Theo lịch sử Kinh Thánh, Thiên Chúa đã chọn Môsê lãnh đạo Dân Chúa ra khỏi Ai Cập, tiến về Đất Hứa. Công đồng Vatican II là Công đồng mục vụ đã cùng với Chúa Thánh Thần, đã định hướng “Giáo hội là Dân Thiên Chúa”; và thế giới là một ngôi nhà chung trong đó mọi người là anh em.
Sự định hình đó được Đức Giáo Hoàng Phanxicô khẳng định thêm “Giáo dân ở vị trí trung tâm”. Trong dịp kỷ niệm 75 năm (2.2.2022) ban hành tông hiến Provida Mater Ecclesia công nhận các tu hội đời, Đức Phanxicôi nhắc đến đường hướng của Thánh Giáo Hoàng Phaolô VI. Trong diễn từ dành cho Đại hội Lãnh đạo các Tu hội đời Quốc tế, ngày 20.9.1972, Đức Giáo Hoàng Phaolô VI đã khích lệ: “Các con là chiếc cánh tiến bộ của Giáo hội trên thế giới”.
Giáo hội định hướng lấy giáo dân làm trung tâm, đã là điều rất phù hợp với văn hóa Á đông, lấy dân làm gốc: “Dân vi quý”. Dân là quý. Dân ví như nước. Nước có thể đẩy thuyền và có thể lật thuyền.
Đặc biệt gần đây, trong điều 2 của bản ghi nhớ Thường huấn linh mục năm 2022 của Tổng Giáo phận TPHCM, cũng nhắc các linh mục về vai trò của giáo dân “Giúp giáo dân hiểuơn gọi, vai trò và nhiệm vụcủa mình trong sinh hoạt phụng vụ cũng như mục vụ, để họ có thể tích cực và chủ động tham gia trong tinh thầnđồng trách nhiệmvề Hội Thánh”. Bản ghi nhớ cũng nhắc đến việc củng cố sự hiệp thông giữa mục tử và các thành viên của HĐMVGX: “Lắng nghe và khuyến khích họ mạnh dạn đóng góp ý kiến, đồng thời tạo điều kiện để họ tham gia vào việc quản trị và quyết định” (điều 6).
Những định hướng và định hình trên là cơ sở cho việc định hành, đó là “Đào luyện Giáo dân thiên niên kỷ mới”.
 |
Xác định
Trong Phúc Âm, Chúa Giêsu hỏi các môn đệ: “Người ta bảo Thầy là ai? Và các con bảo Thầy là ai? Phêrô: “Thầy là Đấng Kitô của Thiên Chúa”. Cuộc đối đáp này đi đến chỗ Phêrô khẳng định Kitô là Đấng đã được xức dầu để cứu độ trần gian. Vào ngày nay, cũng vậy, câu hỏi được nêu ra: “Người giáo dân thiên niên niên kỷ mới là ai”? Trả lời, qua Bí tích Rửa tội và Thêm sức, người giáo dân là Giáo hội, làm nên Giáo hội và là linh hồn của thế giới. “Đồng trách nhiệm và bình đẳng” trong nhận thức cũng như trong hành động. Là Giáo hội: vì Chúa Giêsu là mục tử duy nhất. Làm nên Giáo hội: vì là thân thể mầu nhiệm mà Chúa Kitô là đầu; là cành của cây nho thực và được mời vào làm vườn nho của Chúa là Giáo hội và thế giới. Là linh hồn của thế giới, vì linh hồn làm cho thân xác sống thế nào thì giáo dân cũng làm cho thế giới sống như vậy, vì giáo dân là men, là muối, là ánh sáng trần gian.
Đào luyện
Với xác tín trên, việc đào luyện giáo dân là điều cấp bách để giúp giáo dân xác tín vai trò của mình.
Đào là múc, xúc, móc, bới lên; luyện là thanh luyện, đúc luyện thành sản phẩm, thành con người giá trị. Kinh nghiệm lịch sử cho thấy ai không được đào luyện sẽ bị xã hội loại bỏ; Dân tộc nào không được đào luyện sẽ bị đào thải.
Phương cách đào luyện theo hướng mục vụ: “Ân sủng và thực tại”, và “Khoa học và Hội Thánh”. Ân sủng và thực tại theo nghĩa Ân sủng là Chúa Thánh, Thầy trực tiếp đúc luyện cùng với khoa học - Hội Thánh, nhằm trang bị cho giáo dân vũ khí được Thánh Thần thánh hóa, gọi là “Thần khí”, với đạn linh dược gọi là Giêsu.
Phương cách đào luyện theo những chuẩn mực: Đơn giản, tập trung, xác tín, hữu hiệu…. Đơn giản, nghĩa là cần tập trung vào hai giới răn Mến Chúa và Yêu người. Tập trung vào Đức tin Thánh Thể, Chúa Giêsu đang sống. Xác tín bằng Đức tin - cá vị. Hữu hiệu qua đời sống chứng tá “Loan báo Tin Mừng và đẩy lùi Satan”.
Dự thảo chương trình đào luyện
Dựa trên ba môhình
Phúc Âm: Mến Chúa. Gương Chúa Giêsu đào luyện Phêrô: “Con có yêu mến Thầy không”? Yêu người. Gương người Samari: “Hãy cứ đi và làm như vậy”.
Phụng vụ: trong phụng vụ có ba mùa chính. Giáng sinh: gợi mở hình ảnh Thiên Chúa làm người, để từ đó gợi mở việc mỗi người phải dấn thân vào thế giới. Thường niên: Sống đạo và truyền đạo. Phục sinh: Đi vào vinh quang Thiên Chúa ngay đời này.
Công đồng Vatican II. Đào luyện theo ba góc cạnh: Linh đạo, mục vụ, truyền giáo. Linh đạo: Tập trung vào Chúa Kitô và Lời của Người. Mục vụ: Tập trung vào con người và môi trường. Truyền giáo: Tập trung vào bản chất của Giáo hội là Loan báo Tin Mừng.
Ba mô hình đào luyện trên được triển khai qua những phương thức tích hợp Đông - Tây nghĩa là giúp người được đào tạo biết cảm nghiệm bằng tâm và suy niệm bằng lời, hầu biến đức tin truyền thống thành đức tin cá vị.
Ba mô hình này sẽ dẫn tới hình thành con người hiền lành và khiêm nhường; biết sống liên đới trách nhiệm và yêu thương phục vụ, qua con đường đối thoại và hòa giải.
Kết luận
Có một con sư tử thật đi vòng quanh hàng rào của một đàn chiên. Bỗng nó phát hiện trong đó có một “con chiên - sư tử”. Nó ra hiệu cho con này đến sát hàng rào và hỏi: “Chú mày làm gì ở đây”? Sư tử - chiên: “Là chiên thì ở trong đàn chiên”. Sư tử thật: “Chú mày đi theo ta”. Sư tử chiên mon theo chân hàng rào, tới chỗ suối trong. Sư tử thật: “Hãy nhìn xem!”. Sư tử - chiên phát hiện nó không phải là chiên mà là sư tử. Nó liền gầm vang cả cõi trời, rúng động cà đàn chiên và phóng vào rừng, theo sư tử thật mà không bao giờ trở về đàn chiên nữa.
Một khi được gợi mở, đào luyện, giáo dân châu Á như “một người khổng lồ đang ngủ vùi, nay bừng thức dậy”.
Lm. Gioan Kim Khẩu Nguyễn Văn Hinh (D.Min.)
Bình luận