Giáo hội bảo vệ “mái nhà chung” tại Amazon

Đức Phanxicô ngày 15.10.2017 đã bất ngờ thông báo tổ chức phiên đặc biệt của Thượng Hội đồng Giám mục (THĐGM) cho khu vực Liên Amazon vào tháng 10.2019.

Trong lần đầu tiên lên kế hoạch cho thượng hội đồng về một khu vực cụ thể, Ðức Thánh Cha quyết định chọn vùng Amazon, gồm các phần lãnh thổ thuộc Bolivia, Brazil, Colombia, Ecuador, Guyana, Peru, Venezuela và Surinam. “Thể theo mong muốn của một số Hội đồng Giám mục ở Mỹ Latinh, cũng như yêu cầu của vô số linh mục và tín hữu từ nhiều nơi khác trên thế giới, tôi quyết định triệu tập phiên đặc biệt của THÐGM cho khu vực Liên Amazon, sẽ được tổ chức tại Rôma vào tháng 10.2019”, theo trang tin Crux Now dẫn lời Ðức Thánh Cha thông báo khi kết thúc buổi đọc kinh Truyền Tin hồi cuối tuần qua. Quyết định này tiếp tục cho thấy bảo vệ thiên nhiên - mái nhà chung Thiên Chúa ban - vẫn luôn là vấn đề mà Ðức Phanxicô rất quan tâm. Những vấn đề trọng yếu khác đã được ngài chọn làm chủ đề cho các kỳ THÐGM là về gia đình (năm 2014, 2015), “Người trẻ, đức tin và sự phân định ơn gọi” (tháng 10.2018).

Gieo hạt giống mới cho khu vực

Kỳ thượng hội đồng về Amazon được tổ chức với mục tiêu xác định những con đường mới cho nỗ lực truyền bá Phúc Âm trong khu vực. Ðối tượng chính sẽ là các thổ dân, mà theo Ðức Thánh Cha là những người “thường xuyên bị quên lãng và bị đoạt mất tương lai tươi sáng”, cũng như nêu bật tình trạng khủng hoảng ở rừng mưa nhiệt đới Amazon, được xem là một trong những “lá phổi” của thế giới.

Quyết định của Ðức Giáo Hoàng Phanxicô được đưa ra trong lễ tôn phong cho 35 tân hiển thánh tại quảng trường thánh Phêrô. Ngài kêu gọi những người có mặt cầu nguyện cho Thượng hội đồng của vùng Amazon, “để nhân danh cho cái đẹp của sự sáng tạo, mọi người trên thế giới hãy cầu nguyện Thiên Chúa, và được Ngài dẫn dắt trên những con đường của công lý và hòa bình”. Các vị thánh vừa được tuyên bao gồm 30 người được tôn vinh là “các vị tử đạo của giáo xứ Natal”. Ðây là những nạn nhân trong phong trào bách hại Kitô giáo do những người theo Tin Lành cải cách của Calvin đứng đầu vào năm 1645 ở Natal, Brazil. Cũng tại Mỹ Latinh, nhưng không thuộc vùng Amazon, buổi lễ cũng vinh danh 3 vị hiển thánh tử vì đạo tại Mexico, tên Cristobal, Antonio và Juan, được gọi là “Tam thánh thiếu niên xứ Tlaxcala”. Có tuổi từ 12 đến 13 vào thời điểm qua đời, ba vị thuộc nhóm tín hữu thổ dân đời đầu tại Mexico, bị sát hại từ năm 1527 đến 1529 vì không chấp nhận chối bỏ đức tin.

Vatican đã hỗ trợ các cộng đồng thổ dân ở Amazon vốn chiếm 63% diẹn tích Peru

Việc Ðức Giáo Hoàng triệu tập thượng hội đồng cho khu vực Amazon có thể liên quan đến sự kiện hồi tháng 5, khi các giám mục Peru đến Rôma trong chuyến viếng thăm Ad limina 5 năm/lần. Ðức Tổng Giám mục Salvador Pineiro Garcia-Calderon của Ayacucho, Chủ tịch Hội đồng Giám mục Peru đã chia sẻ với tờ L’Osservatore Romano của Vatican rằng Ðức Thánh Cha mong muốn có thể tổ chức một thượng hội đồng liên quan đến khu vực Mỹ Latinh. Dù Vatican đã hỗ trợ các cộng đồng thổ dân ở Amazon, vốn chiếm 63% diện tích Peru, cần phải tiếp tục nỗ lực hơn nữa nhằm thúc đẩy những chương trình “mang lại sức sống mới” cho Giáo hội và công cuộc truyền bá Tin Mừng trong khu vực, theo Ðức cha Garcia-Calderon. Một trong những chủ đề chính được các vị giám mục Peru trình bày với Ðức Phanxicô là khó khăn khi truyền giáo ở những cộng đồng xa xôi. Có những vị mục tử phải mất đến 17 giờ mới đến được giáo điểm mà họ coi sóc.

Vai trò then chốt

Vào tháng 3.2015, Vatican tuyên bố sáng kiến về Mạng lưới Liên Amazon, bảo vệ lưu vực Amazon và hệ sinh thái tại đây, với mục tiêu kích thích sự phát triển kinh tế của vùng nhưng đồng thời gìn giữ và quản lý các nguồn tài nguyên thiên nhiên theo hướng nhân văn và phục vụ quyền lợi của cộng đồng. Các nhà vận động môi trường luôn xem việc bảo vệ rừng mưa nhiệt đới Amazon là ưu tiên then chốt của toàn cầu, do nơi này tạo ra 20% lượng khí oxy của Trái đất và là “nhà” của 15 đến 20% trong số toàn bộ giống loài hiện diện trên bề mặt địa cầu. Sáng kiến của Tòa Thánh nhằm thiết lập mạng lưới liên kết các nỗ lực của Giáo hội theo hướng quảng bá trách nhiệm quyền con người, thúc đẩy sự lan tỏa của Lời Chúa, cũng như tạo nên sự phát triển về mặt văn hóa, xã hội, kinh tế cho người dân trong khu vực, đặc biệt là các cộng đồng thổ dân. THÐGM vào năm 2019 sẽ là dịp củng cố nỗ lực bảo vệ Amazon, hầu như nằm trọn bên trong các quốc gia có nhiều tín hữu Công giáo.

Amazon không nên bị bóc lột chẳng nương tay mà thay vào đó biến nó thánh khu vườn

Khi thăm Brazil vào thời điểm không lâu sau khi được mật nghị hồng y bầu chọn, Ðức Phanxicô nói với các giám mục địa phương rằng Amazon không nên bị “bóc lột chẳng nương tay, mà thay vào đó biến nó thành một khu vườn”. “Sự hiện diện của Giáo hội ở lưu vực Amazon không phải như một người đóng gói đầy đủ và sẵn sàng rời khỏi sau khi xung quanh chẳng còn gì. Giáo hội đã có mặt ở lưu vực Amazon ngay từ đầu, trong các đoàn truyền giáo. Các vị linh mục, giám mục cùng cộng đoàn vẫn tiếp tục hiện diện và đóng vai trò then chốt trong tương lai của khu vực”, ngài kết luận.

ÐỊNH NGUYỄN