Vị linh mục gắn với bản Youcat tiếng Việt

Đầu năm 2013, bản Youcat (Youth Catechism), Sách Giáo lý Hội Thánh Công giáo cho người trẻ được một linh mục chuyển ngữ sang tiếng Việt. Thật thú vị khi được biết dịch giả là một vị linh mục già: cha Antôn Nguyễn Mạnh Đồng.

Cha AnTôn Nguyễn Mạnh Đồng

Youcat tiếng Việt

Chúng tôi đến nhà hưu dưỡng của giáo phận Cần Thơ (đường Trần Ngọc Quế, quận Ninh Kiều, TP. Cần Thơ) trong một buổi chiều nắng dịu. Nơi đây cách không xa trung tâm thành phố, nhưng không chút ồn ào, náo nhiệt. Dòng chảy yên ả của nhánh sông trước nhà hưu cùng với những tán cây xanh tỏa bóng mát trong khuôn viên tạo nên bầu khí an bình, tĩnh lặng cho không gian. Thế nhưng ít ai biết, có một linh mục nghỉ hưu nơi đây, cha Antôn Nguyễn Mạnh Đồng, đã miệt mài cống hiến qua công việc chuyển ngữ một bản văn giáo lý cho người trẻ.

Năm 2011, Youcat (Sách Giáo lý Hội Thánh Công giáo cho người trẻ) được phát hành vào ngày Giới trẻ thế giới ở Madrid (Tây Ban Nha). Khi nghe tin Ban Giáo lý của Hội đồng Giám mục Việt Nam thông báo sẽ dịch quyển này ra tiếng Việt, cha háo hức và chờ đợi, bởi giáo lý vốn là niềm đam mê của cha từ hồi còn tu học, hơn nữa, được biết Youcat có nhiều nét hiện đại, độc đáo phù hợp với người trẻ. Một dịp tình cờ, có người cho cha mượn bản Youcat bằng tiếng Anh nhưng phải đọc vội vì sau ba tuần lại hoàn trả nên cha nhờ một người bạn mua giúp bản tiếng Pháp và gởi về bằng đường bưu điện. Trong thời gian tìm hiểu nội dung Youcat, cha nhận ra đây là một quyển sách vô cùng thú vị, được trình bày phù hợp với hoàn cảnh xã hội hiện nay. Từ tâm trạng muốn chia sẻ điều mình được trải nghiệm, trong lòng cha dần lớn lên ước ao các bạn trẻ Việt Nam đều được biết đến Youcat.

Youcat Việt Nam tạo được sự thích thú cho người trẻ

Đầu năm 2013, cha viết một bài giới thiệu tổng quát về Youcat và gởi tặng bài viết của mình cho các cha trong giáo phận. Vào thời điểm đó, cha Giuse Nguyễn Bá Long, phụ trách sinh viên Công giáo ở Cần Thơ, cũng đã tìm thấy trên internet bản dịch Youcat nhưng chỉ có câu hỏi và câu thưa nên đã liên hệ với cha để hỏi thêm. Nhận thấy các bạn trẻ cần được học hỏi Youcat đầy đủ, nghiêm chỉnh hơn, cha Đồng bắt tay vào chuyển ngữ toàn bộ quyển sách.

Dốc hết sức lực và lòng hăng say đặt trọn vào công việc này nên bản Youcat Việt Nam được cha chăm chút vô cùng kỹ lưỡng và còn thêm vào một số điều (sau khi xin phép Nhà xuất bản gốc) không có trong bản gốc. Cha viết riêng một phần đề dẫn chung để giới thiệu cho giới trẻ Việt Nam về tính chất đặc biệt trong nội dung cũng như cách soạn thảo của Youcat. Đồng thời trước mỗi phần, cha lại thêm vào dẫn nhập, giúp các bạn có cái nhìn tổng quát về giáo lý. Ngoài ra, có một số chứng từ và hình ảnh cũng được thêm vào và thay đổi cho phù hợp hơn với sự tiếp nhận của người Việt. Cha Đồng chia sẻ: “Youcat gốc đã cố gắng trích dẫn được hai tác giả Á Đông là Gandhi (Ấn Độ) và Lã Bất Vi (Trung Quốc), tôi thấy ít quá nên chọn thêm Khổng Tử, Lão Tử, Mặc Tử và 13 trích dẫn của nhiều tác giả Việt Nam (Nguyễn Trãi, Nguyễn Du, ca dao, châm ngôn…). Tôi cũng tiếc là chưa kịp đem vào những chứng từ sống đạo rất sâu sắc thời các vị truyền giáo và các Thánh Tử đạo ViệtNam...”.

Thời gian đó, phải chiến đấu với đủ loại bệnh “sụt sịt” của tuổi già nhưng ngài vẫn kiên trì theo đuổi công việc. Trải khoảng sáu tháng mày mò, cha dịch xong toàn bộ Youcat. Khi Youcat tại Việt Nam được phổ biến rộng rãi, đã có những phản hồi tốt, nhất là từ giới trẻ - đối tượng đọc chủ yếu được hướng đến. Như bạn Bùi Xuân Nguyên, một sinh viên Công giáo tại TP.HCM nhận xét: “Đây là quyển giáo lý sinh động nhất mà tôi từng biết. Nó tạo cho tôi cảm giác thích thú khi được học hỏi về đức tin”.

Ngược dòng thời gian

Dù tuổi đã cao, cha Đồng vẫn còn giữ được nét tinh anh và sự linh hoạt. Ngồi với ngài, chuyện cứ nối dài thêm chuyện. Lần về quá khứ, cha bồi hồi nhớ lại quãng thời gian dài phục vụ trước khi hưu dưỡng.

Các bạn trẻ trong một buổi thảo luận về Youcat

Cha Đồng chịu chức linh mục từ năm 1961, nghỉ hưu năm 2011. Gần trọn cuộc đời mục tử, ngài được bài sai về giúp hai xứ Trà Cú (1975 – 1995) và Trung Hải (1995 – 2011). Giáo xứ Trà Cú (huyện Ngã Năm, tỉnh Sóc Trăng) nằm sâu giữa đồng quê, cách xa các trung tâm quận huyện chừng 30 cây số. Vùng này hằng năm có hai… mùa nước: mùa nắng thì nước mặn, mùa mưa mới có nước ngọt để dùng. Lúc cha về, nơi đây được mệnh danh là xứ “ba không”: không nước ngọt, không điện, không đường đi. Tương tự, khi về Trung Hải (huyện Kế Sách, tỉnh Sóc Trăng), đời sống người dân cũng không khá gì hơn. Họ thiếu thốn đủ thứ điều kiện sinh hoạt, đến ngay cả nước ngọt cũng phải đi mua về rồi chắt chiu mà dùng. Bằng tấm lòng nhân hậu của một vị mục tử, cha nhìn thấy những cơ cực mà người dân phải chịu đựng, để rồi từ đó ngài bắt đầu tháo gỡ dần dần khó khăn bằng nhiều việc làm cụ thể.

Biết rằng việc có nước ngọt để dùng là một vấn đề cần kíp, cha đã liên hệ với các cơ quan chính quyền, ân nhân, xin cho mỗi hộ có một cái giếng. Như vậy họ vừa tiết kiệm được chi phí, vừa tự quản lý được nguồn nước mà mình dùng hằng ngày. Việc đi lại của người dân cũng được cha quan tâm khi ngài giúp thay một số cầu khỉ trong vùng bằng cầu xi-măng kiên cố. Ngoài ra, cha còn giúp người dân chỉnh trang những mái ấm. Ở Trung Hải, ngài đã giúp mái tôn và nền nhà cho khoảng 30 hộ nghèo.

Vào đầu năm học, cha dành nhiều suất học bổng để khuyến khích các em đến trường. Cha kể lại, vì là vùng sâu vùng xa nên cả hai giáo xứ nơi cha từng ở chỉ có trường tiểu học. Trường phổ thông cách xa khoảng chục cây số. Dân trong vùng ngày đó toàn làm nông, lo cho cái ăn còn vất vả nên việc học tập chỉ là thứ yếu. Trẻ cứ học hết tiểu học là ở nhà phụ việc gia đình. Chính vì thế, các suất học bổng không chỉ đỡ đần phần nào gánh nặng cho phụ huynh mà còn mang ý nghĩa động viên các em tiếp tục học lên cao.

Không những đồng hành với dân trong đời sống, cha còn truyền thêm cho họ lòng đạo sốt sắng qua những qua những bài học về giáo lý, đức tin. Vì là người phụ trách giáo lý của giáo phận nên từ năm 1995 – 2002, ngài đã soạn thảo bộ giáo lý từ lớp 1 đến lớp 9, chia đều cho ba lớp rước lễ, thêm sức, bao đồng; ngoài ra còn có thêm tập sách cho lớp vào đời và hôn nhân. Ở xứ nào, cha cũng ra sức gầy dựng, chấn chỉnh lớp giáo lý, quan tâm việc bồi dưỡng đức tin cho lớp trẻ.

Sau chặng đường 40 năm mục vụ nơi các giáo xứ, khi về hưu, cha lại tiếp tục mở đường cho giới trẻ đến với Youcat.

Cha vẫn chưa hoàn toàn ngơi nghỉ.

Thiên Lý