GIÁO XỨ SA CÁT 300 NĂM BỒI ÐẮP TIN YÊU

Giữa đôi bờ biêng biếc nước xanh, ngôi thánh đường Sa Cát (GP Thái Bình) hiện lên thật uy nghi, kỳ vỹ. Những ngày này, giáo xứ đang trong tâm tình rộn rã hướng về ngày kỷ niệm 300 năm thành lập(1717 - 2017).

XÓM ĐẠO NHỎ CỦA TIỀN NHÂN

Được bao bọc bởi hai ao nước lớn phía trước và phía sau, nhà thờ Sa Cát nằm trong vùng đất bồi phù sa theo sông Hồng và sông Trà Lý, tọa lạc trên khu đất cạnh Đường 10, cách Tòa Giám mục Thái Bình khoảng 3km về hướng Đông Bắc. Hạt giống Tin Mừng trên đất Sa Cát được gieo trồng từ bao giờ thì chưa có tài liệu nào ghi lại rõ ràng, nhưng cụ Vũ Đức Phương (70 tuổi) trong xứ kể: “Các cụ bảo ở đây ngày trước là mảnh đất hoang, thuộc khu vực Bố Hải Khẩu. Năm nhà Lê quay lại chiếm đánh đã tìm cách giết những người theo nhà Mạc và truy sát người có đạo. Một số người vì quá sợ đã cải tên đổi họ về vùng đất này khai khẩn, hình thành một xóm đạo nhỏ”. Còn trong cuốn kỷ yếu của giáo phận ghi là vào khoảng năm 1670, các cha thừa sai theo đường sông về đây giảng đạo, nhờ đó người làng Sa Cát diễm phúc đón nhận Tin Mừng từ rất sớm.

Tên nhà thờ Sa Cát cũng gợi cho chúng tôi sự thắc mắc. Cụ Phương giải thích: “Sa là phù sa; Cát là cát tường, tốt đẹp. Ngày xưa các vị truyền giáo thấy đây là vùng đất tốt lành, gạo trắng nước trong, rau cá tươi tốt, khí hậu ôn hòa nên chọn làm nhà thờ. Trước lại còn có một giếng nước, nằm trên một nhánh của mạch nước ngầm trong vắt, người dân thường lấy về ăn uống mà không hề hấn gì”.

Trải bao thăng trầm lịch sử, từ ngôi nhà nguyện làm bằng tre nứa phải tu bổ nhiều lần, đến gần 200 năm sau, năm 1899, người dân Sa Cát mới xây dựng lại ngôi thánh đường gồm 9 gian theo lối kiến trúc cổ xưa, 4 hàng cột giàn đều bằng gỗ lim, lợp ngói ta, chạm trổ công phu theo kiểu chồng đấu hoa sen, bao quanh là tường hoa và đường kiệu (nhà thờ được nâng lên hàng giáo xứ năm 1717). Thánh đường nằm giữa làng, bốn bên đều là các gia đình tín hữu. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển, số giáo dân trong vùng tăng lên, dù ngôi nhà thờ cổ kính rất có giá trị, nhưng vì quá chật, năm 1996 giáo xứ Sa Cát được xây mới một lần nữa, mở rộng 20m, dài 60m, cao 31m, đồng thời hai tháp chuông cũng được hoàn thiện, đáp ứng nhu cầu phụng tự, kinh lễ của gần 1.500 bổn đạo trong xứ.

“CHỈ THEO CHÚA”

Ngày ghé làng thăm giáo đường, chúng tôi ngơ ngẩn bởi khung cảnh quá hữu tình, non xanh nước biếc, tháp chuông nhà thờ cao vút vươn mình trong nắng vàng ươm. Để có được vẻ đẹp kiêu sa như ngày nay, Sa Cát đã trải bao đau thương cùng những biến thiên của thời cuộc. Máu đào đã đổ ra, như một chứng tích tuyên xưng đức tin của người tín hữu Công giáo “không theo tề, không theo tây, chỉ theo Chúa”. Chính những giá trị vô hình, niềm tin son sắt của các bậc tiền nhân đã làm nên sức sống vững bền của một giáo xứ cổ tồn tại qua ba thế kỷ.

Đội kèn của giáo xứ - ảnh: giaophanthaibinh.org

Sa Cát ôm vào lòng mình đời sống thiêng liêng vô cùng mạnh mẽ, con chiên đức hạnh, thể hiện qua việc “thực thi Lời Chúa”. Một thời gian rất dài, xứ đạo không có linh mục coi sóc, giáo dân tổ chức chầu Thánh Thể, bắt tạm rạp xong xuôi hết mà linh mục không về được, ông trùm cứ đặt Mình Thánh Chúa lên rồi bà con quây quần chầu với nhau. Mọi người trong làng thay phiên nhau trông coi giáo xứ, gìn giữ tài sản của cha ông, gìn giữ đức tin vào Chúa: “Ông cụ nhà tôi suốt ngày vào đây trồng rau, nuôi cá, bòn lấy củ ấu, gìn giữ cơ ngơi, chỗ nào dột nát thì sửa, gia sản tổ tiên để lại, trong mấy chục năm, giáo dân tự chịu trách nhiệm lấy”, cụ Phương nhớ lại.

Chính vào những thời điểm khó khăn lại khiến con người hướng lòng về Chúa, bám vào đức tin để sống thậm chí chấp nhận tử đạo vì đức tin Kitô giáo của mình. Miền Sa Cát đã sản sinh ra cha thánh Đaminh Nguyễn Văn Xuyên kiên gan chịu chết vì theo Chúa. Thời Minh Mạng, năm 1839, khi đang cử hành thánh lễ tại giáo họ Phú Đường, ngài đã bị bắt và tử vì đạo khi mới 53 tuổi, 20 năm linh mục. Năm 1988, Thánh Giáo Hoàng Gioan Phaolô II đã tuyên thánh Chân phước Đaminh Xuyên. Ngoài ra, nơi đây còn có 2 hiền phúc tử đạo là Đaminh Thấu (số 521) và Đaminh Chiêng (số 526) đang nằm trong Sổ tử đạo Việt Nam tại Vatican.

TẤT CẢ ĐỀU LÀ HỒNG ÂN

Để xứng tầm là một giáo xứ kỳ cựu cũng như tỏ lòng biết ơn các bậc tiền nhân đã dày công thành lập xứ đạo, Sa Cát đã có những cú chuyển mình ngoạn mục, làm rực lên tinh thần đức tin vững bền. Ông Vũ Đình Nhận - chủ tịch HĐMVGX cho biết: “Trong hoàn cảnh khó khăn, các hội đoàn trong giáo xứ vẫn được thành lập và có những hoạt động sôi nổi, điều đó cho thấy sức sống của một xứ đạo hàng trăm tuổi”. Tính từ năm 1995, giáo xứ có hội dòng Ba Đaminh, hội Têrêsa, hội trống, gia trưởng, Mân Côi, hiền mẫu, giới trẻ, Thiếu Nhi Thánh Thể… Trước năm 1954, thời các cha còn coi sóc trực tiếp, việc dạy giáo lý rất được coi trọng. Các ngài nuôi luôn những “ông giáo” ở tại xứ để dạy học văn hóa và giáo lý cho trẻ em. Đến bây giờ, giáo xứ vẫn tăng cường dạy giáo lý cho thiếu nhi, đồng thời gởi các em tham gia những khóa học bồi dưỡng ở Tòa Giám mục.

Tượng đài Thánh Đaminh Nguyễn Văn Xuyên

Điểm đặc biệt nữa ở Sa Cát là có nhóm “Bảo vệ sự sống” hoạt động cả chục năm nay. Họ chuyên chú cầu nguyện cho người trẻ biết quý trọng sự sống, tiếp cận và ngăn cản những người có ý định phá thai, thu gom những thai nhi bị bỏ mang về chôn cất. Tính đến năm 2017, nhóm đã cưu mang hàng chục sản phụ, cứu sống được nhiều linh hồn, khuyên nhủ nhiều đôi nam nữ đoàn tụ dựng xây gia đình.

Những năm gần đây, giáo xứ Sa Cát đã nỗ lực khánh thành thư viện Đaminh Nguyễn Văn Xuyên, là nơi ươm mầm tri thức cho thế hệ trẻ giữa chốn thôn quê còn nhiều khó khăn. Ban Khuyến học cũng được tái lập, nhằm hun đúc truyền thống hiếu học cho con em xứ nhà.

Thời gian này, người dân xứ Sa Cát đang hân hoan bước vào Tuần đại phúc, mừng kỷ niệm giáo xứ tròn 300 năm thành lập. Cha chánh xứ FXNgô Văn Toan xúc động: “Suốt 300 năm lịch sử, từ khigiáo xứ Sa Cát được thành lập tới nay, với các biến cố thăng trầm, song ai cũng cảm nhận được tình thương của Chúa, tình Mẹ Maria Mân Côi quan thầy luôn độ trì. Với những gì mà giáo xứ đã đạt được tất cả đều là hồng ân”.

NGỌC LAN