Tâm lý ỷ lại

Vậy là lần thứ 13 liên tiếp từ năm 2014 đến nay, giá xăng giảm theo xu hướng cung cầu của thị trường thế giới. Quy luật giá theo nền kinh tế thị trường này làm cho bức tranh tâm lý từ người tiêu dùng đến các xưởng sản xuất, công ty xăng dầu những trạng thái vui buồn khác biệt.

Trong tình huống này, sướng nhất có lẽ phải kể đến đại bộ phận dân chúng. Tính đơn giản, nếu như trước đây mỗi ngày 1 xe máy đi hết 1 lít xăng với giá 25.000 đồng thì nay mỗi ngày họ chỉ còn hơn 17.000, nếu cứ đà này mỗi tháng họ sẽ giảm chi phí được khoảng 180.000 - 200.000 đồng tiền xăng đi lại, với những người đi ô tô thì còn tiết kiệm hơn nữa. Một số nhận xét: đợt xăng giảm giá này còn ý nghĩa hơn tăng lương cơ bản cho công chức, viên chức. Vì mỗi lần như vậy, người dân lại bị các mặt hàng tăng giá ăn theo khiến lương không bù nổi trượt giá. Còn những lần xăng giảm giá này, họ thấy hiệu quả rõ ràng và hết sức thiết thực. Giá cả không bị leo thang, thậm chí giảm mà hiệu quả thực tế của đồng tiền lại cao, nhất là chi phí đi lại.

Tuy nhiên, việc điều tiết giá xăng lần này không phải là ý kiến chủ quan của các công ty xăng dầu, nó vận hành theo cơ chế thị trường dưới sự điều tiết của Nhà nước. Bởi vậy, niềm vui của nhân dân hình như lại là nỗi buồn của các công ty xăng dầu. Tập đoàn xăng dầu đã lên tiếng kêu “lỗ”. Vì vậy Nhà nước cần xuất tiền từ quỹ bình ổn giá xăng dầu ra để hỗ trợ các doanh nghiệp. Vậy thì theo suy luận một cách cơ học, doanh nghiệp “vô tư” giảm giá, rồi lấy tiền của người tiêu dùng đóng góp vào Quỹ bình ổn giá để tự “cân đối” phần giảm giá. Nếu thế, cần gì phải căn cứ vào mức giá chung của mặt hàng này trên thế giới? Có tăng giá hay giảm giá, trăm sự cứ nhè vào “túi” người tiêu dùng là ổn! Thế mới biết giờ chuyện lãi, lỗ cũng rất linh hoạt. Nếu cần thu hút nhà đầu tư, hay để bán cổ phiếu, người ta tìm mọi cách thuyết phục rằng doanh nghiệp đang có “lãi”. Song, trường hợp nào đó cần có sự bổ trợ giải cứu từ phía Nhà nước, họ nói đang gặp “thua lỗ”. Thực chất là “lãi thật, lỗ giả”, để tối đa hóa lợi nhuận, vì lợi ích nhóm, hoặc để lấy tiền ngân sách- tức thuế đóng góp của nhân dân. Như vậy lỗ, lãi hiện này dường như là một ẩn số và xảo thuật của một số ngành kinh doanh, chủ yếu của công ty, tập đoàn Nhà nước đến mức nhiều khi lộn xộn không biết đâu mà lần. Tiếc thay, con số minh bạch lãi lỗ trong các tập đoàn Nhà nước xua nay vẫn khó xác định.

Cuối cùng, việc giảm xăng liên tiếp này cũng đem lại lợi nhuận khá lớn cho các công ty vận tải. Việc hưởng lợi của họ là từ lối làm ăn thời vụ và thiếu sòng phẳng. Ước tính xăng dầu chiếm tới 40% chi phí của các công ty vận tải, dù vậy một số hãng xe khách và hãng tắc xi hầu như vẫn giữ mặt bằng giá cũ, hoặc điều chỉnh gọi là, khiến dư luận và chức năng phải vào cuộc. Một số hãng tắc xi mới đang trong lộ trình xem xét điều chỉnh giá cước thế nào cho hợp lý với sự giảm giá xăng dầu. Vì vẫn là lộ trình, nên kết quả vẫn chưa biết đến bao giờ.

Xăng giảm dân vui, doanh nghiệp kinh doanh tỏ vẻ buồn, các hãng vận tải “đục nước béo cò”- Nhiều tâm lý thật khác biệt! Tuy nhiên, nhìn những hành động của vài doanh nghiệp vận tải cũng như kinh doanh xăng dầu cho thấy, ở họ vẫn còn một tâm lý ỷ lại vào sức dân cũng như vòng tay khoan dung của Nhà nước.

Ngô Quốc Đông