Tội tổ tông là tội của người lãnh đạo. Lập luận này đã được cha giáo thần học Giuse Thân Văn Tường đánh giá cao. Theo văn hóa Việt Nam, đó là “tội quy vu trưởng”. Từ đó, trong mục vụ, tôi chú tâm đào luyện, chăm sóc những người đứng đầu, như những chim đầu đàn.
Chim đầu đàn bay dẫn đàn chim theo hình chữ V. Khoa học chứng minh cánh chim đầu đàn và cả đàn tạo ra luồng không khí loãng nên đàn chim bay rất nhẹ với tốc độ lẹ. Chúng có bản năng đồng trách nhiệm và tính đồng đội rất rõ. Chúng đổi vị trí “lãnh đạo” khi cần thiết. Khi hữu sự, chúng biết chăm sóc nhau rất tận tình và chu đáo. Sau đó, lại biết đường bay tìm lại theo đàn cũ. Ðó là hình tượng người lãnh đạo trong văn hóa Việt Nam: Mẹ Âu Cơ, họ Hồng Bàng - Chim nước lớn.
Tôi xin chia sẻ ít điều mục vụ về “Cánh chim đầu đàn - Người bay đầu - Người lãnh đạo”.
 |
NHẬN THỨC
Theo Kinh Thánh, lãnh đạo, dù trong đạo hay ngoài đời, đều là ơn gọi. Chúa Giêsu xác nhận: “Quyền từ trên ban xuống”[1]. Thiên Chúa tuyển chọn Môsê, “Người lãnh đạo tôi tớ”, để lãnh đạo Dân Chúa ra khỏi Ai Cập, tiến về miền đất hứa. Bấy giờ ôngMôsêchăn chiên cho bố vợ làGítrô, tư tếMađian. Ông dẫn đàn chiên qua bên kiasa mạc, đến núi của Thiên Chúa, là núiKhôrếp. ÔngMôsênhìn thì thấy bụi cây cháy bừng, nhưng bụi cây không bị thiêu rụi. Thì từ giữa bụi cây Thiên Chúa gọi ông: “Môsê!Môsê!”. Ông thưa: “Dạ, tôi đây!”.Người phán: “Ta đã thấy rõ cảnh khổ cực của dân Ta bênAi Cập, Ta xuống giải thoát chúng khỏi tay ngườiAi Cập, và đưa chúng từ đất ấy lên một miền đất tốt tươi, rộng lớn, miền đất tuôn chảy sữa và mật, bây giờ, ngươi hãy đi! Ta sai ngươi đến vớiPharaôđể đưa dân Ta là con cáiÍtraenra khỏiAi Cập”. ÔngMôsêthưa với Thiên Chúa: “Con là ai mà dám đến vớiPharaôvà đưa con cáiÍtraenra khỏiAi Cập?”.Người phán: “Ta sẽ ở với ngươi. Và đây làdấu cho ngươi biết là Ta đã sai ngươi: khi ngươi đưa dân ra khỏiAi Cập, các ngươi sẽ thờ phượng Thiên Chúa trên núi này”. Tiếp đến, Chúa Giêsu đặt Phêrô là người đứng đầu: “Con là đá, trên đá này, Thầy sẽ xây dựng Hội Thánh của Thầy”.
Chúng ta thấy, sau lễ Ngũ Tuần, Ðức Mẹ và các tông đồ đón nhận “Lửa và Gió” - biểu tượng Thánh Thần, nên người lãnh đạo tất yếu phải có Chúa Thánh Thần và trở thành người loan báo Tin Mừng. Và theo Công đồng Vatican II: “Lãnh đạo là kiên kết các phần tử của giáo hội”[2]. Kinh nghiệm lịch sử cho thấy, mọi sự tăng trưởng hay sa sút, tiến hay lùi, thịnh hay suy, giàu hay nghèo, thành công hay thất bại… đều tùy thuộc lãnh đạo[3]. Lãnh đạo làm nên sự khác biệt và quyết định thành công của cộng đoàn. Vì thế, phải liên tục xây dựng, chỉnh đốn chăm sóc và bảo vệ hàng ngũ lãnh đạo, như con ngươi mắt mình.
ÐÀO LUYỆN
Theo văn hóa Việt Nam, chim đầu đàn thì bay đầu, hứng gió, tạo nên luồng gió mới, ứng với câu: “Có cứng mới đứng đầu gió”. Chim đầu đàn đối mặt và lướt qua gió, bão, cuồng phong, tạo nên đường bay đúng hướng, an toàn và thuận lợi cho cả đàn. Với bản năng đồng trách nhiệm, chim đầu đàn đảm nhận vai trò một cách vô tư khi cần thiết. Cũng vậy, người đứng đầu có bản năng yêu thương phục vụ anh em đồng đội, khi đau yếu hoặc bị đả thương, một cách tự phát và chân tình. Thời nay, lãnh đạo chỉ huy chuyển thành lãnh đạo hiệp thông; lãnh đạo uy quyền đổi thành lãnh đạo uy đức. Không có uy thì người ta không sợ; thiếu đức thì thiên hạ không phục. Theo công thức mục vụ: “Cả…cả…” thì cần cả hai cùng một lúc. Ðức ví như gốc, uy như ngọn. Có đức mà thiếu uy thì cây không nở hoa kết trái. Có uy mà thiếu đức thì không thu phục được nhân tâm. Cơ chế lãnh đạo hiệp thông là dùng uy đức giáo hóa, xây dựng trật tự, theo mục tiêu như các phần của một cây có “gốc, thân, ngọn”; theo như cơ thể một người có “đầu, mình, chân tay”. Nếu theo mô hình đào luyện Công đồng, thì đôi cánh chim đầu đàn, ví như “linh đạo, mục vụ”. Linh đạo là mến Chúa, mục vụ là yêu người. Mến Chúa là căn, yêu người là cốt. Linh đạo là căn, mục vụ là cốt, căn cốt gặp nhau mới trở thành người loan báo Tin Mừng. Loan báo Tin Mừng là giúp người ta nhận biết, yêu mến Chúa và yêu anh em như chính mình. Cả hai cánh như hai mái chèo, phải vỗ đều và chèo đồng bộ mới tạo nên sức mạnh tổng hợp, đẩy thân mình và con thuyền là giáo hội tại gia và giáo hội Chúa Kitô theo động lực “hiệp hành, hiệp thông, sứ vụ” như mũi tên, lướt tới.
Sau đây là những tố chất chim đầu đàn - người bay đầu, người lãnh đạo.
1. Tầm nhìn. Chim đầu đàn bay đầu, dẫn hướng đi đâu? Phải có tầm nhìn đúng. Trong hình minh họa về đàn chim, tôi thấy chúng bay về hướng mặt trời, tìm nơi ở ấm áp mà lại có nhiều lương thực. Tương tự như thế, Thiên Chúa dẫn dắt, qua Môsê, như chim đầu đàn. Dân Chúa “xuất hành” từ đất nước Ai Cập, tượng trưng nơi làm thân nô lệ, tới miền tự do, đất hứa, nơi chảy sữa và mật ong. Ðến lượt Giáo hội, “hiệp hành” từ thực tại trần thế về nước Trời, nơi hạnh phúc vĩnh hằng. Giáo hội hôm nay học hỏi nhiều điều nơi Dân Chúa Xuất hành. Vượt qua thử thách nơi Biển Ðỏ, sa mạc, chết chóc, đói khát, thèm thuồng. Có lúc Dân Chúa bất trung, tuy nhiên họ vẫn biết lắng nghe Tiếng Chúa qua vị lãnh đạo Môsê và các Tiên tri. Dân Chúa hôm nay cũng cần biết lắng nghe Thánh Thần, lắng nghe nhau, cùng nhau vượt qua thử thách của Biển Ðỏ, sa mạc và Satan, bằng phương thức tích hợp cả…cả… tập trung đức tin vào Thánh Thể và hành động bác ái - Samari.
2. Khôn ngoan. Người lãnh đạo biết nhìn xa trông rộng, thấu biết con người thời nay đang có những bất định, vô cảm và vô tín. Do đó, người lãnh đạo đề ra phương thức chiến lược là “Thực thi lòng thương xót và chăm sóc môi trường tự nhiên và xã hội”. Tình yêu là chân lý, yêu tới cùng sẽ hóa giải bất định, vô cảm và vô tín. Hơn nữa, trở về với con người và môi trường chính là gặp gỡ Thiên Chúa, vì con người là họa ảnh của Thiên Chúa; và môi trường thể hiện trật tự lạ lùng của Ðấng Tạo Hóa.
3. Can đảm. Trong mục vụ đổi mới có hai quy luật vàng: “Luật thời điểm và luật can đảm”. Người lãnh đạo, cả trong đạo cả ngoài đời, ở thời đổi mới này, là những người “xác tín vào ơn gọi lãnh đạo; tin có Thiên Chúa ở cùng và được Ngài bảo vệ”. Người lãnh đạo cần trang bị ba nhân đức Tin, Cậy, Mến, đặc biệt là “Ðức tin - cá vị”, xác tín, sống động, bản thân. Thiếu đức tin cá vị sẽ không thể lay động tâm con người hiện tại và không trụ nổi trong nền văn minh Biển, tràn sóng gió, bão táp, sóng thần Satan. Phương thức giúp đạt tới đức tin này là phương pháp “Cầu nguyện - Cảm nghiệm”, bao gồm tâm, trí và ý chí, cả thân cả tinh thần và tâm linh, tập trung vào Chúa Giêsu Thánh Thể. Ðón nhận Thánh Thần, biết lắng nghe Ngài và lắng nghe nhau, cùng nắm tay nhau tiến về miền đất Hứa.
KẾT LUẬN
Việc lắng nghe nhau giữa Tòa Thánh và các Giám mục, cũng như các Bề trên Tổng quyền, là một khía cạnh thiết yếu của con đường hiệp hành. Những người thánh hiến được kêu gọi để cống hiến và đóng góp quan trọng trong tiến trình này - một đóng góp từ việc quen thực hành tình huynh đệ và chia sẻ trongđời sống cộng đoàn và trong việc dấn thân tông đồ[4]. Nếu tu sĩ và liên tu sĩ là như thế, thì hàng giáo phẩm tất nhiên phải tuyệt vời hơn thế, và tất nhiên giáo dân sẽ noi theo.
Giáo hội đã có những tấm gương như Thánh Giuse, người được Thiên Chúa chọn, đứng đầu Thánh Gia, ngài cùng với Thánh Thần, chu toàn trách nhiệm bảo vệ gia đình và đặc biệt Ðấng Cứu thế. Rồi Giáo hội cũng đã hiểu được trách nhiệm của người đứng đầu từ kinh nghiệm Cựu Ước. Mặc dầu biết Eva phạm tội ăn trái cấm, không vâng lời Chúa, nhưng Chúa hỏi Adam trước là vì “Tội quy vu trưởng”. Sau đó Ngài mới hỏi Eva. Cả hai đều thiếu trách nhiệm, và đổ lỗi. Tội nguyên tổ là tội của người lãnh đạo. Hậu quả là nguyên tổ bị loại ra khỏi vườn địa đàng. Cũng vậy, Môisê và Aharon không được vào Ðất Hứa, vì tội không tin[5] và vì gánh tội bất trung của dân. Ðến lượt Thánh Phêrô, ông cũng có nhiều khuyết điểm đáng ân hận, nhưng khi trở lại, ông theo lệnh Chúa “củng cố đức tin của anh em”. Ông cảm thấy không xứng đáng được chết như Thầy, nên đã xin chịu đóng đinh ngược.
Lm. Gioan Kim Khẩu Nguyễn Văn Hinh (D.Min.)
____________________________________
1 Ga 18, 1-19, 42
2 GH 14
3 John Maxwell, The 21 irrefutable Law of Leadership, U.N of Amerca, 1998, p. 225
4 CSR_7880_2021
5 Ds 20,22-29
Bình luận