Lắng nghe người bị giam giữ

Theo truyền thống Do Thái, mỗi khi được biết về một tội phạm, người mẹ Do Thái thường nói với con: “Cầu nguyện cho họ, vì có phần lỗi của chúng ta”.

Thông thường người bị giam giữ là những can phạm bị giam, điều tra, xét xử, kết án. Người bị giam giữ còn được hiểu theo nghĩa toàn diện: Thể lý, kể cả người bệnh hoạn, tật nguyền; băng hoại tinh thần; tâm linh suy sụp, mất niềm tin và hy vọng. Theo nghĩa toàn thể, đó là cá nhân, gia đình và cộng đoàn, bởi trong thực tế có nhiều người không được độc lập, tự do về tài chánh, nhà cửa, mang tâm trạng “ăn chực ở đợ”. Và theo nghĩa liên đới - trách nhiệm, nên mọi người đều có mối liên quan đến người bị giam giữ. Không ai nên thánh một mình thì cũng không ai phạm tội một mình. Tội phạm tới Chúa và tới anh chị em. Như thế, người bị giam giữ không chỉ hạng người bị tù trong bốn bức tường, nhưng cũng ám chỉ bản thân không tự tin, mặc cảm, lo sợ; trong gia đình thì vợ chồng, con cái cầm giữ nhau; và trong xã hội, con người chỉ trích lên án, không tin tưởng và tôn trọng lẫn nhau.

Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II gặp Ali Agca

Như thế việc “bị giam giữ”, cũng gợi lên biết bao suy nghĩ đó là đừng bao giờ để bản thân, gia đình, cộng đoàn, dân tộc mình mất tự do. Kinh nghiệm lịch sử nhân loại cho thấy khi bị cầm giữ, mất tự do là mất hết, không còn gì để sáng tạo, phát triển.

Theo Kinh Thánh, trước hết, họ là Dân Chúa bị nô lệ: “Ta đã thấy rõ cảnh khổ cực của dân Ta bên Ai Cập, Ta đã nghe tiếng chúng kêu than vì bọn cai hành hạ. Phải, Ta biết các nỗi đau khổ của chúng. Ta xuống giải thoát chúng khỏi tay người Ai Cập, và đưa chúng từ đất ấy lên một miền đất tốt tươi, rộng lớn, miền đất tràn trề sữa và mật. Giờ đây, tiếng rên xiết của con cái Ítraen đã thấu tới Ta; Ta cũng đã thấy cảnh áp bức chúng phải chịu vì người Ai Cập. Bây giờ, ngươi hãy đi! Ta sai ngươi đến với Pharaô để đưa dân Ta là con cái Ítraen ra khỏi Ai Cập1”. Thứ đến, Chúa Giêsu công bố cho kẻ giam cầm biết họ được tha2; trả tự do cho người bị áp bức và viếng kẻ liệt cùng kẻ tù rạc3. Tiếp theo, Gioan Tẩy Giả bị chặt đầu trong ngục4 và hai tông đồ Phêrô, Phaolô cũng bị giam trong ngục tối ở Rôma. Kinh nghiệm Á Ðông về cầm tù “Nhất nhật tại tù, thiên thu tại ngoại”. Tóm lại, người bị giam giữ có thể là một cộng đồng, cá nhân, tất cả đều là những người mất tự do, bị áp bức, mất phẩm giá, cơ cực toàn diện. Nhưng dù trong hoàn cảnh nào, Chúa vẫn có mặt, hướng dẫn, gián tiếp hoặc trực tiếp trao đổi, chia sẻ. Chúng ta, xác tín là “Ðược Thiên Chúa yêu thương và giải thoát”.

Ở góc độ nào đó, tội nhân cũng có thể có tính chất thuộc loại máu anh hùng. Thánh có quá khứ, tội nhân có tương lai. Trong những hành động xấu, vẫn còn tia sáng, vẫn còn hy vọng. Ðó là “Tình yêu và lương tâm”. Theo Kinh Thánh, Thiên Chúa làm chủ trái tim. Ngài hướng dẫn từng người. Tất cả các biến cố đều không ngẫu nhiên, vì Chúa can thiệp vào khắp mọi nơi. Ngài thương từng người hơn cả mẹ thương con, và chỉ muốn con được hạnh phúc, nên tôn trọng tự do của con. Tựu trung, tất cả những khốn khó, tù đầy dẫn con người tới khiêm nhường, như cát bụi, như đất, để cảm nhận tình thương và quyền năng Thiên Chúa. Ðó là minh triết khai phóng khôn ngoan, chân thật và dẫn tới hạnh phúc nhất. Có nhiều người tự ti mặc cảm, đã nghĩ Thiên Chúa không ở cùng tội nhân. Thực ra, kinh nghiệm trong Kinh Thánh đã có, dù con người phạm tội, Thiên Chúa vẫn giao lưu đàm đạo, như với Adam, Eva, với vua David. Trong cuộc sống hiện đại, gương Thánh Giáo Hoàng Gioan Phaolô II cho thấy dù bị Ali Agca ám sát, 13.5.1981, nhưng sau khi hồi sức, 27.12.1983, ngài vào tù thăm, ôm hôn, và tha thứ cho anh. Ðức Giáo Hoàng Phanxicô sau khi nhậm chức, 2013, đã vào nhà tù dâng lễ và rửa chân cho tù nhân, cả nam cả nữ. Ngài vẫn tiếp tục rửa chân cho người tù, cứ vào thứ Năm Tuần Thánh hằng năm.

*

Chúa Giêsu đồng hóa mình với tù nhân: “Khi Ta bị cầm tù, các các ngươi đã viếng thăm Ta”5. Chính vì thế, cần cầu nguyện cho tội nhân, như Ðức Mẹ Fatima đã xin. Gương thánh Têrêsa Hài đồng đã nêu gương sáng, đó là ngài cầu nguyện cho một tội nhân được ơn trở lại. Tiếp đến, mục vụ là có mặt. Nếu có thể, gần gũi và phục vụ các gia đình của họ, động viên gia đình cầu nguyện. Thừa tác vụ an ủi là một bổn phận của mọi người chịu phép rửa, khi nhớ lại lời của Chúa Giêsu:“Ta đau yếu và ở tù, các ngươi đã viếng thăm Ta”6.

Người “bị giam giữ”, như đã nói không chỉ ở nghĩa đen, nhưng còn là những người bị giam giữ bởi nghèo đói, bởi sự vắng bóng của giáo dục, bởi bệnh tật… Chính vì thế việc lắng nghe người bị giam giữ vẫn luôn là lời mời gọi và là trách nhiệm của mỗi tín hữu.

Lm. Gioan Kim Khẩu Nguyễn Văn Hinh (D.Min.)

_______________________________________________

1 XH 3, 7-10

2Lc 2, 41; 4, 18.

3Kinh:Thương người có mười bốn mối

4 Mc 6, 21-28

5 Mt 25, 36

6 Mt 25, 31-46