Những hang động đặc biệt của Ðất Thánh

Trong rất nhiều địa điểm thiêng liêng ở Ðất Thánh, có ba hang động gắn liền với những sự kiện quan trọng khi Chúa Giêsu xuống thế làm người: nơi Ngài chào đời; điểm dạy kinh Lạy Cha cho các tông đồ và chỗ ghi dấu sự phản bội của Giuđa.

Phải chờ đến thời của hoàng đế La Mã Constantine (272-337), ba hang động nằm ở Jerusalem và phía nam thành phố mới bắt đầu được biết đến rộng rãi: hang động Giáng Sinh; nơi diễn ra vụ hành hình trên thập tự giá và một địa điểm thuộc núi Cây Dầu. Ðây là những nơi có tầm quan trọng đối với Kitô hữu đến nỗi hoàng đế Constantine cho rằng cần phải tôn vinh bằng các công trình xây dựng đẹp đẽ còn truyền đến ngày nay.

Hang Bêlem

Hang Giáng sinh ở Bêlem là nơi Ðức Mẹ Maria sinh hạ Chúa Hài Ðồng. Vì lý do này, hoàng đế Constantine và mẹ ông là thánh Helen không lâu sau năm 325 đã ra lệnh dựng lên tại đây một tòa thánh đường nguy nga và đặt tên là nhà thờ Giáng Sinh, theo ghi chép của sử gia Eusebius xứ Caesarea. Bản thân sử gia Eusebius cũng trở thành Giám mục Caesarea Maritima khoảng năm 314.

Chỉ cần bước xuống vài bậc thang bên trong Vương Cung Thánh Ðường Giáng Sinh thuộc vùng lãnh thổ Palestine, chúng ta có thể thấy hai cây cột đá màu đỏ đỡ lấy bàn thờ, bên trên có khắc dòng chữ bằng tiếng Latinh là “Gloria in excelsis Deo et in terra pax hominibus” (Vinh danh Thiên Chúa trên trời, bình an dưới thế cho người thiện tâm). Phía dưới bàn thờ là một ngôi sao màu bạc với dòng chữ khác “Hic de Virgine Maria Iesus Christus natus est” (Nơi đây Ðức Mẹ Ðồng Trinh Maria đã hạ sinh Chúa Hài Ðồng).

Bên phải của bàn thờ là vị trí Ðức Mẹ đặt Chúa Giêsu vào máng cỏ sau khi Ngài chào đời. Vị trí này giờ đây đặt nhà nguyện Máng Cỏ, và phía trước có một bàn thờ phụ khác dành cho Ba Vua. Cũng tại bàn thờ này, thánh lễ được cử hành theo thỏa thuận lâu đời đạt được giữa Giáo hội Công giáo và Giáo hội Chính Thống giáo.

Hang Gethsemane

Truyền thống có từ thế kỷ 4 cho rằng đây là cái hang nơi Giuđa phản bội Chúa Giêsu. Ðiều đó có nghĩa là bên trong hang động này, Chúa Giêsu đã quay về tìm các tông đồ sau thời khắc đau khổ trong vườn Gethsemane, và cũng là nơi Giuđa mang binh lính đến bắt Thầy. Cái hang nằm ở chân núi Cây Dầu và thuộc quyền coi sóc của các tu sĩ dòng Phanxicô kể từ năm 1361. Vào thời xa xưa, nơi này từng là điểm diễn ra các hoạt động về nông nghiệp, như ép dầu ôliu, nên mới được đặt tên “Gethsemane”, tức “ép dầu”.

Một phần của bể chứa nước có niên đại hơn 2.000 năm đã được tìm thấy vào năm 1955 bên trong hang. Trong giai đoạn đế chế Byzantine, nó bị biến thành một nghĩa trang nhỏ. Các bức phù điêu được vẽ thẳng lên thành hang mô tả cảnh tượng về Chúa Giêsu và các tông đồ, và được giữ gìn cẩn thận từ thời Thập tự chinh. Một dòng chữ Latinh cổ có thể được tìm thấy bên phải chánh điện, với nội dung: “Ðức Kitô, Thiên Chúa, đã nhiều lần đến đây. Lạy Cha, nếu Cha muốn, xin Cha cất chén này xa con”.

Hang Kinh Lạy Cha trên núi Cây Dầu

Trên con đường xuất phát từ địa điểm gọi là Bethany và Bethphage đi về hướng Ðất Thánh, trên đỉnh của núi Cây Dầu (còn gọi là núi Ôliu), rất gần điểm diễn ra sự kiện Chúa Giêsu lên trời, có một cái hang nơi Ngài thường xuyên dẫn các tông đồ lui tới để dạy cho họ nhiều điều và truyền kinh Lạy Cha.

Thánh Helen, mẹ của hoàng đế Constantine, đã cho xây một Vương Cung Thánh Ðường tại đây vào năm 326. Nhà thờ được đặt tên là Eleona, bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp elaion, có nghĩa là ôliu, nhưng cũng đồng thời gợi nên âm thanh của từ eleison, tức “lòng thương xót”. Nơi từng là cái hang được biến thành hầm mộ bên dưới chính điện. Vài thập niên sau, cách đó vài mét, người dân cho xây một đền thờ gọi là Imbomon, nơi đặt hòn đá in dấu chân Chúa Giêsu khi ngài về trời.

Một người hành hương tên Egeria, tín hữu từng mô tả nhiều nghi lễ tại đây vào cuối thế kỷ IV: “Mọi người đến nhà thờ Eleona. Khi họ đến nơi, Ðức Giám mục bước vào hang nơi Chúa Giêsu từng giảng dạy cho các tông đồ, lấy ra sách Phúc Âm, và đứng đọc những lời của Ngài được thánh Matthêu ghi lại (…)” (Itinerarium Egeriae, XXXIII).

Kể từ thế kỷ 19, Eleona thuộc quyền quản lý của một cộng đoàn dòng Cát Minh xuất xứ từ Pháp. Tu viện của họ nằm sát bên nhà thờ Kinh Lạy Cha. 

LING LANG