Ðiều gì xảy ra với cây thánh giá Sự Thật?

Trong khoảng 2.000 năm, các tín hữu Công giáo trên toàn thế giới luôn nỗ lực tìm kiếm thánh tích là biểu tượng số một của Kitô giáo: thập giá mà Chúa Giêsu từng chịu khổ hình, còn gọi là cây thánh giá Sự Thật.

Cây thánh giá Sự Thật được xem là một trong những thánh tích quan trọng nhất của người Công giáo. Cuối giai đoạn Trung Cổ, hầu như tất cả thành viên của hoàng gia, giới quý tộc đều cam đoan rằng họ đang sở hữu một hay nhiều thánh tích quan trọng nào đó, trong đó có các mảnh của cây thánh giá Sự Thật. Tuy nhiên, một cuộc khảo sát do Ðức Hồng y André-Hercule de Fleury (Pháp) thực hiện và công bố vào năm 1870 cho thấy số lượng các mảnh gỗ được cho là thuộc về cây thánh giá Sự Thật vẫn không đủ để tái dựng lại hình tượng ban đầu. Ngày nay, nhà thờ Mộ Thánh ở Giêrusalem cũng đang sở hữu một số mảnh của cây thánh giá này. Vậy thì phần còn lại của thánh tích đang ở đâu?

Hai ngàn năm biến động

Các ghi chép cho thấy sau hai thiên niên kỷ, thánh giá bị phân tán và gởi cho các trung tâm tôn giáo lớn của đạo Công giáo. Một bản khắc chữ được tìm thấy ở Bắc Phi và có niên đại năm 359 với nội dung đề cập đến thánh tích này. Trong khi đó, tài liệu do nhà thần học Cyril của Giêrusalem ghi chép vào năm 348 có dòng chữ “cả thế giới” có nhiều thánh tích xuất phát từ thập tự giá, bằng chứng cho thấy các phần của thánh giá đã lưu lạc khắp nơi. Ai nấy đều muốn được sở hữu, đến nỗi nhiều người tìm cách “cuỗm” mảnh thánh tích.

Trong nhật ký hành trình đến Giêrusalem vào cuối thế kỷ 4, một nữ tín hữu xuất thân từ gia đình giàu có tên Egeria cho biết khi các mảnh của cây thánh giá Sự Thật xuất hiện trong thánh lễ thứ Sáu Tuần Thánh, các phó tế luôn đứng gần thánh tích để đảm bảo không có người nào vụng trộm, thậm chí… dùng răng cắn để lấy đi một phần của mảnh thánh tích. Nghe qua tưởng như chuyện đùa, nhưng trên thực tế sự việc như thế từng xảy ra trong quá khứ và kéo dài ít nhất đến thời Trung Cổ. Trong quyển Lịch sử các bá tước xứ Anjou vào thế kỷ 12, bá tước Fulk Nerra đã dùng răng lấy đi một mảnh của cây thánh giá trong chuyến hành hương đến Giêrusalem vào đầu thế kỷ 11. Sau đó, ông mang mẩu thánh tích về Pháp và đưa đến tu viện Beaulieu.

Vì vậy, trên lý thuyết, vẫn có một số mẩu được lấy khỏi cây thánh giá của Sự Thật bằng cách không chính thống. Câu hỏi được đặt ra là bằng cách nào người xưa biết chắc chắn rằng cây thánh giá mà họ tôn thờ vào thế kỷ thứ tư đích thực là thập tự giá từng hành hình Chúa Giêsu? Cần lưu ý rằng những người theo chân Thầy và các tín hữu đời đầu không phải ai cũng quan tâm đến cây thánh giá đó. Ðiều này do vào thời của Chúa, chỉ có kẻ gian ác, tội phạm và nô lệ mới bị xử chết trên thập giá.

Hành trình tìm kiếm

Như sử gia Robin Jensen của Ðại học Columbia (Mỹ) vừa trình bày trong quyển The Cross: History, Art and Controversy (Thập giá: Lịch sử, Nghệ thuật và Tranh cãi), các tín hữu vào thế kỷ thứ 2 không đạt được nhất trí về cách diễn dịch thập tự giá, và khi ấy biểu tượng này không xuất hiện trong các trang phục, tác phẩm nghệ thuật hoặc trong các nghi lễ của Kitô giáo. Vì một số lý do, phải đợi đến thế kỷ thứ tư, người Công giáo mới bắt đầu tìm kiếm cây thập giá cực thánh. Trải qua vài trăm năm, nhiều điều đã thay đổi, và nỗ lực lần theo dấu vết của thánh tích này trở nên phức tạp. Trong quyển A Heritage of Holy Wood (tạm dịch: Di sản của thánh giá), tác giả Barbara Baert đã ghi nhận lại cuộc hành trình khó khăn này.

Theo sách của bà Baert, hoàng hậu Helena Augusta, mẹ của hoàng đế La Mã Constantine, đã đến Giêrusalem vào khoảng năm 325 để tìm hiểu thêm về hình phạt đóng đinh trên thập tự giá và trên hết hy vọng có thể tìm được cây thánh giá của Sự Thật. Cuối cùng bà phát hiện đến 3 cây thánh giá. Ðể tìm ra “bản gốc”, bà cho người mang theo thi thể một cô gái vừa qua đời đến vị trí từng diễn ra cuộc hành hình Chúa Giêsu. Khi xác được đặt lên cây thập giá cực thánh, cô gái sống lại. Sau khi xác định, hoàng hậu Helena bắt đầu chia thánh giá làm nhiều phần, một phần vẫn giữ ở Giêrusalem và số còn lại được gửi đến các bậc lãnh đạo tôn giáo ở Rome và Constantinople, nơi ngày nay là Istanbul (Thổ Nhĩ Kỳ). Câu chuyện hoàng hậu La Mã tìm được cây thánh giá đã được ghi chép lần đầu tiên vào cuối thế kỷ thứ 4. Bà sau này được tuyên thánh.

LING LANG