Phát hiện nơi thánh Gioan Tẩy Giả bị hành hình

Các nhà khảo cổ học cho rằng đã xác định được địa điểm thánh Gioan Tẩy Giả bị phán tội tử hình vào khoảng năm 29 sau công nguyên.

Kinh Thánh và sử gia Do Thái gốc La Mã Flavius Josephus (37-100) đều ghi chép sự kiện vua Hêrôđê Antipas, con của vua Hêrôđê, đã ra lệnh xử tử thánh Gioan Tẩy Giả vào khoảng năm 29. Ông Josephus đã ghi rõ vụ xử tử diễn ra ở Machaerus, một cung điện - pháo đài gần Biển Chết, tại nơi ngày nay thuộc Jordan. Theo sử gia, vua Hêrôđê Antipas lo sợ tầm ảnh hưởng ngày càng lớn mạnh của thánh Gioan Tẩy Giả nên quyết định giết chết ngài. Trong khi đó, Kinh Thánh ghi lại thánh nhân đã chết chỉ vì một điệu vũ.

Theo Kinh Thánh, vua Hêrôđê Antipas đem lòng yêu vợ của em trai là bà Hêrôđêias nên bỏ vợ và dụ dỗ Hêrôđêias bỏ chồng. Thánh Gioan Tẩy Giả đã công khai phản đối cuộc hôn nhân sai trái này. Tại buổi tiệc sinh nhật của vị vua, con gái của Hêrôđêias là Salome đã hiến vũ cho Hêrôđê Antipas. Vô cùng hài lòng trước vũ điệu đó, vị vua hứa hẹn sẽ đáp ứng mọi yêu cầu của Salome. Dưới sự xúi giục của Hêrôđêias, người con đòi nhà vua ban thủ cấp của thánh Gioan Tẩy Giả. Hêrôđê Antipas đã hoàn thành lời hứa của mình.

Khoảng sân chết chóc?

Một nhóm khảo cổ đã khai quật được một mảnh sân ở Machaerus, được cho nhiều khả năng là nơi Salome thực hiện vũ điệu chết người và cũng là nơi vua Hêrôđê Antipas ra lệnh xử trảm thánh Gioan Tẩy Giả, theo ông Győző Vörös, Giám đốc dự án Khai quật và Khảo sát Machaerus tại Biển Chết. Ông đã ghi lại kết quả trong quyển sách “Holy Land Archaeology on Either Side: Archaeological Essays in Honour of Eugenio Alliata” (tạm dịch: “Khảo cổ Ðất Thánh ở cả hai phía: Các bài luận khảo cổ tôn vinh Eugenio Alliata”, xuất bản năm 2020). Chuyên gia Vörös cho hay nơi này có một cái hốc hình bán nguyệt, có lẽ là phần còn lại của ngai vàng khi xưa của vua Hêrôđê Antipas.

Sau khi vua Hêrôđê qua đời, các con trai của ông chia nhỏ vương quốc để trị vì, và Hêrôđê Antipas cai quản lãnh thổ bao gồm Galilee và một phần của Jordan ngày nay. Có những giai đoạn ông ta trị vì vương triều của mình từ Machaerus. Các nhà khảo cổ học đã phát hiện mảnh sân vào năm 1980, nhưng họ chưa hề nhận ra cái hốc hình bán nguyệt có điểm tương đồng với ngai vàng của Hêrôđê Antipas cho đến gần đây. Sự hiện diện của chiếc ngai gần mảnh sân càng củng cố giả thuyết về nơi chứng kiến vụ hành quyết khi xưa, theo tác giả Vörös.

Ðội ngũ khảo cổ đã tái tạo mảnh sân và công bố một số hình ảnh liên quan trong quyển sách để độc giả có thể hình dung về quang cảnh vào thời điểm thánh Gioan Tẩy Giả bị hành hình.

Phản ứng của các học giả

Trang Live Science tiến hành trao đổi với ít nhất 6 học giả không liên can đến dự án khảo cổ ở Machaerus về tuyên bố cho rằng đã tìm ra mảnh sân từng chứng kiến cái chết của thánh Gioan Tẩy Giả gần 2.000 năm trước. Một số học giả được thuyết phục bởi những lập luận của nhóm nghiên cứu, trong khi những người còn lại tỏ ra hoài nghi. “Tôi cho rằng có lẽ cuộc khai quật này đã giúp phơi bày trước ánh sáng ‘sàn diễn’ của Salome”, theo giáo sư Morten Hørning Jensen - Trường Thần học Na Uy, tác giả quyển “Hêrôđê Antipas ở Galilee” (xuất bản năm 2010).

Trong khi đó, dù hoan nghênh khám phá của đội ngũ do ông Vörös đứng đầu, giáo sư Jodi Magness chuyên về nghiên cứu tôn giáo của Ðại học Bắc Carolina (Mỹ) lại đặt nghi vấn về việc họ có thể tìm ra ngai vàng của Hêrôđê Antipas.Chẳng hạn, cái hốc hình bán nguyệt được tìm thấy ở Machaerus dường như nhỏ hơn nếu so với ngai vàng của vua cha Hêrôđê tại cung điện mùa đông ở Jericho. Ngoài ra, tàn tích ở Machaerus có điểm tương đồng với hai cái hốc ở cung điện - pháo đài Upper Hêrôđêium của vua Hêrôđê, nhưng chúng chưa bao giờ được xem là phần còn lại của ngai vàng.

Về phần mình, giáo sư Eric Meyers của Ðại học Duke (Mỹ) cũng nghiêng về giả thuyết ngai vàng của Hêrôđê Antipas đã tìm được, và thúc giục các bên liên quan hãy tiếp tục khai quật khu vực để tìm thêm các bằng chứng cụ thể hơn.

LING LANG