Nơi Chúa Giêsu thực hiện phép lạ Lazarô

Lầu đầu tiên Palestine triển khai nỗ lực khảo sát khảo cổ toàn phần đối với ngôi mộ của Lazarô, bên cạnh công tác phục hồi quan trọng nhằm bảo vệ di tích từ thời Chúa Giêsu.

Mộ Lazarô là điểm hành hương truyền thống nằm ở thị trấn al-Eizariya ở Bờ Tây. Ðây cũng là nơi từng là ngôi làng Bethany trong Kinh Thánh, nằm bên bờ dốc đông nam của Núi Ôliu, cách Jerusalem khoảng 2,4 km về hướng đông. Tương truyền, ngôi mộ được xây bên trên địa điểm Chúa Giêsu cho Lazarô sống lại.

Nơi hành hương nổi tiếng

Lazarô (tên Do Thái là Eleazar) là em của Maria và Matta, và cả ba người đều là bằng hữu của Chúa Giêsu. Phúc Âm theo thánh Gioan thuật lại, Maria và Matta đã gởi lời nhắn cho Chúa Giêsu rằng em mình đang ốm nặng. Khi Ðức Giêsu đến nơi, Lazarô đã qua đời được 4 ngày. Thầy yêu cầu lăn phiến đá khỏi cửa ngôi mộ và gọi Lazarô hãy bước ra ngoài. Người chết được hồi sinh và nhiều người có mặt bắt đầu tin vào quyền năng của Chúa Giêsu. Kể từ đó, phần mộ từng chôn cất Lazarô trở nên nổi tiếng trong cộng đồng Kitô hữu và sau này cả Hồi giáo cũng xem nơi đây là chốn linh thiêng.

Các nhà khảo cổ học đã xác định khu vực đặt nấm mồ của Lazarô, từng là nghĩa trang vào thế kỷ thứ nhất, với các ngôi mộ vào thời đó được tìm thấy không xa nhà thờ được xây dựng sau này. Vào thời Trung Cổ, các đoàn quân Thập Tự chinh đã tiến hành gia cố ngôi mộ bằng những vật liệu xây dựng mà đến nay vẫn còn lại dấu vết. Tuy nhiên, sự can thiệp của người xưa cũng che chắn hầu hết bên ngoài ngôi mộ vốn là một hang đá. Hiện lối vào mộ phần phải đi qua một dãy các bậc tam cấp được đẽo từ đá không đồng đều nhau và chênh so với mặt đường.

Theo mô tả vào năm 1896, tổng cộng có 24 bậc đá dẫn đến một căn phòng hình vuông làm nơi cầu nguyện, được gọi là phòng trước (diện tích 3,35 x 2,2m). Từ đây, một số bậc đá dẫn xuống một căn phòng thấp hơn, được cho là nơi chôn cất Lazarô khi xưa. Việc ngôi mộ và phòng trước sắp thẳng hàng với nhau cho thấy chúng phải xuất hiện sớm hơn thời của đế quốc Byzantine, và cũng có thể xuất phát từ thời của Chúa Giêsu. Ba bậc đá kết nối phòng trước với gian chôn cất (diện tích chỉ nhỉnh hơn 2 mét vuông). Căn phòng này chứa ba hốc nhưng đã bị trám lại bằng nền từ thời Thập Tự Chinh. Tương truyền nơi đặt mộ phần của Lazarô nằm ở bên phải của cổng vào, trước đây bị đậy lại bằng một phiến đá. Chúa Giêsu được cho đã đứng ở phòng trước khi gọi Lazarô trỗi dậy khỏi mồ.

Nỗ lực khảo cổ

Qua nhiều thế kỷ, một số nhà thờ lần lượt được xây dựng gần mộ Lazarô. Kể từ thế kỷ 16, người Hồi giáo cho xây đền thờ al-Uzair sát ngôi mộ. Nhà thờ Công giáo Thánh Lazarô được xây gần bên từ năm 1952 đến 1955, dưới sự coi sóc của dòng Phanxicô, và bên trên tàn tích một số nhà thờ cổ. Ðến năm 1965, một nhà thờ Chính thống giáo Hy Lạp cũng được khởi công ở phía tây phần mộ.

Mộ Lazarô không những là nơi chứng kiến phép lạ của Chúa Giêsu, mà còn đóng vai trò bước ngoặt cho quan hệ giữa Người và giới chức Do Thái thời đó. Trước quyền năng của Người, họ cho rằng cần phải giết chết Chúa Giêsu. Giờ đây, lần đầu tiên trong lịch sử, một cuộc khảo sát toàn phần về khía cạnh khảo cổ học đã được triển khai ở khu mộ nổi tiếng. “Chúng tôi đã thực hiện những hoạt động khai quật đầu tiên”, theo kiến trúc sư Osama Hamdan, Giám đốc Trung tâm Mosaic, tổ chức chịu trách nhiệm phục hồi nơi này. Nhóm của ông đã dùng kỹ thuật quét laser và tiến hành nhiều cuộc phân tích đối với các tảng đá và đồ vật liên quan.

Sau 5 tháng làm việc và tận dụng thời gian dịch Covid-19 khiến khách du lịch và người hành hương ít lui tới, mộ Lazarô đã bắt đầu hé lộ những thông tin mới. Trong số này, các chuyên gia tìm được hai hộp đựng hài cốt chứa một số xương người, và hiện vẫn chờ kết quả giám định. Tổng lãnh sự Ý tại Jerusalem Giuseppe Fedele vào cuối tháng 11 đã đến tận nơi tham quan dự án, được triển khai với sự hỗ trợ tài chính và nhân lực của Cục Hợp tác và Phát triển Ý. Nhà ngoại giao nhận xét mộ Lazarô là “chứng tích vĩ đại” của lịch sử, khảo cổ và tôn giáo, đại diện cho sự tồn tại một cách hòa hợp và cùng có lợi giữa các tôn giáo khác nhau, hướng đến tinh thần đối thoại liên tôn.

LING LANG