Ẩn mình giữa khu giao lộ sầm uất tại thành phố Hồ Chí Minh, nhà thờ Thánh Jeanne d’Arc hay còn gọi là nhà thờ Ngã Sáu nổi bật bởi kiến trúc châu Âu giữa lòng Chợ Lớn. Ðây có lẽ là ngôi thánh đường duy nhất tại Việt Nam nhận Thánh Jeanne d’Arc làm bổn mạng. Một thánh nữ người Pháp, một pho tượng từng bị quên lãng rồi hồi sinh, và một cộng đoàn đức tin gần trăm năm tuổi, tất cả tạo nên một dấu ấn không thể trùng lặp.
Dấu ấn độc nhất
Jeanne d’Arc là vị thánh người Pháp, một nhân vật lịch sử gây xúc động không chỉ trong lòng tín hữu mà cả với những người yêu chuộng tự do, chính nghĩa. Việc chọn ngài làm bổn mạng cho một nhà thờ tại Việt Nam, cách xa nước Pháp hàng ngàn cây số, là một quyết định hiếm hoi. Đặc biệt, đây là nhà thờ có thể nói là duy nhất tại Giáo hội Việt Nam mang tên Jeanne d’Arc và nhận ngài làm vị bảo trợ.
Theo sử liệu giáo xứ, năm 1928, linh mục chánh xứ Gioan Baotixita Huỳnh Tịnh Hướng, đã quyết định chọn thánh Jeanne d’Arc làm bổn mạng khi Giáo hội Công giáo toàn cầu vừa tôn phong ngài lên hàng hiển thánh vào năm 1920.
Nhà thờ được khởi công năm 1922 và hoàn thành vào tháng 5.1928, mang đậm phong cách kiến trúc Romanesque pha Gothic: vòm bán nguyệt, mái vòm cao, cửa kính màu cùng những ô lam gió giúp điều hòa ánh sáng và thông gió trong điều kiện khí hậu nhiệt đới. Tháp chuông chính cao vút, hai bên là tượng thiên thần, tạo nên vẻ uy nghi và linh thiêng. Bên trong có 5 gian: một gian giữa, hai gian phụ và hai hành lang. Mỗi gian đều có bàn thờ phụ đặt các tượng thánh khác nhau. Gian cung thánh nổi bật với tượng thánh Jeanne d’Arc.
Liên quan đến bức tượng thánh Jeanne d’Arc đứng trên giàn hỏa, có một câu chuyện rất hy hữu. Khi nhà thờ xây dựng gần hoàn thành thì bức tượng được đưa từ Pháp về, nhưng chỉ sau một thời gian ngắn, với những ý kiến khác nhau, đã được đem cất giữ trong kho suốt nhiều thập niên. Mãi đến năm 1989, cha sở Antôn Lương Thủ Hơn tình cờ phát hiện pho tượng đã bạc màu, bị cháy xém do ở trong điều kiện bảo quản không tốt. Vị linh mục quyết định phục hồi và đưa tượng lên cung thánh, đánh dấu sự trở lại của một biểu tượng từng bị lãng quên. Đặc biệt, cha Hơn đã giữ nguyên phần “dấu lửa” dưới chân tượng như minh chứng cho cuộc đời tử đạo của Jeanne d’Arc, bị thiêu sống năm 1431.
Đến năm 2005, linh mục Philippe Trần Tấn Binh, lúc đó là chánh xứ Tây Ninh, giáo phận Phú Cường, trong một dịp đến thăm giáo xứ, thấy pho tượng cũ kỹ, đã ngỏ ý trao tặng giáo xứ pho tượng thánh Jeanne d’Arc mới, được chế tác tỉ mỉ với hình ảnh thánh nữ trong bộ áo giáp, tay cầm thanh gươm và cờ thánh. Pho tượng nay được đặt trang trọng trên mặt tiền nhà thờ, trong khi tượng cũ được bảo tồn tại nhà xứ như một phần ký ức sống động của giáo xứ gần 100 năm tuổi.
Từ ngôi làng Domrémy đến giao lộ Ngã Sáu
Jeanne d’Arc sinh năm 1412 tại làng Domrémy, Pháp, trong bối cảnh cuộc chiến tranh Trăm Năm giữa Anh và Pháp. Jeanne d’Arc tự nhận được mạc khải, kêu gọi giúp vua Charles VII đánh đuổi quân Anh. Năm 1429, Jeanne d’Arc dẫn đầu quân đội Pháp giải vây thành Orléans và giúp nhà vua đăng quang tại Reims, một chiến công kỳ diệu cho một thiếu nữ chưa đầy 18 tuổi.
Sau đó, vào tháng 5.1430, khi cố gắng giải vây Compiegne, cô bị người Burgundi bắt và bán cho Anh, trong khi đó vua Charles và nước Pháp đã bỏ mặc cô trong tay quân địch. Jeanne bị đưa ra xét xử với tội danh lạc giáo và bị thiêu sống tại Rouen năm 1431, khi vừa tròn 19 tuổi. Năm 1456, Giáo hội phục hồi danh dự cho Jeanne. Đến năm 1920, Jeanne được Đức Giáo Hoàng Bênêđictô XV tuyên thánh. Từ đó, Jeanne trở thành một trong những vị thánh được yêu kính ở Pháp và trên toàn thế giới, đại diện cho niềm tin sắt đá và lòng trung thành tuyệt đối với Thiên Chúa.
Ông Giuse Trần Thanh Bình, giáo dân cao tuổi tại nhà thờ Ngã Sáu kể lại, vào thời chiến tranh, đã có lúc nhà thờ rung chuyển vì bom đạn. Khi kiểm tra, người ta thấy bức tượng thánh Jeanne d’Arc dù bị tro ám màu trắng xám vẫn còn nguyên vẹn. Họ xem đó là dấu chỉ thiêng liêng, rằng vị thánh vẫn che chở giáo xứ trong cơn hoạn nạn.
Mỗi năm vào ngày 30.5 lễ kính thánh Jeanne d’Arc, giáo xứ tổ chức thánh lễ trọng thể, có rước kiệu và dâng hoa trước tượng. Các thế hệ trẻ có dịp được kể lại cuộc đời thánh nhân qua các vở diễn ngắn, trong đó nhấn mạnh đến lòng trung tín, sự hy sinh và tấm gương phục vụ Thiên Chúa đến hơi thở cuối cùng.
Bức tượng ở ngôi thánh đường vùng Chợ Lớn này là minh chứng cho hành trình đức tin, sự hồi sinh sau lãng quên và lòng trung thành với lý tưởng sống. Ở giữa một thế giới hiện đại nhiều biến động, tượng Jeanne d’Arc vẫn đứng đó, như lời nhắn gởi bất diệt: hãy sống can đảm, trung thành và luôn tin vào ánh sáng của đức tin.
Thiên Ân
Bình luận