Proton Bạch mã của Đức Giáo Hoàng

Năm ngoái, Đức Lêô XIV đã tiếp nhận Proton, chú ngựa trắng nòi Ả Rập 12 tuổi, là món quà của tín hữu người Ba Lan Andrzej Michalski. 

Buổi trao tặng diễn ra vào sáng sớm ngày 15.10.2025, trước khi Đức Thánh Cha tiếp kiến chung theo thông lệ vào thứ Tư hằng tuần tại Vatican. Ông Michalski là người sáng lập trang trại Michalski Stud ở Kołobrzeg-Budzistowo, thị trấn miền tây bắc Ba Lan. 

Hành trình qua nhiều quốc gia

Proton được vận chuyển đặc biệt từ Ba Lan đến Rome (Ý) qua ngõ Đức, Áo, và đến khu vườn Vatican lúc khoảng 7 giờ 30. Khi ấy, Đức Giáo Hoàng đã chờ sẵn. Ông Michalski, con trai và cháu trai đã yến kiến Đức Thánh Cha. Sau đó, Đức Lêô XIV đến gần Proton và vuốt ve đầu của chú ngựa. Ngài cầm dây cương và dắt ngựa vô cùng thuần thục. “Đức Giáo Hoàng rất vui; chúng tôi cùng nhau dắt ngựa. Thấy ngài vui như vậy, ai cũng xúc động”, ông Michalski nhớ lại. Đức Thánh Cha cười rạng rỡ và thậm chí không muốn cách xa chú ngựa quá lâu. “Chúng tôi cùng ngài dắt ngựa đến kế chiếc tông xa - chiếc xe quen thuộc với biển số SCV1 của Giáo Hoàng”, người chủ trang trại Michalski Stud kể về thời khắc đặc biệt đó.

Trong suốt cuộc gặp, Proton tỏ ra điềm tĩnh, hết sức thả lỏng, phơi bày vẻ đẹp và sức hấp dẫn của ngựa nòi Ả Rập. Thậm chí ông Michalski còn khen ngợi Proton quả là “đại sứ hoàn hảo” của giống ngựa này. Hiện chú bạch mã được chăm sóc tại khu cưỡi ngựa của giáo hoàng ở dinh thự mùa hè Castel Gandolfo, cách Rome khoảng 24 cây số. Nơi này có không gian rộng rãi, bao gồm chuồng ngựa.

Món quà đặc biệt

Chủ trang trại giải thích rằng ý tưởng tặng ngựa cho Đức Thánh Cha bất chợt đến sau khi nhìn thấy những bức ảnh ngài cưỡi ngựa trong thời gian truyền giáo ở Peru. Ông cảm thấy sự thôi thúc phải tặng chú ngựa Ả Rập đẹp đẽ và màu trắng cho ngài, vì trắng là màu dành cho Đức Giáo Hoàng. Theo ông Michalski, món quà này là cách ông bày tỏ sự biết ơn và hưởng ứng lời mời gọi của Đức Thánh Cha về việc hãy lan tỏa tình yêu thương bằng những hành động cụ thể. Việc tặng ngựa trắng không chỉ thể hiện sự kính trọng, mà còn nhắc về biểu tượng của sự thanh khiết, tinh thần phục vụ và tiếp nối truyền thống. Xuyên suốt chiều dài lịch sử loài người, bạch mã thường gắn với sự cao quý, thanh lịch, và trong một số nền văn hóa lại mang ý nghĩa tâm linh.

Từ thế kỷ 19, ngựa nòi Ả Rập thường được tặng cho các vị giáo hoàng vào thời đó. Nhà trị vì Đế chế Ottoman từng tặng cho Đức Gregory XVI một vài con ngựa Ả Rập, và hành động này đánh dấu cho sự khởi đầu của một kỷ nguyên mới trong quan hệ ngoại giao giữa Đế chế Ottoman và Vatican. Những con ngựa nòi Ả Rập này đã được nuôi trong một thời gian dài tại khuôn viên Tòa Thánh. Lịch sử cũng ghi nhận nhiều vị giáo hoàng rất yêu thích ngựa, và Vatican có thời từng xuất hiện những đội kỵ binh, như Đội cận vệ quý tộc tồn tại đến năm 1905. Và tất nhiên, thành quốc này cũng sở hữu những cỗ xe và các chuồng ngựa cho đến thập niên 1920 vì nhu cầu sử dụng ngựa mỗi ngày.

Chú ngựa Proton

Proton không chỉ là một con ngựa bình thường. Đây là chú ngựa Ả Rập thuần chủng, sinh năm 2013, nổi bật bởi vóc dáng đẹp đẽ, phong thái sang trọng, tính cách thân thiện, cực kỳ điềm tĩnh và thuộc về “dòng dõi” danh giá. Proton là con của huyền thoại trên các đường đua Kahil al Shaqab - từng giành danh hiệu Vô địch Ngựa non Thế giới năm 2011, Vô địch Ngựa đực Thế giới năm 2014 và Vô địch Bạch kim tại Paris năm 2018. Ông nội của Proton cũng lẫy lừng không kém, là chú ngựa 3 lần vô địch thế giới Marwan al Shaqab.

Mẹ của Proton là Pradera, xuất thân từ trại ngựa Janów Podlaski có bề dày lịch sử của Ba Lan. Ông ngoại của Proton là Hlayyil Ramadan, ngựa giống danh tiếng thuộc về Hoàng gia Jordan, từng vô địch châu Âu và đại diện Jordan tại giải vô địch thế giới vào các năm 2002 và 2004. Cũng trong năm 2004, ngựa Hlayyil Ramadan được trao danh hiệu vô địch châu Âu, cùng nhiều giải vô địch khác ở Trung Đông và châu Âu.

Ông Michalski mua Proton khi còn là ngựa non và nuôi dưỡng tại điền trang của mình. “Proton di chuyển rất đẹp và đặc biệt tuấn tú”, ông nhận xét. Với gia phả vô cùng ấn tượng như trên, chú bạch mã được xem như biểu tượng sống của truyền thống nuôi ngựa Ả Rập, kết nối các dòng máu châu Âu, Trung Đông và Mỹ, cũng như là biểu tượng cho giá trị đa văn hóa của thế giới. 

BẠCH LINH