Vườn “ngoại giao” tại Vatican

Những khu vườn ở Vatican được xem là nơi mang tính trung lập đối với mọi tôn giáo. Đây cũng là nơi diễn ra cuộc gặp lịch sử giữa Tổng thống Israel Shimon Peres và người đồng cấp Palestine Mahmoud Abbas cách đây hai năm.

Chốn thanh tịnh

Ngày diễn ra cuộc gặp cách đây hai năm, tại Rome, ánh nắng hoàng hôn dìu dịu xuyên qua kẽ lá, trời im gió. Tất cả những điều ấy tạo nên bầu khí thanh tịnh cần có để cuộc gặp được thành công.

Sự kiện này không mang tính ngoại giao hay chính trị, mà chủ yếu là tôn giáo. Đây là một giai đoạn “tạm ngừng các tranh chấp chính trị”, như cha Pierbattista Pizzaballa, giám tỉnh dòng Phan Sinh gìn giữ Đất thánh đã xác định.

Đây cũng là lúc tạm nghỉ để suy tư, có đệm âm nhạc, trích từ bản giao hưởng số 5 của nhạc sĩ Mahler, mở đầu buổi cầu nguyện, với cung điệu tinh tế của hạc cầm hay các phần độc tấu của vĩ cầm xen kẽ các lời kinh nguyện. Các nhạc công đều xuất thân từ ba tôn giáo độc thần lớn trên thế giới (Do Thái giáo, Kitô giáo và Hồi giáo).

Mỗi tôn giáo đều có giờ cầu nguyện riêng. Thứ tự cầu nguyện sắp xếp theo thời gian mỗi tôn giáo xuất hiện trong lịch sử. Trước hết, phần cầu nguyện của Do Thái giáo, qua phần đọc các thánh vịnh bằng tiếng Hipri. Phần của Kitô giáo, Đức thượng phụ Bartholomeos đọc bài trích sách ngôn sứ Isaia bằng tiếng Anh, sau đó ĐHY Turkson đọc một kinh của “Thánh Gioan-Phaolô II” trước khúc ca vịnh của Thánh Phanxicô Assisi, do một phụ nữ đọc qua tiếng Ả rập. Đó là phần chuyển tiếp sang phần cầu nguyện của Hồi giáo, bằng tiếng Ả rập.

Ba phần cầu nguyện khác biệt, nhưng cùng theo một chủ đề gồm ba phần: nhận cùng một đấng Tạo hóa, nài xin sự tha thứ của Ngài và cầu cho hòa bình. Ba phần cầu nguyện, đôi khi dưới hình thức ca khúc, được đọc trước cùng một công chúng, gồm các giáo trưởng Do Thái giáo, trong đó có giáo trưởng Abraham Skorka, bạn đồng hương của ĐTC; các đại giáo trưởng Hồi giáo và các nhân vật cấp cao trong vùng, như Đức Michel Sabbah, nguyên Thượng phụ Jerusalem.

Trong hàng ngũ giáo triều Rome có ĐHY Pietro Parolin, Quốc Vụ Khanh Tòa Thánh; ĐHY Jean-Louis Tauran, Chủ tịch Hội đồng Tòa Thánh về đối thoại liên tôn; và ĐHY Roger Etchegaray, người đã tạo nên cuộc gặp gỡ liên tôn tại Assisi năm 1986.

Tinh thần Assisi và“văn hóa gặp gỡ”

Khi thấy các tín hữu Kitô và Hồi giáo cùng chung nhau cầu nguyện, quả thật tinh thần Assisi đã được bừng lên tại Vatican chiều Chúa nhật ấy. Hơn nữa, chọn chiều lễ Ngũ tuần, mừng Chúa Thánh Thần hiện xuống, là hình ảnh tượng trưng càng mạnh mẽ đối với các Kitô hữu.

Sự hiện diện đặc biệt của Đức Bartholomeos cũng mang lại một sắc thái đại kết cho cuộc quy tụ. Như thể minh định rằng Giáo hội ý thức rõ các thiếu sót về sự hiệp nhất của mình.

Nhất là tinh thần này nói lên quan điểm “văn hóa gặp gỡ”, rất thiết thân đối với Đức Thánh Cha Phanxicô. Với hình ảnh bốn nhân vật chủ chốt - hai vị tổng thống, ĐTC và Đức Thượng phụ Constantinople - cùng lên xe buýt mini từ “nhà” Đức Phanxicô tại Vatican - nhà trọ Thánh Marta, để đến khu vườn nêu trên.

Ngồi đối diện nhau như bạn bè, các vị đã cùng mỉm cười, thậm chí bật cười thành tiếng. ĐTC đã gặp tất cả các vị ấy trước đó hai tuần tại Đất Thánh và cũng gặp trước mỗi vị tại Vatican.

Điểm nhấn của cuộc gặp chính là hai vị nguyên thủ Peres và Abbas bắt tay nhau trước mặt ĐTC, trước khi cùng nhau đi trồng cây ô liu trong vườn.

“Tình huynh đệ”

Bao nhiêu nghĩa cử cho thấy “tình huynh đệ” mà ĐTC đã dành hết tâm huyết để can thiệp. Từ ngữ anh em xuất hiện xuyên suốt diễn từ của ngài, đề cao mối dây ràng buộc đó, hầu có được “sức mạnh kiên vững nhằm duy trì cuộc đối thoại với bất cứ giá nào”.

“Để tái tạo hòa bình, cần phải can đảm nhiều hơn cả khi gây chiến”, ngài tóm kết. Cảnh ngài cầu nguyện trước bức tường bảo vệ an ninh của Do Thái giáo (giữa nước này và Palestine) sẽ mãi là hình ảnh ấn tượng nhất trong chuyến hành hương tại Đất Thánh của ngài.

Để có được sự can đảm này, “duy sức mạnh của chúng ta chưa đủ”, vị lãnh đạo Tòa Thánh nói tiếp. Như vậy, ngài biện minh cho “nhu cầu cần sự trợ giúp của Thiên Chúa”. Sáng kiến của ngài tạo cuộc gặp gỡ dài hai giờ này đã nói lên điều đó. “Hòa bình không đến một cách dễ dàng”, Tổng thống Peres công nhận. Ông đòi hỏi một nền “hòa bình giữa những con người bình đẳng, và mọi người đều là con cái trong cùng một gia đình nhân loại”.

“Quyền lợi của chúng ta là đem lại hòa bình cho con cái. Đó cũng là nghĩa vụ và sứ mạng thánh thiện của bậc cha mẹ”, vị lãnh đạo quốc gia Do Thái kết luận. Ông đã 90 tuổi và sắp kết thúc nhiệm kỳ của mình. Qua cuộc trao đổi, Tổng thống Abbas đã nhấn mạnh đến vai trò của Jerusalem như là thành phố của ba tôn giáo lớn và độc thần. Điều này ông trích dẫn trong kinh Coran, Tin Mừng thánh Luca và cả các tư liệu của “Thánh Gioan-Phaolô II”.

VIẾT HIỆP