Trí năng nhân tạo (AI) đang len lỏi vào mọi ngõ ngách của đời sống. Việc thấu hiểu và vận dụng công nghệ này dường như đã trở thành một phương tiện cho một việc nào đó. AI có thể phục vụ trong nhiều lĩnh vực, không ít giáo lý viên đã ứng dụng AI để soạn bài giảng, thiết kế những thước phim, hình ảnh sinh động, giúp việc học Thánh Kinh trở nên thu hút hơn với trẻ em. Trước bối cảnh đó, câu hỏi đặt ra là: liệu linh mục có nên soạn bài giảng bằng AI? Đây không chỉ là vấn đề áp dụng công nghệ, mà còn là trăn trở về đức tin và trách nhiệm mục tử.
Có thể khẳng định rằng, AI mang lại nhiều thuận lợi đáng kể. Trong đời sống mục vụ bận rộn, khi người mục tử phải đảm đương đa dạng trách nhiệm, từ cử hành phụng vụ, thăm viếng bệnh nhân đến dạy giáo lý và quản xứ…, việc coi AI như một cộng sự để tìm kiếm ý tưởng, tra cứu hay tổng hợp tư liệu là một lựa chọn đáng cân nhắc. Điều này giúp tiết kiệm thời gian. Khi được sử dụng đúng cách, AI có thể gợi ý bố cục mạch lạc, cung cấp bối cảnh lịch sử hoặc trích dẫn các văn kiện của Giáo hội, xã hội... Ở khía cạnh này, AI rõ ràng là một kênh hỗ trợ đắc lực.
Tuy nhiên, điều giáo dân cần ở bài giảng không phải là thông tin hay lý thuyết uyên bác. Bài giảng vốn dĩ là lời chứng của đời sống đức tin, là hoa trái của sự cầu nguyện, và là nơi gởi gắm tình cảm, tâm tư của người mục tử với bài Tin Mừng cần quảng diễn. Nếu hoàn toàn phụ thuộc vào công nghệ, sao chép một bản văn có sẵn mà thiếu đi sự suy tư cá nhân hay trải nghiệm thiêng liêng, bài giảng dễ trở nên khô cứng, thiếu đi sức sống nội tâm. AI có thể tổng hợp dữ liệu, nhưng không thể thấu cảm nỗi buồn vui của cộng đoàn hay xúc động trước phận người, lại càng khó lòng thấu hiểu những chuyển biến trong đời sống đức tin tại mỗi giáo xứ. Để “chạm” vào tâm hồn tín hữu và dẫn dắt họ đến gần Chúa hơn, cần lắm một trái tim biết rung nhịp - điều mà chỉ người mục tử nhiệt thành mới có thể mang lại.
Kitô hữu đến nhà thờ để gặp gỡ Lời Chúa được khơi mở qua kinh nghiệm đào sâu của linh mục. Người mục tử cắt nghĩa lời Thiên Chúa, còn AI, suy cho cùng, vẫn là một công cụ được lập trình. Một bài giảng chạm đến lòng người thường đến từ tính chân thật và sự đồng điệu với thực tế đời thường. Vì thế, vấn đề không nằm ở sự phủ nhận hay chấp nhận tuyệt đối, mà ở cách sử dụng. Nếu AI được xem như một cuốn từ điển mở rộng hay thư viện tham khảo, đó là điều tích cực. Nhưng nếu công nghệ thay thế hoàn toàn cho chiêm niệm và cầu nguyện riêng tư, lại là vấn đề cần suy ngẫm.
Trong cuộc đối thoại với các linh mục giáo phận Roma vào ngày 19.2.2026, Đức Giáo Hoàng Lêô XIV đã nhắn nhủ đầy tâm huyết rằng hãy “dùng tâm trí của mình, thay vì dùng trí năng nhân tạo để soạn bài giảng”. Nói tóm lại, giáo dân cần nghe Lời Người qua trái tim của một chứng nhân tình yêu, chứ không phải nghe một sản phẩm của thuật toán thiếu vắng hơi ấm của tâm hồn.
Hùng Luân
Bình luận