Vết tích vương triều của vua David

Các nhà khảo cổ học cho rằng đã tìm được những dấu tích của triều đại được miêu tả trong Kinh Thánh, do vua David trị vì.

Giới khảo cổ đã tìm thấy một tàn tích ngổn ngang dự đoán đã tồn tại cách đây 3.000 năm, nhiều khả năng là những gì còn lại của triều đại từng được đề cập trong Kinh Thánh là Vương quốc Thống nhất, do vua David và sau đó là vua Solomon trị vì. Theo báo cáo đăng trên chuyên san Radiocarbon, các nhà nghiên cứu tiến hành khai quật tại khu vực có tên Shephalah, thuộc Tel Eton, miền trung của Israel. Dấu vết để lại, bao gồm niên đại, thiết kế và kích thước của cấu trúc xây dựng cho thấy sự tồn tại của một chính quyền được tổ chức chặt chẽ.

Tòa nhà đáng nể

Cựu Ước ghi rõ Vương quốc Thống nhất sụp đổ sau cái chết của vua Solomon (theo một số sử gia là diễn ra vào khoảng năm 930 TCN). Sau sự quỵ ngã của triều đại này, hai vương quốc Do Thái mọc lên, bao gồm Judah (đóng đô xung quanh Jerusalem), và vương quốc thứ hai ở phía bắc Jerusalem có tên là Israel. Tuy nhiên, liệu Vương quốc Thống nhất có thật sự tồn tại, và nếu như thế, quy mô của nó lớn đến mức nào, luôn là đề tài gây tranh cãi trong giới khảo cổ học và sử gia. Rất hiếm có tư liệu nào dưới dạng chữ viết về thời đại này từng được khai quật tại Israel, dẫn đến một số người kết luận Vương quốc Thống nhất không có thật. Các nhà khảo cổ học từng tìm được một tấm bia 3.200 năm tuổi, bên trên khắc tên của Merneptah và vỏn vẹn một từ “Israel”.

Tel Eton là địa điểm yêu thích của giới khảo cổ học trong thời gian gần đây, được khai quật từ năm 2006 đến 2015. Họ đã phát hiện một tòa nhà hai tầng được xây dựng một phần từ đá khối. Diện tích của tầng trệt khoảng 230 m², cho phép tòa nhà lọt vào nhóm ít ỏi 1% cấu trúc xây dựng lớn nhất trong khu vực cách đây 3.000 năm, theo trưởng đoàn khảo sát là giáo sư khảo cổ học Avraham Faust thuộc Đại học Bar-Ilan (Israel). “Tòa nhà tọa lạc ở vị trí cao nhất của ngọn đồi, tại nơi nhìn xuống phần lớn thành phố cũng như đất đai nông nghiệp và đường sá bên dưới”, và “nhiều khả năng là tư dinh của một quan lại cấp cao thời đó”, theo giáo sư Faust và nhà khảo cổ học Yair Sapir.

Trước khi được xây dựng, một cốc rượu 3.200 năm tuổi đã được chôn xuống đây, có thể nhằm mục đích “đặt cọc” trước khu đất. Để xác định thời điểm tòa nhà được xây, các nhà khảo cổ học sử dụng phương pháp tính toán dựa trên đồng vị carbon để tính tuổi của 4 cổ vật. Khu nhà được xây hướng đông, bao gồm một ngôi nhà dài được chia làm 4 khu vực, gồm 3 không gian ở phía trước và một không gian phía sau, trước khi được phân chia tiếp. Người Israel có thói quen xây nhà dạng này, trong khi các dân tộc còn lại chọn thiết kế khác biệt, theo chuyên gia Faust. Đây là chứng cứ giúp củng cố quan điểm cho rằng, Vương quốc Thống nhất thật sự tồn tại và có quyền lực tại Tel Eton.

Hiệu ứng ngôi nhà cũ

Bên cạnh đó, các chuyên gia phát hiện Tel Eton được gia cố vào khoảng 3.000 năm trước, cho thấy một chính quyền hùng mạnh từng đóng đô ở khu vực này. Các chuyên gia cũng chỉ ra một số nơi khác được tìm thấy tại Israel và có niên đại cách đây 3.000 năm, có thể liên quan với Vương quốc Thống nhất, bao gồm Khirbet Qeiyafa, một thành phố trên đỉnh đồi được phòng thủ vững chắc cách Jerusalem khoảng 30 km về hướng tây nam.

Trong báo cáo, các ông Faust và Sapir tranh luận rằng chứng cứ ủng hộ sự tồn tại của triều đại Vương quốc Thống nhất thường không được nghiên cứu vì một vấn đề mà họ gọi là “hiệu ứng ngôi nhà cũ”. Tel Eton, bao gồm tòa nhà lớn kể trên, đã bị người Assyria phá hủy vào thế kỷ thứ 8 TCN. Vì thế, tàn tích còn sót lại thường lưu giữ nhiều đồ vật có niên đại từ thời đó, chứ hiếm khi nào tìm thấy được cổ vật cách đây 3.000 năm, vào thời điểm tòa nhà lần đầu tiên được xây dựng.

“Hiệu ứng ngôi nhà cũ” là vấn đề không chỉ xảy ra ở Israel mà còn ở những nước khác. “Các tòa nhà và cấu trúc xây dựng có thể tồn tại qua vài thế kỷ, cho đến khi chúng bị phá hủy, nhưng đa số đồ vật còn sót lại đến ngày nay đều phản ánh sự kiện xảy ra gần nhất chứ không phải thời điểm bắt đầu”, theo hai chuyên gia Israel. Các ông cho rằng, điều quan trọng là giới khảo cổ học cần phải thận trọng khi đào sâu xuống lòng đất để phát hiện những tàn tích cổ nhất, giúp họ lần ngược dòng lịch sử quay về đúng thời điểm cần nghiên cứu.

LING LANG