Một vòng sống xanh ở các xứ đạo

Ngày 24.5.2015, Ðức Giáo Hoàng Phanxicô ban hành thông điệp Laudato Si’ như một lời mời gọi suy tư về Trái đất - ngôi nhà chung Chúa ban cho chúng ta. Bốn năm qua, bằng những cách thức khác nhau, có rất nhiều giáo xứ, họ đạo tại Việt Nam đã bắt tay thực hiện các hoạt động bảo vệ môi trường. Trong đó, có những chương trình dài hơi xuyên suốt, hoặc những hoạt động trong khuôn khổ một ngày hội thu hút nhiều thành phần chung tay...

Các chương trình hội thảo về môi sinh môi trường tại TGP.TPHCM

Xứ đạo bên bờ kênh Nhiêu Lộc không xả rác

Tại Tổng Giáo phận TPHCM, ngay sau khi Laudato Si’ được ban hành, đã liên tiếp có nhiều hội thảo, chương trình hành động vì môi trường được tổ chức. Cuối năm 2015, Caritas TGP tổ chức hội thảo với chủ đề: “Người Công giáo với vấn đề bảo vệ môi trường”. Những trao đổi về đường hướng của Giáo hội, phác họa những hoạt động cải thiện môi trường trong địa bàn đã được đề cập. Những mô hình “giáo họ không rác” được kỳ vọng và bắt đầu được thực hiện ở các khu xóm đạo.

Tổng Giáo phận cũng đã triển khai chương trình kéo dài 2 năm (2016-2017) với những điểm nhấn sau: Ô nhiễm và rác thải; Tiết kiệm và bảo vệ nguồn nước; Tiết kiệm năng lượng điện; Tiêu dùng xanh - trồng cây xanh. Bên cạnh đó, những đoạn phim tài liệu ngắn do Tổng Giáo phận phối hợp với Ðại học Tài nguyên Môi trường thực hiện cũng được gởi về các giáo xứ để giáo dân học hỏi. Mọi thành phần trong giáo phận đã tích cực tham gia ứng phó với thiên tai do biến đổi khí hậu bằng việc đóng góp cho Quỹ Cứu trợ khẩn cấp thiên tai của Hội đồng Giám mục Việt Nam. Ðức cố TGM Phaolô Bùi Văn Ðọc đã từng kêu gọi giáo dân các xứ đạo bên bờ kênh Nhiêu Lộc không xả rác xuống dòng kênh, không câu cá, giữ gìn dòng kênh xanh sạch.

Như vậy, những người có trách nhiệm đã biến những suy tư thành các giải pháp cụ thể khi đẩy mạnh giáo dục, nâng cao nhận thức về môi trường cho mọi thành phần Dân Chúa, đồng thời khuyến khích các nhóm, tổ chức hoạt động vì môi sinh. Nhờ đó, tinh thần yêu mến ngôi nhà chung đến với từng xứ đạo, được thể hiện qua nhiều cách thức. Chẳng hạn, giới trẻ giáo xứ Hàng Sanh trong những mùa Chay đã cùng nhau “xách bao” đi gom ve chai, với ước mong một hành động nhỏ có thể có sức lan tỏa lớn, có thể mang lại kinh phí để tổ chức thêm nhiều hoạt động, nhiều chuyến công tác bác ái hơn. Giới trẻ giáo xứ này cũng đã lập ra nhóm thu gom ve chai quy tụ khá nhiều bạn sinh viên xa nhà. Cứ mỗi Chúa nhật cuối tháng, các bạn chia làm ba nhóm đến từng nhà dân xin đồ phế liệu. Một số bạn thì ở nhà làm việc điều phối, lấy xe chở ve chai từ điểm tập kết về nhà thờ để phân loại và xử lý. Sau một thời gian tích lũy tiền kiếm được từ việc bán ve chai, các bạn trẻ Hàng Sanh lại tổ chức những chuyến đi thiện nguyện.

Tháng 12.2016, trước ngày lễ Giáng Sinh, cha Inhaxiô Nguyễn Quốc Bảo, chánh xứ Thánh Linh (Q.9) đã vận động giáo xứ tổng vệ sinh toàn bộ khu vực phường Tăng Nhơn Phú B, từ cổng đình Phong Phú đến trước nhà thờ, dòng Phanxicô và đan viện Clara. Song song đó, cha kêu gọi giáo dân đi học hỏi thêm ở Trung tâm Mục vụ để có thể tự lên chương trình hoạt động về môi trường. Nhờ đó bây giờ, khi có dịp dạo quanh giáo xứ Thánh Linh, mọi người dễ dàng bắt gặp những biểu ngữ ghi lời nhắc nhở về bảo vệ môi trường. Những lời nhắc này còn được nhấn mạnh thêm trong các giờ lễ khi cha sở khuyên giáo dân không nên nổ máy trong sân nhà thờ vì khói bụi, tiếng ồn; không hút thuốc nơi công cộng; không xả rác bừa bãi... Trong những buổi dọn dẹp vệ sinh các đoạn đường quanh giáo xứ, vị mục tử cũng xắn tay áo làm cùng bà con. Hình ảnh này đã đánh động ý thức của giáo dân và dân chúng trong khu vực.

Sống xanh ở nông thôn

Những lời mời gọi gìn giữ cũng như hành động vì môi trường còn lan rộng ra khắp cả nước đến với các xứ đạo xa hơn. Như giáo xứ Núi Ðỏ (GP Xuân Lộc) đã có thời gian vận động giáo dân nạo vét kênh mương, dọn dẹp cỏ, trồng hoa và cây xanh hai bên đường. Các giáo xứ Thanh Hóa, Lai Ổn, Tâm An, cũng thuộc Xuân Lộc, đã có hoạt động đóng góp xây dựng và đổ bê tông nhiều tuyến đường, lắp đèn chiếu sáng. Tại huyện Vĩnh Cửu, giáo xứ Phú Lý đã vận động “Xây dựng mô hình khu nhà bác ái vệ sinh, sạch đẹp”. Linh mục và Ban hành giáo vào cuộc vận động bà con giữ gìn vệ sinh môi trường sạch đẹp, đoàn kết đảm bảo an ninh trật tự. Bên cạnh đó, còn giúp đỡ xây dựng hệ thống điện, nước sinh hoạt, hệ thống thoát nước đảm bảo môi trường cho khu nhà bác ái này. Cũng thuộc GP Xuân Lộc, tại huyện Long Khánh, giáo họ Vinh Sơn và nhân dân tổ 4, ấp 18 Gia Ðình, tổ 7 ấp Ruộng Tre (xã Bảo Quang - Long Khánh) cũng hưởng ứng các hoạt động vì môi trường như trồng cây xanh, trồng hoa, cây cảnh trước sân nhà...

Các giáo phận phía Bắc cũng sôi động “sống xanh”. Chẳng hạn, tại giáo phận Hải Phòng, trong Chương trình ứng phó biến đổi khí hậu và bảo vệ môi trường năm 2017, Caritas Hải Phòng tổ chức buổi trồng cây xanh và dọn vệ sinh đường làng ngõ xóm tại giáo xứ Ðồng Giá, được khởi đầu với thánh lễ cầu nguyện cho việc bảo vệ môi trường vào đầu tháng 4.2017. Cha Gioan Baotixita Vũ Văn Kiện - Giám đốc Caritas Hải Phòng, đã khuyến khích giáo dân Ðồng Giá thực hiện những việc cụ thể và trong tầm tay như không xả rác nơi công cộng, không vất lung tung vỏ thuốc trừ sâu, không xả phân gia súc bừa bãi... Ngoài ra, giáo xứ đã đưa vào hoạt động nhà máy nước sạch mới được đầu tư. Ở giáo phận này còn có các buổi tập huấn về cách xử lý rác thải tại gia đình, trong khuôn viên nhà thờ và khu vực giáo xứ. Cùng đó, “Vui Tết đón Xuân, không quên bảo vệ môi trường” - chính là lời mời gọi của cha Giuse Nguyễn Văn Sáng, chánh xứ Lão Phú, Phó Giám đốc Caritas Hải Phòng nhắn gởi cộng đoàn trong thánh lễ cầu nguyện cho việc Bảo vệ môi trường ngày 27.1.2019. Ðó cũng là tâm tình mà Caritas gởi tới người người, nhà nhà trong những ngày đón Tết Kỷ Hợi.

Thiếu nhi giáo xứ Ba Làng (GP Thanh Hóa) sau khi tham dự một số thánh lễ Chúa nhật, đã cùng nhau mang theo dụng cụ thu gom rác, phân loại và phân hủy dọc bờ biển từ khu vực của giáo họ Sung Thượng đến hết khu vực của giáo họ Như Xuân, có đợt đã thu hút được 800 em tham gia.

Xứ Thánh Linh (Q.9) tổng vệ sinh các con đường trong khu vực

Làm vệ sinh môi trường hằng tuần

Tổng Giáo phận Hà Nội đã có nhiều cách làm sáng tạo góp phần bảo vệ môi trường. Xuyên suốt năm 2018 ghi nhận nhiều hoạt động tích cực, điển hình như linh mục Giuse Ðào Bá Thuyết vận động giáo dân giáo xứ Hoàng Nguyên (xã Tri Thủy, Phú Xuyên) xóa bỏ bãi rác tại địa bàn, trồng hoa ven đường tạo cảnh quan; họ giáo Khuyến Lương (quận Hoàng Mai) chung tay cùng nhân dân dọn vệ sinh đường, ngõ phố hằng ngày. Giáo xứ Cẩm Cơ xã Hồng Vân, huyện Thường Tín với mô hình thanh niên Công giáo tình nguyện làm vệ sinh môi trường hằng tuần. Toàn bộ gần 200 gia đình của giáo xứ đăng ký trồng rau sạch, xây dựng khu chăn nuôi xa khu dân cư, thực hiện đổ rác đúng quy định, phân loại rác hữu cơ, giảm sử dụng túi nhựa...

Tại nhiều Giáo hội địa phương khi vai trò của người đại diện vô cùng cần thiết cũng đã có những đóng góp tạo sức nặng tác động. Chẳng hạn như giáo phận Bùi Chu để góp phần trong việc làm sạch - đẹp môi trường xã hội cũng như Giáo hội, Ðức Giám mục Tôma Vũ Ðình Hiệu đầu năm 2018 đã cổ động và cộng tác với xã Xuân Ngọc lắp đặt hệ thống xử lý rác thải bằng công nghệ lò đốt Losiho. Ðây là công nghệ tiên tiến, xử lý rác theo hình thức đốt thân thiện với môi trường, không tiêu hao nhiên liệu, chi phí đầu tư và vận hành thấp, tiết kiệm được quỹ đất, không gây ô nhiễm nguồn nước, không mùi và không gây hại cho cây trồng và vật nuôi.

Khúc ruột miền Trung có giáo phận Ðà Nẵng những năm gần đây cứ 2 tháng 1 lần, Ban Mục vụ Giới trẻ giáo hạt Ðà Nẵng tổ chức sinh hoạt luân phiên truyền thông bảo vệ sự sống và bảo vệ môi trường cho các bạn trẻ tại các giáo xứ trong giáo hạt. Các linh mục quản xứ vận động giáo dân cùng làm đẹp cảnh quan, xóa bỏ bãi rác thải hai bên đường vào các nhà thờ, trồng cây tạo cảnh quan xanh, sạch, đẹp... Theo ghi nhận, đến đầu năm nay đã có rất nhiều các giáo xứ duy trì chương trình ngày Chúa nhật dọn vệ sinh môi trường khu phố và trong gia đình...

***

Lời kêu gọi từ nhiều tổ chức xã hội, Giáo hội về thảm trạng môi trường cùng những hệ quả của nó đã gợi dậy nơi nhiều người cần góp phần, dù nhỏ nhặt, bảo vệ môi sinh.

Ðăng Khôi