Kitô giáo và những bệnh viện đầu tiên của thế giới

Nữ thánh Fabiola, một quý tộc vào thế kỷ 5, luôn mơ ước có thể mở bệnh viện tại Giêrusalem, thế nhưng ngài buộc phải định cư ở Rome, và thành lập bệnh viện đầu tiên của châu Âu tại đây.

Thực tế chứng minh những quan niệm cho rằng Giáo hội kỳ thị hoặc thậm chí “sợ hãi” khoa học là điều hoàn toàn vô căn cứ. Liên quan đến ngành y, cũng thuộc về khía cạnh khoa học, ngay từ ban đầu, Chúa Giêsu luôn khuyến khích các môn đệ “chữa lành cho người đau ốm”. Không lâu sau khi hoàng đế La Mã Constantine chính thức công nhận và hợp pháp hóa đức tin từng bị đàn áp và bức hại, bệnh viện đầu tiên trên thế giới đã được xây dựng.

Bệnh viện đầu tiên ở Rome

Thành Rome là nơi đầu tiên chứng kiến việc khởi công xây dựng bệnh viện. Người nảy ra sáng kiến này là một phụ nữ tên Fabiola. Theo thánh Jerome ghi lại, bà Fabiola thuộc về một gia đình quý tộc nổi tiếng của Rome. Sau hai cuộc hôn nhân bất hạnh, bà quyết định dành trọn cuộc đời cho Giáo hội và hoạt động bác ái. Fabiola bán toàn bộ gia sản khổng lồ để chăm sóc người nghèo và kẻ ốm đau. Bà cho xây dựng bệnh viện đầu tiên ở Rome, cũng là bệnh viện đầu tiên thuộc phần Tây của đế quốc La Mã, đến thăm các tù nhân trong trại giam, và chữa bệnh cho những người bị xã hội chối bỏ chỉ vì họ bệnh tật. Bên cạnh đó, bà còn quyên góp những số tiền lớn cho các nhà thờ và cộng đồng tôn giáo ở Rome cũng như tại những nơi khác trên đất Ý.

Fabiola tiếp tục hỗ trợ người nghèo và bệnh tật cho đến khi bà về với Chúa vào ngày 27.12.399 (hoặc 400). Cuộc đời và di sản của thánh nhân đã phản ảnh sự góp mặt của nữ giới vào thời đầu của Kitô giáo trong lĩnh vực điều trị y khoa. Thánh Fabiola đã qua đời nhiều thế kỷ, và tòa nhà bệnh viện ban đầu của ngài không còn tồn tại, nhưng hiện vẫn còn không ít bệnh viện cổ xưa vẫn duy trì đến ngày nay. Trong số này bao gồm tòa nhà bệnh viện lâu đời nhất ở châu Âu Santa Maria della Scala tại TP Siena (Ý). Trước khi được chuyển thành viện bảo tàng như hiện nay, nơi đây từng đảm nhiệm vai trò quan trọng trong hoạt động chăm sóc sức khỏe người dân trong vùng ròng rã suốt 500 năm.

Những bệnh viện cổ nhất

Trong khi đó, Paris đang sở hữu bệnh viện hoạt động liên tục trong thời gian lâu nhất trên thế giới. Bệnh viện tên là Hotel-Dieu, được sáng lập cách đây 1.600 năm, thời điểm nơi đây vẫn là một viện tôn giáo. Ðến nay, Hotel-Dieu là một bệnh viện chủ chốt ở trung tâm Paris. Ban đầu, chính các nữ tu dòng Augustinô đã làm việc tại đây và chăm sóc bệnh nhân.

Dòng Augustinô tham gia vào công tác chữa bệnh tại nhiều bệnh viện ở phương Tây, bao gồm bệnh viện cổ nhất tại London (Anh). Ðược sáng lập vào năm 1123, bệnh viện St. Bartholomew đến nay vẫn là bệnh viện quan trọng nhất của xứ sở sương mù và thuộc quyền quản lý của Cơ quan Y tế Anh (NHS). St. Bart’s, tên thường gọi của bệnh viện, bằng cách nào đó vẫn giữ được các nữ tu làm việc tại đây, trong khi vua Henry VIII (1491-1547) xua đuổi và giải tán bất kỳ tu viện Công giáo nào trên đất Anh vào thời ông trị vì. Nhờ vào số lượng nhân viên đông đảo, và sự hỗ trợ của các nữ tu Augustinô, St. Bart’s là nơi chứng kiến bác sĩ nổi tiếng của Anh William Harvey tìm ra một trong những phát hiện quan trọng nhất trong thế kỷ 17: sự tuần hoàn máu.

Không chỉ có dòng Augustinô mới tham gia vào hoạt động chăm sóc và cứu người bệnh, mà hầu như dòng nào của Công giáo cũng đều có mối liên hệ chặt chẽ với các bệnh viện, như các dòng Biển Ðức, Cát Minh, Ðaminh... Hội Hiệp sĩ Malta, trụ sở tại Rome, cũng bắt nguồn từ bệnh viện Hiệp sĩ Thánh Gioan tại Giêrusalem, được sáng lập vào năm 1113.Trong quá trình thiết lập thuộc địa, các cường quốc châu Âu cũng xây dựng bệnh viện khắp nơi. Hầu như tại mỗi khu vực của các lục địa, nơi người phương Tây tìm đến, đều có các bệnh viện mang tên những vị thánh của Công giáo và các dòng.

Khi người Tây Ban Nha và Bồ Ðào Nha đến châu Mỹ, các dòng tu cũng theo bước và khởi công xây bệnh viện. Ngay sau khi người Pháp giành được lãnh thổ hiện thuộc Montréal, Canada, họ lại xây Hotel-Dieu tại đây vào năm 1645. Hotel-Dieu cũng là bệnh viện đầu tiên tại quốc gia Bắc Mỹ này, và ban đầu được vận hành phần lớn nhờ vào công sức của các nữ tu. Ngày nay, Hotel-Dieu ở Montreal vẫn nằm trong số những bệnh viện hàng đầu Canada. Tuy nhiên, bệnh viện lâu đời nhất ở Bắc Mỹ đang nằm tại Mexico City. Ðược thành lập vào năm 1524 nhờ vào công của đệ nhất hầu tước Hernan Cortes của Tây Ban Nha, bệnh viện Jesús Nazareno hiện vẫn còn duy trì vẻ ngoài khá giống với cấu trúc nguyên thủy vào thế kỷ 16.

Ngày nay, các bệnh viện Công giáo vẫn là những cơ sở cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe lớn nhất tại Mỹ. Trong đó có Mayo Clinic ở Rochester, bang Minnesota, được dòng Nữ tu Thánh Phanxicô sáng lập.

LING LANG