III. Nội dung và chủ đề của bài ca hiệp lễ
Ý nghĩa của bài ca hiệp lễ là:
1] Nội tâm hóa hành vi thể lý của những người đang tiến bước lên rước lễ; 2] Diễn tả sự đồng tâm hiệp nhất của cả cộng đoàn trong việc gặp gỡ Chúa cũng như niềm vui và diệu kỳ của sự kết hợp với Chúa; 3] Bày tỏ lòng biết ơn và tán tụng vì hồng ân Thánh Thể nhận được.
Vì thế, ngay từ xưa, ca hiệp lễ quy vào bốn chủ đề: Thánh Thể; ca tụng; mùa phụng vụ; và nội dung Tin Mừng của ngày lễ.1
 |
Hiện nay, Giáo hội dạy rằng: “Về ca hiệp lễ, có thể dùng điệp ca trong sách Graduale Romanum cùng với Thánh vịnh hay không có Thánh vịnh, hoặc dùng điệp ca với Thánh vịnh trong sách Graduale simplex, hoặc bài hát nào khác thích hợp đã được Hội đồng Giám mục chuẩn nhận.2 Hai cuốn sách hát Graduale Romanum và Graduale simplex cung cấp đầy đủ bản văn Thánh vịnh bằng La ngữ, mỗi bài ca được được viết với một hình thể âm nhạc xứng hợp để hát vào lúc nhập lễ, đáp ca, halleluia, dâng lễ và hiệp lễ cho tất cả các ngày lễ và mùa lễ của năm phụng vụ.
Tại Việt Nam, Ủy ban Thánh Nhạc cho biết cụ thể chủ đề của bài ca hiệp lễ là: diễn tả sự hiệp nhất, việc gặp gỡ Chúa, niềm vui và diệu kỳ của sự kết hợp với Chúa, lòng biết ơn và tán tụng.3 Vào các mùa khác trong năm, nên chọn Thánh vịnh hoặc bài ca khi rước lễ theo tinh thần của mùa ấy (mùa lễ). Vào hầu hết các Chúa nhật và những ngày khác, thật là thích hợp để hát một trong những Thánh vịnh gắn kết với việc tham dự bữa tiệc Thánh Thể như Tv 22, 33 và 146 (Chúa dưỡng nuôi chúng ta qua thần lương Thánh Thể).4
 |
Ngoài ra, có thể dựa theo ca hiệp lễ trong Sách lễ để chọn bài. Tất cả chúng đều được trích dẫn từ Thánh Kinh. Đối chiếu nội dung Kinh Thánh này với kho bài hát đã được Hội đồng Giám mục chuẩn nhận, chúng ta sẽ có bài ca hiệp lễ thích hợp mà không phải là bài hát về Đức Mẹ hay các thánh.
Tóm lại, chủ đề của bài ca hiệp lễ là: niềm vui, sự kỳ diệu, sự hiệp nhất, lòng biết ơn, tán tụng, mùa phụng vụ, nội dung Tin Mừng của ngày lễ hôm ấy và Thánh Thể. Cần lưu ý, có những bài ca truyền thống về Thánh Thể được soạn thảo cho việc ban phép lành Mình Thánh Chúa, do đó tập trung vào tôn thờ hơn là hành vi hiệp lễ, nên không thích hợp để hát lúc rước lễ.
 |
IV. Thinh lặng sau rước lễ hay hát bài ca sau rước lễ
QCSL số 88 chỉ dẫn: “Sau khi cho rước lễ, vị tư tế và giáo dân tùy nghi cầu nguyện trong lòng một khoảng thời gian. Nếu muốn, tất cả cộng đoàn cũng có thể hát một Thánh thi, một Thánh vịnh hay một bài Thánh ca ngợi khen nào khác”. Tức là, sẽ rất hữu ích khi mọi người tham dự dành ra ít giây phút thinh lặng sau rước lễ để tạ ơn Chúa, kết hợp với Chúa và hiệp thông với cộng đoàn, vốn là thân thể của Chúa Kitô. Thinh lặng lúc này tạo cơ hội cho tín hữu cầu nguyện nội tâm và chiêm niệm Mầu nhiệm Thánh Thể. Để sự im lặng được trọn vẹn thật sự, sau khi cho rước lễ xong, các thừa tác viên nên để các bình thánh ở bàn đồ lễ và tiến hành tráng chén sau thánh lễ.
 |
Cần phân biệt bài ca hiệp lễ với bài ca sau hiệp lễ được hát sau khi toàn thể cộng đoàn đã rước lễ xong. Vào lúc này, chúng ta có 2 chọn lựa:
1] Thinh lặng để tạ ơn Chúa như vừa nói trên; 2] Cả cộng đoàn đứng lên hát một Thánh vịnh, Thánh thi hay thánh ca có chủ đề chúc tụng và tạ ơn như Benedictus hay Magnificat…5: các bài hát này không phải là bài hát theo chủ đề của ngày lễ như mừng Mẹ Maria, thánh Giuse (bổn mạng), công ơn cha mẹ (lễ an táng, mừng tuổi thọ…), kỷ niệm hôn phối, tình quê hương (quốc khánh, lễ dân tộc…). Những bài ca này có thể hát khi thánh lễ kết thúc hay vào những lúc cầu nguyện chung, đem hát lúc sau rước lễ sẽ làm lệch lạc ý nghĩa của cử hành phụng vụ.6
Nếu đã hát ca hiệp lễ rồi, thinh lặng có thể là chọn lựa ưu tiên hơn, đáng ao ước thực hiện hơn là hát bài ca sau rước lễ.7
Lm. Giuse Phạm Đình Ái - SSS
_______________________________________
1 MVTN 180.
2 QCSL 87.
3 MVTN 180.
4 MVTN, số 180; 183.
5 Xc. QCSL 88.164; MVTN 185.
6 Vinh sơn Nguyễn Thế Thủ, Phụng vụ Thánh Thể (Sài Gòn: ĐCV thánh Giuse, 2001), 138.
7 Xc. QCSL 45;88;164.
Bình luận