Các giáo xứ, dòng tu làm gì trong Năm Thánh?

Ðể đánh dấu quá trình hình thành và phát triển của giáo xứ hay dòng tu, vào những cột mốc đáng nhớ như 25 năm, 50 năm, 100 năm thành lập, các cộng đoàn đức tin thường xin phép Tòa Ân Giải Tối Cao mở Năm Thánh. Trong năm này, nhiều hoạt động đã được tổ chức cách đặc biệt, hun đúc thêm tinh thần sống đạo của từng thành phần.

Giáo dân xứ Vĩnh Hòa - TGP TPHCM đón Năm Thánh trong bầu khí sốt mến

CỦNG CỐ ĐỨC TIN GIÁO HỮU

Việc giáo xứ mừng Năm Thánh, với giáo dân là một niềm vui. Thánh lễ tạ ơn khai mạc và bế mạc thường là dịp quy tụ đông đảo tín hữu. Trong năm, ngoài 2 lễ này còn có những ngày lễ khác đã được ấn định khi cử hành Năm Thánh để giáo dân được hưởng ơn toàn xá. Theo ghi nhận, nhìn chung các thánh lễ được hưởng ơn toàn xá này gắn với các sự kiện có tính riêng biệt của cộng đoàn nơi đang tổ chức. Chẳng hạn, dịp 25 năm thành lập giáo xứ Vĩnh Hòa, TGP TPHCM (năm 2016), có những ngày được hưởng ơn toàn xá gắn với sinh hoạt của hội nhóm: bổn mạng các giáo họ, bổn mạng các giới, ca đoàn… Thời gian này, trong tâm thức nhiều giáo hữu, là quãng thời gian để sống sốt mến hơn. Bà Nguyễn Thị Nhàn (54 tuổi, giáo xứ Vĩnh Hòa) nhớ lại, thời điểm 6 năm trước, xứ đạo mình có nhiều hoạt động sôi nổi: “Tôi cảm nhận mọi người trong xứ vào Năm Thánh quan tâm hơn việc sống đạo, riêng tôi không dám chểnh mảng. Trong năm đó, chúng tôi cũng kỷ niệm 10 năm cung hiến thánh đường, những dịp lễ được tổ chức có sự đầu tư để sao cho luôn trang trọng dù lớn hay nhỏ”. Có lẽ, nhiều người trong tâm trạng coi trọng Năm Thánh kỷ niệm thành lập xứ đạo nên đã có không ít cuộc “quay về”, kết nối trở lại, tham gia các việc đạo đức chung. Thông tin từ dịp lễ tạ ơn bế mạc Năm Thánh 100 năm thành lập giáo xứ Vạn Lộc, giáo phận Vinh và kỷ niệm 345 năm đón nhận Tin Mừng cho biết, trong Năm Thánh được cử hành năm 2021, đã có “nhiều người bỏ xưng tội rước lễ được ơn trở lại”. Có thể nói, đó là một tín hiệu tích cực cho thấy Năm Thánh tác động với các cá nhân.

Ở góc độ đoàn thể, tổ chức, để mừng Năm Thánh có nhiều chương trình được thực hiện, những việc làm rất đa dạng. Về ý nghĩa, có thể chia thành các nhóm công việc nhằm khơi lại lịch sử; tìm ơn ích thiêng liêng; xây dựng hoặc tu sửa cơ sở vật chất và việc đạo đức, bác ái. Trong số các việc nhằm giúp bà con trong xứ hiểu rõ về nguồn cội, phải kể đến xây dựng nhà truyền thống hoặc làm kỷ yếu. Mới đây, tại giáo xứ Chợ Quán, để kỷ niệm Năm Thánh mừng 300 năm hiện diện, giáo xứ đã làm phòng truyền thống. Linh mục Gabriel Trịnh Công Chánh, chánh xứ Chợ Quán, cho biết nơi này để trưng bày hình ảnh, thông tin lịch sử và những kỷ vật của giáo xứ đã được lưu giữ nhiều thời kỳ. Qua đó, giúp khách đến thăm có thể thưởng lãm và con dân trong xứ cũng hiểu thêm về lịch sử hình thành, phát triển của họ đạo. Tuy nhiên, đa phần giáo xứ lại thực hiện kỷ yếu. Nhiều cuốn kỷ yếu ra đời dịp này để vừa ghi khắc những hình ảnh, trang viết lịch sử, thông tin hiện tại, vừa gắn kết các thành viên trong giáo xứ cùng tham gia cụ thể vào phần việc nào đó, tạo nên sự đoàn kết, chung lòng. Không ít cuốn kỷ yếu thiết kế, in ấn dày trang, bắt mắt, công phu, thể hiện sự tâm huyết. Đơn cử, kỷ yếu nhân Năm Thánh 50 năm thành lập giáo xứ Đức Mẹ Hằng Cứu Giúp (hạt Xóm Mới, TGP TPHCM) hồi năm 2021 được in màu, ghi nhận nhiều tài liệu về quá trình hình thành, các mục vụ của xứ đạo, có độ dày hơn 250 trang. Trong đó góp nhặt những thông tin, hình ảnh quý giá, liên quan quá trình phát triển của xứ đạo. Hay như kỷ yếu nhân 150 năm thành lập giáo xứ Hội Yên vào năm 2020, phải ghi lại hành trình lịch sử dài hơi nhưng những trang viết của tập tài liệu này khá đầy đủ, khi đề cập quá trình ra đời, những thăng trầm từ khi Tin Mừng mới nảy nở ở xứ đạo, chuyện đã trôi qua một thế kỷ rưỡi.

Việc trùng tu nhà thờ hay xây dựng thêm cơ sở mới để sinh hoạt trong giáo xứ cũng là điều một số nơi làm trong Năm Thánh, tùy thuộc vào hiện trạng của thánh đường, vào tài chánh, nhu cầu của giáo xứ. Dù vậy, trong tâm tình mừng Năm Thánh, có những giáo xứ đã trùng tu, tôn tạo ngôi nhà chung, điển hình như giáo xứ Lạc Quang (TGP TPHCM), mừng năm thánh 50 năm thành lập hồi năm 2012 đã trùng tu công trình nhà thờ với nhiều công sức.

Khi mở Năm Thánh, hầu hết giáo xứ đều chú trọng thăng tiến con người, thông qua các việc bác ái, thiện nguyện. Có nơi, tổ chức như một chương trình cụ thể. Có nơi, trong năm, các hội đoàn chú ý hơn trong cách sống đạo, yêu thương và chia sẻ với những khó khăn của người trong khu vực sinh sống dù không theo tôn giáo. Cũng có các cuộc hành hương được tổ chức với quy mô xứ đạo hay đoàn thể nhân dịp này, nhằm giúp bồi dưỡng lòng đức tin, cậy, mến và thắt chặt tình nghĩa trong xóm đạo. Nói về chuyến hành hương nhân Năm Thánh xứ đạo, ông Trần Minh Hưng (giáo xứ Vinh Hương, giáo phận Ban Mê Thuột) nhớ: “Năm 2017, khi xứ tôi kỷ niệm 60 năm thành lập, nhiều hoạt động được tổ chức, quy mô. Tôi đã cùng một số bà con trong giáo xứ tổ chức đi hành hương nhiều nơi như La Vang, Tàpao, để tạ ơn, cầu nguyện cho quê mình”.

TẠI CÁC DÒNG TU…

Theo thống kê, cuối năm 2022, tại Việt Nam có khoảng 30.000 nam, nữ tu sĩ thuộc 286 dòng tu. Hoạt động mừng Năm Thánh thành lập dòng tu có phần ít phong phú hơn so sới giáo xứ về cách thức nhưng chú trọng tính thánh thiêng, giúp các thành viên ý thức và nỗ lực sống đoàn sủng, sứ mạng riêng của hội dòng. Hội dòng Mến Thánh Giá Thủ Thiêm mừng Năm Thánh 175 năm thành lập vào năm 2015 với sự chuẩn bị chu đáo. Trong ngày khai mạc có phần diễn nguyện, thể hiện sứ mạng và ơn gọi của người nữ tudòng MTG Thủ Thiêm. Dịp này, dòng cũng sửa sang lại phòng truyền thống và quang cảnh của nhà dòng theo 4 chủ đề: Xưa, Nay, Gieo, Gặt ứng với những chặng đường phát triển của dòng.

Ngoài các chương trình nhằm trau dồi chiều kích thiêng liêng dành cho nội bộ, các dòng cũng có những hoạt động mời gọi sự hiệp thông, mang chiều kích hướng đến cộng đồng ngoài dòng. Năm 2014, dòng Tên mở năm thánh đánh dấu 400 năm loan báo Tin Mừng trên đất Việt. Chia sẻ về mục đích của việc thi hành năm thánh, cha Giuse Phạm Thanh Liêm, S.J., Giám tỉnh Dòng Tên Việt Nam khi ấy, cho biết để“Canh tân thiêng liêng cho anh em Dòng Tên Việt Nam; canh tân thiêng liêng cho tín hữu Công giáo; khơi động tinh thần truyền giáo nơi giáo dân; giúp người Công giáo Việt Nam biết về lịch sử truyền giáo tại quê hương; giúp người Việt Nam, ngay cả người không Công giáo, biết về sự đóng góp của Giáo hội Công giáo tại Việt Nam cho văn hóa dân tộc nhà và cổ vũ ơn gọi Dòng Tên”. Dòng Tên khi đó đã tổ chức tĩnh tâm hằng tháng giúp giáo dân theo các chủ đề riêng, mở những khóa Linh Thao cho các thành phần Dân Chúa ở những nơi và thời điểm khác nhau. Bên cạnh đó, Dòng Tên còn tổ chức các cuộc hội thảo, nhằm học biết và cổ võ cách thức loan báo Tin Mừng; tổ chức các cuộc hành hương Phú Yên (nơi sinh của Chân phước) và Phước Kiều (nơi chân phước Anrê Phú Yên tử đạo)…

Dòng Anh Em giảng thuyết tổ chức Năm Thánh kỷ niệm 800 năm thành lập vào năm 2015 đã có nhiều chương trình đáng ghi nhận, điển hình như cuộc hành hương theo chân thánh Đa Minh, thăm lại các địa điểm lịch sử của dòng; các cuộc triển lãm nghệ thuật. Tại Tỉnh Dòng và các địa phương cũng tổ chức các cuộc lễ chung, tĩnh tâm, học hỏi, hội thảo, ca nhạc, hành hương đến các địa điểm mang dấu ấn của các tu sĩ Đa Minh…

Thoáng qua một vài hội dòng với các dấu ấn năm thánh, điểm chung dễ nhận thấy là những chương trình luôn có ý hướng mong muốn các thành phần Giáo hội, nhất là giáo dân đồng hành. Những công việc này có ý nghĩa giúp giáo dân hiểu biết, cùng chia sẻ niềm vui với dòng và được hưởng ơn thiêng liêng cùng các tu sĩ. Mặt khác, còn là cơ hội để giới thiệu dòng tu, cổ vũ ơn gọi ngay trong cộng đồng hiện diện.

Dẫu với ý nghĩa gì đi nữa, cũng có thể cảm nhận, Năm Thánh không đơn thuần có giá trị về mặt lịch sử như một sự xác nhận về thời gian tồn tại của dòng tu hay xứ đạo mà còn là cơ hội để thăng tiến cộng đoàn, từng người với nhau, trong đức tin và ngay giữa cuộc sống đạo.

Hùng Luân