“40 năm người Công giáo thực hiện Thư Chung năm 1980 của Hội đồng Giám mục Việt Nam và bài học kinh nghiệm” là chủ đề của buổi hội thảo do Trung ương Ủy ban Ðoàn Công giáo Việt Nam phối hợp với Viện Nghiên cứu Tôn giáo tổ chức, diễn ra chiều ngày 16.7.2020 tại TPHCM.
Hiện diện có các vị trong ban chủ trì gồm linh mục Giuse Trần Xuân Mạnh, Chủ tịch Trung ương Ủy ban ÐKCGVN; linh mục Gioan Baotixita Nguyễn Văn Riễn, phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Ủy ban ÐKCGVN; ông Ngô Sách Thực, phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam; PGS.TS Chu Văn Tuấn, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Tôn giáo, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam; giáo sư Ðỗ Quang Hưng, Chủ nhiệm Hội đồng tư vấn về tôn giáo, Ủy ban Trung ương MTTQVN. Thành phần tham dự còn có một số linh mục, nữ tu, các nhà nghiên cứu, đại diện Ủy ban ÐKCG các tỉnh thành…
 |
| Quang cảnh buổi hội thảo - ảnh: LG |
Thư Chung 1980 qua cái nhìn của các nhà nghiên cứu
Sau lời khai mạc của linh mục Giuse Trần Xuân Mạnh, PGS.TS Chu Văn Tuấn đã phát biểu đề dẫn, nêu lên tầm quan trọng, ý nghĩa của Thư Chung 1980. Văn kiện này đã gợi mở những chỉ dẫn mục vụ sáng suốt để người Công giáo Việt Nam vượt qua nhiều khó khăn thử thách, hòa mình cùng dân tộc. “Hội thảo này nhằm tiếp tục đào sâu hơn nữa ý nghĩa to lớn, đồng thời tổng kết lại chặng đường thực hiện Thư Chung trong 40 năm và gợi mở những định hướng cho người Công giáo sống đạo tốt hơn, đóng góp nhiều hơn cho Giáo hội, xã hội trong bối cảnh xã hội hôm nay”, PGS.TS Chu Văn Tuấn nói. Cũng theo ông, cho tới hôm nay, Giáo hội đã có nhiều chỉ dẫn khác nhau nhưng Thư Chung 1980 vẫn là một văn kiện quý giá, tạo dấu ấn trong việc định hướng mục vụ cho toàn thể cộng đồng Dân Chúa sống tốt đời đẹp đạo…
20 tham luận đã được đóng thành tập gởi tới hội thảo với nội dung đa dạng, bám sát chủ đề. Dù ở những góc nhìn khác nhau, nhưng giá trị, ý nghĩa của Thư Chung 1980 trên các phương diện xã hội được các tác giả đề cập đến nhiều.
Bối cảnh lịch sử ra đời của Thư Chung đã được một số thuyết trình viên nhắc tới trong các tham luận. Trong đó, tiến sĩ Ngô Quốc Ðông (Viện Nghiên cứu Tôn giáo) nhấn mạnh đến những tiền đề cơ bản: Tinh thần của Công đồng Vatican II; tinh thần canh tân - hòa giải của các đấng bậc, trong đó nổi bật là Ðức Tổng Giám mục Phaolô Nguyễn Văn Bình; phong trào Công giáo “cấp tiến”; đất nước thống nhất, cần sự hòa giải; chủ trương đoàn kết tôn giáo dân tộc của Nhà nước.
Cũng nói về bối cảnh lịch sử, song PGS.TS Nguyễn Quang Hưng (Ðại học Quốc gia Hà Nội) lại đề cập đến một số khác biệt giữa bối cảnh ban hành Thư Chung 1980 và hiện nay, từ đó đặt ra một số vấn đề cho Ủy ban ÐKCG. Ông ghi nhận một thông điệp xuyên suốt của Giáo hội Công giáo từ khi du nhập vào Việt Nam cho tới nay: hội nhập về mọi phương diện với quốc gia, dân tộc Việt Nam, từ văn hóa - đạo đức tới những vấn đề an sinh xã hội. Cộng đồng Kitô hữu Việt Nam dù muốn hay không cũng là một bộ phận hữu cơ không thể tách rời của cơ thể Việt Nam…
Tham luận của GS.TS Ðỗ Quang Hưng đặt vấn đề “ở thời điểm 2020, chúng ta có điều gì trong việc tái nhận thức Thư Chung?” và “ở thời điểm này, ‘sống Phúc Âm giữa lòng dân tộc’ có điểm gì mới so với thập kỷ 80?”. Ông đi sâu phân tích nội dung “tái nhận thức” để cho thấy sau 40 năm thực hiện đường hướng đồng hành với dân tộc, “Giáo hội Việt Nam vẫn đầy đủ lý do để tái khẳng định nó”. Còn về điểm mới của việc sống Phúc Âm giữa lòng dân tộc, ông đề cập 2 nội dung chính, trước hết là nhìn lại Giáo hội Công giáo Việt Nam hôm nay - từ mô hình khép kín đến mô hình “hiện diện xã hội”, trong đó nhắc nhiều đến Học thuyết xã hội Công giáo; kế đến, nói về những ngả đường mới của đường hướng Thư Chung 1980; để rồi đưa ra kết luận: “Thư Chung 1980 không chỉ là một dữ kiện lịch sử của Giáo hội Công giáo thời hiện đại chỉ dành cho các cuộc kỷ niệm. Tính triết lý chính trị và tôn giáo của Thư Chung (Thần học chính trị, Học thuyết xã hội Công giáo) với đường hướng mục vụ, suy cho cùng, vẫn có giá trị thực tiễn”.
Các nhà nghiên cứu khác như PGS.TS Nguyễn Hồng Dương, PGS.TS Nguyễn Phú Lợi đã góp thêm cho hội thảo cái nhìn của mình qua các tham luận “Hội nhập văn hóa Công giáo với văn hóa dân tộc trong Thư Chung 1980”, “Vai trò của Thư Chung 1980 đối với người Công giáo trong việc hoạt động xã hội trên lĩnh vực giáo dục, y tế, bảo trợ xã hội, từ thiện nhân đạo…” …
Sống tinh thần Thư Chung
Linh mục Phêrô Phan Khắc Từ - Chủ tịch Ủy ban ÐKCGVN TPHCM, Tổng Biên tập báo Công giáo và Dân tộc nhận định Thư Chung 1980 với nội dung phong phú, ảnh hưởng tinh thần Công đồng Vatican II, xác định, đưa ra đường hướng mục vụ trong giai đoạn mới, tạo sự gắn bó đạo - đời. Ðây là sản phẩm của “cầu nguyện, suy tư, nỗ lực thích ứng với môi trường thực tế”. Liên hệ cuộc sống, linh mục Phêrô cho thấy trong các đại hội thi đua yêu nước hay tuyên dương nhân tố điển hình trong thời gian qua, đã có nhiều tấm gương người Công giáo dấn thân trong các lĩnh vực, nhất là nâng đỡ những mảnh đời kém may mắn, bị bỏ rơi... Gần đây nhất là trong cơn đại dịch Covid-19, xuất hiện nhiều tín hữu mạnh mẽ phục vụ Giáo hội, xã hội qua các việc từ thiện bác ái, hỗ trợ người khốn khó để không ai bị lùi lại phía sau... Tất cả là những biểu hiện sống tinh thần Thư Chung.
Nữ tu Marie Daniel Nguyễn Thị Mỹ Dung - Dòng Con Ðức Mẹ Phú Cường (Bình Dương) chia sẻ những hoạt động thực tế của người nữ tu qua việc dấn thân phục vụ Thiên Chúa trong tha nhân. Chị nhắc đến hình ảnh các nữ tu phục vụ tại bệnh viện Phong Bến Sắn - Bình Dương, Trung tâm khiếm thính Thuận An. Ðặc biệt, các nữ tu trong vai trò cô giáo mầm non, đã xây dựng cho các bé một nền tảng nhân bản, tạo được “thương hiệu”, uy tín đối với các bậc phụ huynh.
Liên quan hoạt động nhân đạo của người Công giáo, ông Hoàng Văn Bình - Phó Giám đốc Cơ sở Thiên Phước, phụ trách Gia đình Tình thương Tê Phan đã minh chứng việc sống tinh thần Thư Chung, qua việc nỗ lực mang lại cuộc sống tốt hơn cho những hoàn cảnh bất hạnh, góp phần chia sẻ gánh nặng và trách nhiệm với Nhà nước trong bối cảnh xã hội còn nhiều khó khăn, mà cụ thể là chính nơi Gia đình Tê Phan mà ông đã phục vụ 35 năm qua.
Trong dòng đề tài sống tinh thần Thư Chung, các tác giả khác cũng gởi đến hội thảo những tham luận từ góc độ cá nhân hay kinh nghiệm bản thân như linh mục Antôn Maria Dương Phú Oanh - Chủ tịch Ủy ban ÐKCGVN TP Hà Nội có tham luận “Nhìn lại chặng đường sống theo tinh thần Thư Chung 1980 của người Công giáo Việt Nam”; nhà giáo Ðỗ Công Minh bày tỏ suy nghĩ về việc Giáo hội Công giáo tham gia sự nghiệp giáo dục; doanh nhân Phạm Ngọc Gác trình bày tóm lược các hoạt động của doanh nghiệp mình hướng tới phương châm sống “tốt đời đẹp đạo”; linh mục Phaolô Nguyễn Văn Vinh - Chủ tịch Ủy ban ÐKCGVN tỉnh Cà Mau chia sẻ trải nghiệm sống thực tiễn trong những tháng hạn mặn và đại dịch Covid-19 vừa qua; ông Trương Ðình Căn - Phó chủ tịch Ủy ban ÐKCGVN tỉnh Lâm Ðồng nói về phong trào Ủy ban ÐKCG trong việc xây dựng xứ, họ đạo không có tệ nạn; Hiệp sĩ Ðại Thánh Giá Lê Ðức Thịnh đề cập đến phong trào đại đoàn kết của người Công giáo theo tinh thần Thư Chung; ông Ngô Sách Thực nhìn lại phong trào thi đua yêu nước của Ủy ban ÐKCGVN như một biểu hiện sinh động gắn bó với dân tộc và đất nước; ông Nguyễn Văn Toàn (Ủy ban ÐKCGVN) nêu một số kinh nghiệm của Ủy ban ÐKCG trong việc phát huy tinh thần Thư Chung...
LIÊN GIANG
Bình luận