Thánh Phanxicô cũng từng gặp giáo chủ Hồi giáo

Chuyến tông du của ĐTC sang Ai Cập, và đặc biệt việc ngài ghé thăm vị Giáo chủ Ahmed Al-Tayeb của Đại học Hồi giáo Al-Azhar, đã gợi lại một tiền lệ cách nay rất lâu: đó là cuộc gặp gỡ giữa Thánh Phanxicô thành Assisi với vị Giáo chủ Hồi giáo Malik al-Kamil năm 1219. Nếu trong lịch sử, mọi tình tiết của cuộc hội ngộ ấy đã không được xác thực, thì chúng vẫn luôn được tiếp tục bàn luận trong gần tám thế kỷ sau.

Năm 1219, cuộc chiến nổ ra dữ dội giữa đạo binh Thánh giá và quân đội Hồi giáo. Do hai thế kỷ trước đó, ngôi mộ của Chúa Kitô đã bị bình địa bởi các toán quân của giáo chủ đạo Hồi. Tại cánh đồng Damiette (Ai Cập), trong châu thổ sông Nil, hai đạo quân đối diện nhau. Giáo chủ al-Kamil ra sắc lệnh sẽ thưởng vàng hậu hĩnh cho ai mang về thủ cấp bất cứ Kitô hữu nào. Về phần mình, các chiến binh Thập tự quân, do tướng Pélage chỉ huy, cố đánh chiếm cảng Damiette để xâm chiếm Ai Cập.

HAI NỖ LỰC TIÊN QUYẾT ĐỂ RAO GIẢNG TIN MỪNG

Chính trong hoàn cảnh đó, cùng với thầy Illuminé, là bạn đồng hành, Thánh Phanxicô đã quyết định ra đi rao giảng Tin Mừng cho người Hồi giáo. Đã hai lần, Thánh nhân cố đến Đất Thánh để loan báo về Chúa Kitô, nhưng không thành công. Câu chuyện duy nhất đầy đủ chi tiết mà các sử gia có được là do Thánh Bonaventure ghi chép. Nó được soạn thảo sau sự kiện ấy hơn một thế kỷ, và nhất là muốn được xem như là một thiên anh hùng ca, nhằm tôn vinh đấng Thánh lập dòng Phanxicô.

Theo lời kể của Thánh Bonaventure, do bị quân Sarrasins bắt và cố vượt tuyến, thầy Phanxicô lúc ấy đã xin gặp vị giáo chủ đạo Hồi, và đã được toại nguyện.

XEM NHƯ LÀ MỘT THẤT BẠI

Căn cứ theo Đức Bonaventure, cháu trai giáo chủ Saladin tiếp đón Thánh nhân rất nồng hậu. Tuy nhiên, cuộc gặp gỡ này lúc ấy bị xem như là một thất bại. Bởi lẽ, thầy Phanxicô đã không thuyết phục nổi vị giáo chủ về nền tảng đạo Kitô, và cũng không nhận được phúc tử đạo. Vì vậy, trong bảy thế kỷ, giai đoạn này đã được các nhà viết tiểu sử Thánh Phanxicô không nhắc đến. Ngay cả các mẩu chuyện nhỏ (fioretti) về Thánh Phanxicô cũng thuật lại rằng, sau cùng vị giáo chủ nói với ngài cách khéo léo: “Thầy Phanxicô ơi, tôi sẽ sẵn sàng theo đạo Kitô. Nhưng tôi ngại đi đạo vào lúc này. Vì nếu mọi người ở đây biết được chuyện ấy, họ sẽ giết cả tôi lẫn thầy, cùng tất cả các bạn đồng hành của thầy”.

MỘT CHI TIẾT BỊ LÃNG QUÊN

Ngày 19.9.2016, cha Gwenolé Jeusset, dòng Phanxicô đã phát biểu trong đại hội các tôn giáo và văn hóa vì hòa bình tại Assisi. Tuy thế, nhắc lại giai đoạn xưa ấy, vị cựu đặc trách Ủy ban Dòng Phanxicô quan hệ với người Hồi giáo và thành viên của Ủy ban liên lạc Hồi giáo của Vatican đã bổ sung một chi tiết hầu như đã bị lãng quên đến thế kỷ 20.

Đó là suy tư của chính Thánh Phanxicô rút ra từ trải nghiệm của mình: “Những anh em đi đến với tín hữu Hồi giáo và các người khác, không theo đạo Kitô có thể xem xét nhiệm vụ thiêng liêng của mình theo hai cách thế: hoặc không kiện cáo, không tranh cãi, tùng phục mọi người vì Chúa, và đơn thuần tuyên xưng mình là Kitô hữu. Hoặc, nếu thấy ý Chúa muốn như thế, hãy loan báo lời Chúa, để những ai không phải là Kitô hữu tin vào Thiên Chúa toàn năng, là Cha, Con, và Thánh Thần, là Đấng tạo dựng muôn loài, đồng thời tin vào Người Con Cứu chuộc và Cứu độ của Ngài, và xin lãnh nhận bí tích Thanh tẩy, cùng trở nên Kitô hữu”.

NỤ CƯỜI CỦA THÁNH PHANXICÔ

Về phần mình, tác giả Albert Jacquard, qua cuốn Nỗi lo của người nghèo (Nxb. Flammarion, 1996), đã viết rằng “Vị giáo chủ đã không quên nụ cười của thầy Phanxicô, và sự dịu dàng của thầy khi bày tỏ một niềm tin vô hạn. Có lẽ kỷ niệm ấy là yếu tố định đoạt, khi mười năm sau, không áp lực nào cưỡng bức được giáo chủ, ông quyết định trao trả Jérusalem cho các Kitô hữu”. Như thế, “điều mà các đạo binh đến từ châu Âu đã không đạt được – tác giả Albert Jacquard viết tiếp - (...) thì chắc chắn ánh mắt trong sáng của thầy Phanxicô đã tiếp tục chậm rãi tác động lên ý thức của giáo chủ, khiến ông cởi mở trước ý tưởng của tha nhân”.

Thánh Phanxicô thành Assisi luôn được xem là một biểu tượng của đối thoại liên tôn và ngày nay, Đức Thánh Cha Phanxicô cũng đang tiếp nối con đường của ngài.

VIẾT HIỆP

(theo Aleteia)