Trong “bản đồ” của hệ thống nhà sách Công giáo tại Tổng Giáo phận TPHCM, bên cạnh những nhà sách lớn, hiện đại, vốn là điểm đến quen thuộc của giới trí thức và tu sĩ, vẫn tồn tại những góc tiệm nho nhỏ, khiêm tốn nép mình trong khuôn viên các xứ đạo.
Dẫu hạn chế về diện tích, mỗi nhà sách giáo xứ lại chọn cho mình một cung cách gần gũi, đáp ứng những nhu cầu sát sườn của người giáo dân địa phương. Từ những pho tượng đến chuỗi tràng hạt bình dân, tất cả đều gói trọn tình yêu thương và sứ mạng phục vụ của cộng đoàn dân Chúa.
Hành trình khám phá những góc nhỏ thân thương này khởi đầu từ giáo xứ Phanxicô Xaviê (thường gọi là nhà thờ Cha Tam). Ngay từ cửa tiệm, tấm bảng hiệu đơn sơ với dòng chữ “Nhà sách Thánh Têrêsa” bằng song ngữ Hoa - Việt như một lời chào thân tình gởi đến bà con tín hữu vùng Chợ Lớn. Thuở ban đầu, đây chỉ là một gian hàng nhỏ hơn 20 mét vuông nép mình bên nhà hài cốt cũ. Đến năm 2020, thời cha Giuse Têrêsa Trần Anh Thụ làm chánh xứ, nhà sách được nới rộng và trao cho các nữ tu dòng Tiểu Muội Thánh Têrêsa Hài Đồng Giêsu đảm nhiệm. Qua bàn tay chăm sóc của các sơ, nhà sách cung cấp đa dạng vật phẩm phụng vụ như tượng ảnh, tranh gỗ điêu khắc, hoa, nến, tràng chuỗi, vòng đeo tay. Ngoài ra, không gian này còn lưu giữ nét đẹp lao động của các tu sĩ qua những bộ áo lễ, khăn thánh, khăn bàn thờ do các sơ làm, hay giỏ đan thủ công của trẻ em khuyết tật. Hiểu rõ đặc thù của một xứ đạo có đông đảo người Hoa sinh sống, các sơ đã khéo léo sắp đặt trên kệ những cuốn kinh bản, sách giáo lý bằng tiếng Hoa, giúp bà con tín hữu nơi đây dễ dàng tiếp cận và đào sâu đức tin bằng chính ngôn ngữ mẹ đẻ của mình. Sự chu đáo ấy, kết hợp với những sản phẩm độc đáo như tượng Đức Mẹ Bếp Núc hay thiệp Noel vẽ tay của các đệ tử trẻ, đã biến nhà sách Thánh Têrêsa trở thành chốn quen thuộc không chỉ cho giáo xứ Phanxicô Xaviê, mà còn cho giáo dân các khu vực lân cận. Dù có giờ mở cửa cố định, nhưng với các sơ, phục vụ là hơi thở của đời dâng hiến, nên bất kể lúc nào khách “gõ cửa” ngoài giờ cũng đều được đón tiếp bằng sự tận tình và nụ cười ấm áp.
Cách đó không xa, nhà sách tại giáo xứ Chợ Quán lại kể một câu chuyện khác về sự bền bỉ suốt hơn ba thập niên. Hình thành từ những năm 1992-1993, nơi đây khởi đầu là một gian nhà nhỏ bán tượng ảnh để gây quỹ giúp người nghèo. Trải qua nhiều đời cha xứ, nhà sách vẫn được duy trì như một hoạt động mục vụ - bác ái, do Hội Con Đức Mẹ phụ trách, với sự đồng hành của các nữ tu dòng Nữ Tử Bác Ái. Với diện tích chỉ khoảng 10 mét vuông, nhà sách Chợ Quán gây ngạc nhiên vì “món gì cũng có”. Ngoài kinh sách và vật phẩm phụng tự còn có những chai dầu gió, chiếc quạt giấy, túi kẹo hay cái kẹp tóc cho trẻ nhỏ, phục vụ giáo dân đến tham dự thánh lễ, khi cần. Và, giữa muôn vàn vật dụng đời thường ấy, những cuốn kinh bổn, kinh thánh khổ nhỏ, hay sách suy niệm vẫn luôn hiện diện như lời nhắc nhở về sự ưu tiên cho đời sống nội tâm. Toàn bộ huê lợi từ đây đều được dành cho các chuyến thiện nguyện, biến mỗi cuốn sách hay vật phẩm được trao đi thành một nhịp cầu nối dài cánh tay bác ái.
Tinh thần phục vụ ấy còn được tìm thấy nơi nhà sách giáo xứ Tân Hương. Suốt 20 năm qua, nhà sách đã trở thành nơi lui tới của bà con các xứ lân cận như Tân Phú, Bình Thuận, Nhân Hòa. Được hình thành từ thời cha Giuse Lê Đình Quế Minh coi sóc mục vụ (giai đoạn 1976-2005), nhà sách ra đời chỉ để giúp người dân không phải đi xa lên trung tâm thành phố khi muốn “chuộc” một pho tượng hay mua đôi nến. Chị Vũ Thị Huyền Trân, người kế nghiệp cha mình trông coi nhà sách suốt 10 năm qua, tâm sự rằng niềm vui lớn nhất là nhìn thấy trong mắt những người tìm đến sự thành kính và lòng đạo đức. Trong nhịp sống hiện đại, việc một nhà sách giáo xứ vẫn bền bỉ cung cấp những ấn phẩm đạo đức truyền thống là niềm an ủi lớn cho nhiều người Công giáo trong vùng, giúp họ tìm thấy điểm tựa tinh thần ngay tại địa phương mà không phải vất vả đi xa.
Khác với những địa chỉ có bề dày lịch sử, nhà sách giáo xứ Bắc Hà dù mới ra đời khoảng ba năm nay nhưng đã sớm trở thành “trạm dừng chân” đầy tình thân cho những gia đình đang có thân nhân điều trị tại bệnh viện Nhi Đồng đối diện. Giữa những lo âu bệnh tật, một cuốn kinh bỏ túi gọn nhẹ hay một cuốn sách nhỏ về lòng tin, một cỗ tràng hạt… đôi khi có giá trị chữa lành hơn mọi vật chất. Nhà sách được điều hành bởi sáu nữ giáo dân phục vụ không lương. Họ đón tiếp khách bằng sự ân cần, luôn sẵn sàng nhờ cha xứ làm phép tượng ảnh, chuỗi tràng hạt ngay lập tức cho những người cần mang đi để cầu nguyện cho con em đang lâm bệnh.
Có thể thấy, điểm chung của tất cả những nhà sách nhỏ này chính là sự hòa quyện giữa đời và đạo. Sách mang đến tri thức và củng cố đức tin, còn vật phẩm mang đến sự tiện dụng. Mai này, dù công nghệ có phát triển, dù việc mua sắm trực tuyến có lên ngôi, thì những góc nhỏ nép mình trong khuôn viên giáo xứ vẫn sẽ mãi là những “góc thân quen” không thể thay thế nơi nhiều người Kitô hữu.
Bích Vân
Bình luận