Tinh thần dân chủ trong Giáo hội

ĐTC đang tham khảo ý kiến các linh mục và giáo dân thành Rome để chọn vị đại diện tới đây của giáo phận Rome, là người kế vị ĐHY Agostino Vallini. ĐHY sẽ từ nhiệm ngày 17.4.2017, theo báo La Croix.

Sự tham vấn này vô tiền khoáng hậu, vì theo truyền thống, việc chọn lựa đại diện giáo phận Rome thuộc quyền Đức Giáo Hoàng, tức giám mục giáo phận Rome.

ĐHY Agostino Vallini, 77 tuổi, đại diện Rome hiện nay sẽ từ nhiệm ngày 17.4. Các linh mục và tín hữu sẽ gởi các “gợi ý về năng lực của vị đại diện sắp tới và tạm đề cử danh tánh một số vị” qua đường bưu điện, hạn chót là ngày 12.4. Đức Phanxicô đã đưa ra đề nghị trên nhân cuộc gặp gỡ riêng với 36 vị phụ trách trong giáo phận, gồm 334 giáo xứ, với 2,8 triệu cư dân.

Phải chăng ĐTC muốn truyền dần thêm tinh thần dân chủ vào Giáo hội Công giáo ?

Tất nhiên, ngài đã chứng minh sự quan tâm của mình đối với ý kiến các tín hữu, qua việc tham vấn họ trước hai kỳ họp Thượng Hội đồng Giám mục về Gia đình, 2014 và 2015. Cha Luc Forestier, giám đốc Viện nghiên cứu tôn giáo thuộc Học viện Công giáo Paris, giải thích thêm: “Tuy vậy, điều ấy đã không liên quan gì đến việc điều hành của Giáo hội”.

Đàng khác, “việc tham vấn trước khi bổ nhiệm một giám mục, tự thân đã là một điều rất thông thường, cha Luc Forestier nhấn mạnh. Nhưng tiến trình này do Đức Khâm sứ dẫn dắt, lại khá kín đáo. Tôi cũng đã được tham vấn nhiều lần, và quen nhiều giáo dân cũng đã được tham vấn như thế một cách kín đáo”.

Theo nhà thần học này, nét mới mẻ trong việc tham khảo ý kiến hiện hành ở điểm được thực hiện công khai với mọi tín hữu, miễn là họ hội đủ thông tin.

Như thế, sáng kiến của ĐTC “rất hay; tuy nhiên cần thận trọng khi nói nó tương tự với nền dân chủ”, theo cha Forestier. Cha phát biểu: “Cần minh định về việc không thể so sánh Giáo hội với sự điều hành một hệ thống chính trị hay hiệp hội. Thực thể Giáo hội thật độc đáo và không tương tự với trần thế. Ngay cả trong các công nghị giáo phận, vị giám mục cho phép tín hữu phát biểu, nhưng rốt cuộc chính ngài luôn lãnh phần trách nhiệm”.

Tính dân chủ từ xưa đã có trong Giáo hội, nhưng đặc biệt trong khuôn khổ một số dòng tu: một ban bầu cử - thường gồm các tu sĩ vĩnh khấn - bầu chọn vị bề trên.

Nói rộng hơn, sáng kiến của ĐTC dành cho việc chọn lựa trong thời gian tới vị đại diện cho giáo phận Rome, nên được nhìn theo nhãn giới “nghị trình rất rõ khi nó đã được Công đồng Vatican II chấp thuận”, cha Forestier nhận định. “Chúng ta xác nhận một sắc thái mới mang chiều kích công nghị”, với mong muốn người tín hữu Công giáo tham gia phát biểu.

Thực sự, theo quan điểm nhà thần học, những phản kháng việc thể hiện tính công nghị do Vatican khởi hứng, tất nhiên không xuất phát từ hàng giáo sĩ, nhưng đôi khi từ chính giáo dân, và không thể giải trừ nếu không có “việc canh tân nội tâm của mọi người”.

VIẾT HIỆP (theo La Croix)