Tại Việt Nam, Năm Thánh 2025 mang đến một làn gió mới, biến các sinh hoạt trở nên sống động hơn, sôi nổi hơn. Mời quý bạn đọc cùng chúng tôi nhìn lại những dấu ấn đáng nhớ trong nhịp sống đức tin năm vừa rồi tại các giáo phận…
THAY ĐỔI NHÂN SỰ TRONG HÀNG GIÁM MỤC
Trong năm qua, hàng giám mục tại Việt Nam chứng kiến nhiều thay đổi quan trọng, phản ánh tiến trình chuyển giao thế hệ và định hướng mục vụ của Giáo hội trong giai đoạn mới. Một số giám mục và tổng giám mục đến tuổi hưu theo Giáo luật đã hoàn thành trách vụ, đồng thời các đấng kế vị được Tòa Thánh bổ nhiệm hoặc kế nhiệm đương nhiên theo luật định, bảo đảm sự liên tục và ổn định trong đời sống các giáo phận.
Ngày 1.1.2025, phòng Báo chí Tòa Thánh loan tin Đức Giáo Hoàng Phanxicô đã chấp thuận đơn xin từ nhiệm sứ vụ Giám mục Chánh tòa giáo phận Cần Thơ của Đức cha Stêphanô Tri Bửu Thiên, vì lý do tuổi tác. Đức cha Phêrô Lê Tấn Lợi - Giám mục phó trở thành vị giám mục Chánh tòa thứ sáu của giáo phận miền Tây đô. Ngài coi sóc giáo phận rộng có diện tích hơn 13.000km2, tương ứng tỉnh Cà Mau mới và phần lớn thành phố Cần Thơ, với 191.000 giáo dân.
Tháng 5.2025, tại Huế, Đức Tổng Giám mục phó Giuse Đặng Đức Ngân chính thức kế vị Đức Tổng Giám mục Giuse Nguyễn Chí Linh sau khi Đức cha Linh nghỉ hưu, trông coi giáo phận diện tích gần 10.000km2, với hơn 63.000 tín hữu. Đồng thời, ngài cũng tiếp tục phục vụ giáo phận Đà Nẵng trong vai trò Giám quản Tông tòa.
Ở giáo phận Hưng Hóa, nơi được xem là cánh đồng truyền giáo rộng lớn nhất Việt Nam bởi địa bàn trải dài “thập tỉnh” khi chưa sáp nhập, hiện tại gồm trọn khu vực các tỉnh Lào Cai, Lai Châu, Điện Biên và Sơn La, một phần các tỉnh Phú Thọ, Tuyên Quang (bên hữu ngạn sông Lô), cùng với toàn bộ tỉnh Hà Tây cũ, nay thuộc Hà Nội, có tổng diện tích 54.352km2. Đây cũng là vùng có nhiều dân tộc sinh sống, bao gồm Kinh (85%), H’Mông, Khờ Mú, Mường, Tày, Nùng, Sán Chỉ, Thái, Dao, Sán Chay, Bố Y… Ngày 15.3.2025, Tòa Thánh bổ nhiệm linh mục Phaolô Nguyễn Quang Đĩnh, Tổng Đại diện giáo phận Hưng Hóa, làm Giám mục phụ tá giáo phận này, để cùng với Đức Giám mục Chánh tòa Đaminh Hoàng Minh Tiến chăm lo cho đời sống đức tin của hơn 270.000 giáo dân, song song với việc phát triển loan báo Tin Mừng.
Bên cạnh những thay đổi mang tính kế thừa, năm 2025 có hai vị Giám mục đã về với Chúa là Đức cha Giuse Trần Xuân Tiếu - nguyên Giám mục Chánh tòa giáo phận Long Xuyên (ngày 7.1.2025, hưởng thọ 81 tuổi với 51 năm linh mục, 26 năm giám mục) và Đức cha Laurenso Chu Văn Minh - nguyên Giám mục phụ tá TGP Hà Nội (ngày 4.8.2025, hưởng thọ 83 tuổi với 31 năm linh mục, 17 năm giám mục).
MỘT MẤT MÁT LỚN TRONG NỀN THÁNH NHẠC VIỆT
Linh mục Phêrô Nguyễn Kim Long, tức nhạc sĩ Kim Long, một trong những cây đại thụ của thánh nhạc Công giáo Việt Nam, đã được Chúa gọi về lúc 12 giờ trưa ngày 17.6.2025, hưởng thọ 84 tuổi, sau hơn nửa thế kỷ sống trong ơn gọi linh mục và âm nhạc phụng vụ.
Cha Kim Long sinh ngày 9.1.1941 tại giáo xứ Bách Tính, Nam Định (giáo phận Bùi Chu) và cùng gia đình di cư vào Nam từ năm 1954. Ngay từ tuổi thiếu niên, ngài đã bộc lộ năng khiếu âm nhạc. Tuổi 17, ngài sáng tác bài thánh ca đầu tay “Con hân hoan”, mở đầu cho một hành trình âm nhạc dâng hiến kéo dài suốt cả cuộc đời. Sau khi được thụ phong linh mục năm 1968, Giáo hội gởi ngài du học tại Rome về âm nhạc. Trở về Việt Nam, linh mục Kim Long không chỉ phụ trách mục vụ tại giáo xứ Đức Hòa (giáo phận Mỹ Tho), mà còn giảng dạy thánh nhạc tại nhiều chủng viện, dòng tu và trung tâm mục vụ trên khắp cả nước. Trong suốt hơn 60 năm sáng tác, ngài đã để lại một di sản âm nhạc đồ sộ với hàng ngàn bài thánh ca được sử dụng rộng rãi trong phụng vụ và đời sống đức tin của người Công giáo Việt Nam. Các tác phẩm như “Kinh Hòa Bình”, “Từ ngàn xưa”, “Chúa không lầm” hay tuyển tập “Ca lên đi” đã trở nên quen thuộc trong các nhà thờ và cộng đoàn tín hữu. Sự ra đi của linh mục - nhạc sĩ Kim Long để lại một khoảng lặng sâu thẳm trong lòng Giáo hội Công giáo Việt Nam, đặc biệt nơi những ai gắn bó với thánh nhạc và phụng vụ. Nhạc của cha vẫn vang lên trong các thánh lễ ngày thường lẫn ngày lễ trọng, trong những giờ chầu lặng lẽ, trong niềm vui hồng ân và cả những giây phút tiễn biệt. Ngài được nhìn nhận như một trong những nhạc sĩ tiên phong trong việc xây dựng, phát triển thánh nhạc tiếng Việt, góp phần làm phong phú đời sống phụng vụ sau Công đồng Vatican II.
ĐẶT VÀ LÀM PHÉP TƯỢNG ĐÀI ĐỨC MẸ LA VANG TẠI VƯỜN VATICAN
Trong chuyến sang Vatican dự tang lễ Đức cố Giáo Hoàng Phanxicô, cũng là dịp kỷ niệm 65 năm thành lập Hội đồng Giám mục Việt Nam, ngày 29.4.2025, Đức Tổng Giám mục Giuse Nguyễn Năng - Chủ tịch Hội đồng Giám mục Việt Nam, đã làm phép một tượng Đức Mẹ La Vang và đặt tại Vườn Vatican. Hiện diện trong buổi đặt tượng còn có Đức Hồng y Giovanni Lajolo - nguyên Chủ tịch Phủ Thống đốc Thành Vatican và nguyên Chủ tịch Ủy ban Quốc gia Thành Vatican, người đã giúp để việc đặt tượng thành hiện thực; Đức Tổng Giám mục Giuse Vũ Văn Thiên - Phó Chủ tịch, Đức Giám mục Giuse Đỗ Mạnh Hùng và Đức Giám mục Louis Nguyễn Anh Tuấn - Tổng và Phó Tổng Thư ký HĐGMVN; ngoài ra còn có các Đức cha Emmanuel Nguyễn Hồng Sơn - Giám mục GP Bà Rịa và Đức cha Phêrô Kiều Công Tùng - Giám mục GP Phát Diệm; cùng một số linh mục, tu sĩ và giáo dân.
Tại Vườn Vatican xưa nay đã có nhiều ảnh Đức Mẹ của nhiều quốc gia khác nhau, được thực hiện bằng đa dạng những phong cách nghệ thuật như Đức Mẹ Guadalupe của Mexico, Đức Mẹ Lujan của Argentina, Đức Mẹ của Ba Lan, và mới nhất là Đức Mẹ của Hàn Quốc. Nhưng về tượng thì đây là bức tượng thứ hai, sau tượng Đức Mẹ của Hoa Kỳ. Tượng Đức Mẹ La Vang được đặt tại vị trí rất đẹp, gần với chuông Đại Năm Thánh 2000, và xa xa phía sau là mái vòm Đền thờ Thánh Phêrô.
BƯỚC ĐỘT PHÁ TRONG MỤC VỤ
Giáo hội tại Việt Nam tiếp tục có những dấu ấn canh tân cụ thể, thể hiện nỗ lực thích nghi với thời đại số và nhu cầu thực tế. Nổi bật trong đó là sự ra đời của ứng dụng quản lý thông tin linh mục, có tích hợp chức năng liên hệ xức Dầu Thánh tại giáo phận Phú Cường vào tháng 7.2025. Có thể nói, đây là một sáng kiến mới mẻ trong việc cử hành bí tích dành cho bệnh nhân và người cao tuổi. Ứng dụng giúp các linh mục, tu sĩ và ban mục vụ phối hợp hiệu quả hơn trong việc chăm sóc mục vụ bệnh nhân kịp thời, ở những hoàn cảnh khẩn cấp. Với giáo dân, sự hỗ trợ này thật quan trọng, ý nghĩa. Tháng 8.2025, các linh mục tại giáo phận Xuân Lộc cũng được hướng dẫn sử dụng thẻ linh mục mới, kết nối dữ liệu từ Tòa Giám mục Xuân Lộc. Thẻ mới giúp xác minh danh tính của linh mục nhanh chóng, chính xác, bằng mã QR.
Hai sự kiện trên tuy mang tính kỹ thuật và quản lý, nhưng phản ánh rõ nét tinh thần canh tân mục vụ, sự quan tâm đến hiệu quả phục vụ con người, cũng như khả năng hội nhập của Giáo hội địa phương trong bối cảnh chuyển đổi số. Qua đó, có thể thấy Giáo hội tại Việt Nam luôn cập nhật cái mới của thời đại, để các hoạt động ngày càng gần gũi, hiệu quả và đáp ứng tốt hơn nhu cầu thiêng liêng của Dân Chúa hôm nay.
GIÁO HỘI TẠI VIỆT NAM TƯỞNG NHỚ ĐỨC THÁNH CHA PHANXICÔ
Ngay khi kết thúc kỳ họp lần I/2025, các vị đại diện HĐGMVN gồm Đức Giám mục Louis Nguyễn Anh Tuấn, GP Hà Tĩnh; Đức Giám mục Giuse Đỗ Mạnh Hùng, GP Phan Thiết; Đức Tổng Giám mục Giuse Nguyễn Năng, TGP TPHCM; Đức Giám mục Emmanuel Nguyễn Hồng Sơn, GP Bà Rịa đã lên đường sang Rome để kịp viếng Đức Thánh Cha Phanxicô và dự lễ an táng ngài. Trong tâm tình đau buồn, tín thác, Giáo hội Công giáo tại Việt Nam hiệp thông cùng Giáo hội hoàn vũ tiếc thương sự ra đi của Đức Giáo Hoàng Phanxicô, vị mục tử đã dành trọn cuộc đời để phục vụ Hội Thánh và nhân loại.
Sau khi Tòa Thánh loan báo tin Đức Thánh Cha Phanxicô từ trần, Hội đồng Giám mục Việt Nam ngày 23.4.2025 đã mời gọi các giáo phận, dòng tu và cộng đoàn tín hữu hiệp ý cầu nguyện cho ngài. Tại nhiều nhà thờ trên khắp cả nước, những thánh lễ và giờ kinh nguyện đã được cử hành trong bầu khí trang nghiêm và xúc động. Ngày 26.4, cùng thời điểm diễn ra lễ an táng Đức cố Giáo Hoàng tại Vatican, các giáo xứ tại Việt Nam dâng lễ với ý lễ đặc biệt được cầu nguyện cho vị cha chung Giáo hội hoàn vũ. Tiếp đó, ngày 28.4, các giáo xứ trên cả nước tiếp tục cử hành thánh lễ và giờ cầu nguyện cho ngài.
SẺ CHIA KHÓ KHĂN VỚI BÀ CON VÙNG BÃO LŨ
Năm 2025 được ghi nhận là một trong những năm thiên tai bão lũ khốc liệt, dị thường trong lịch sử khí tượng, thủy văn Việt Nam, với nhiều cơn bão, áp thấp nhiệt đới hoạt động trên Biển Đông, gây thiệt hại nặng nề về người và của tại nhiều tỉnh thành trên cả nước. Đáng chú ý là bão Wipha, bão Bualoi, bão Kalmaegi làm tổn thất nặng, nhiều địa phương bị lũ lụt, sạt lở, đặc biệt là tại miền trung và một số tỉnh phía bắc. Trước những đau thương, mất mát, mạng lưới Caritas Việt Nam cùng nhiều giáo phận, giáo xứ, dòng tu Công giáo đã tổ chức các hoạt động cứu trợ, góp phần hỗ trợ bà con vượt qua khó khăn. Các linh mục, tu sĩ và giáo dân chia thành nhiều đoàn, mang thực phẩm thiết yếu, nước uống và thuốc men đến các giáo xứ bị ngập sâu, trong bối cảnh giao thông còn gặp trở ngại và nhiều khu dân cư bị chia cắt. Cùng với đó là sự động viên, hỏi thăm, cùng trực tiếp dọn dẹp, khắc phục hậu quả sau bão tại vùng bị ảnh hưởng.
TRIỂN LÃM TÔN VINH THÁNH THỂ
Chân phước Carlo Acutis được tuyên thánh ngày 7.9.2025 tại Quảng trường Thánh Phêrô, do Đức Giáo Hoàng Lêô XIV chủ sự trong một thánh lễ trang trọng. Năm qua, nhiều hoạt động triển lãm Thánh Thể đã được tổ chức tại Việt Nam, có thể kể tới bộ sưu tập “Phép lạ Thánh Thể trên thế giới” do thánh Carlo Acutis truyền cảm hứng. Từ 12 đến 22.10.2025, tại Trung tâm Mục vụ TGP TPHCM đã diễn ra triển lãm “Phép lạ Thánh Thể trên thế giới”, được trình bày bằng hình ảnh, âm thanh rất đặc sắc. Các bảng trưng bày thuật lại những câu chuyện được Giáo hội công nhận tại 20 quốc gia, với 136 phép lạ được thánh Carlo Acutis sưu tầm và hệ thống hóa. Theo ban tổ chức, triển lãm đã đón tiếp hơn 10.000 lượt tham quan sau 10 ngày, số đông là các bạn trẻ đến để cầu nguyện và chiêm ngắm Thánh Thể.
Tại Trung tâm Hành hương Đức Mẹ Núi Cúi, giáo phận Xuân Lộc, triển lãm này đã kéo dài từ ngày 26.10 đến ngày 2.11.2025, vừa trưng bày các phép lạ Thánh Thể vừa kết hợp với các chuyên đề tìm hiểu về hành trình đức tin của thánh Carlo Acutis. Các giờ cầu nguyện, cung nghinh thánh tích của vị thánh trẻ đã đánh động tâm hồn tham dự viên. Nhiều giáo xứ đã tiếp tục mang bộ sưu tập tới cộng đoàn ở địa phương, chẳng hạn nhà thờ Khiết Tâm, Bến Cát, Đồng Tiến, Hạnh Thông Tây..., thuộc Tổng Giáo phận TPHCM đã tổ chức triển lãm, kéo dài đến giữa tháng 11.2025, với các hoạt động tham quan, chiêm niệm. Đây là dịp để nhiều tín hữu tiếp cận di sản các phép lạ Thánh Thể và viếng thánh tích của Thánh Carlo Acutis. Có thể nói, cuộc triển lãm chính là một trong những dấu ấn mục vụ trong năm 2025, tạo ra môi trường sinh hoạt lành mạnh, hun đúc thêm đức tin cho Kitô hữu.
NƠI DỰA TUỔI XẾ CHIỀU DÀNH CHO NGƯỜI NGHÈO KHÓ
Ngày 9.8.2025, Đức cha Giuse Trần Văn Toản, Giám mục giáo phận Long Xuyên đã cử hành thánh lễ khởi công xây Nhà dưỡng lão Láng Sen, một công trình mang đậm dấu ấn của lòng bác ái và tinh thần hiếu kính theo truyền thống dân tộc. Thánh lễ diễn ra tại khu đất dự án thuộc ấp Lân Quới 1, xã Vĩnh Thạnh, thành phố Cần Thơ, với sự hiện diện đông đảo của hơn 140 linh mục, trên 100 tu sĩ nam nữ cùng lối 4.000 giáo dân từ khắp nơi trong giáo phận.
Nhà dưỡng lão Láng Sen tọa lạc trên khu đất rộng 17.656m2, bao gồm nhiều hạng mục chuyên biệt: khu dành cho các cụ còn khỏe mạnh, khu chăm sóc người đau yếu, khu phục hồi chức năng, khu điều dưỡng đặc biệt, nhà hấp hối, nhà tang lễ, nhà bếp, nhà giặt, khu phục vụ nhân viên… Công trình còn có một khu sinh thái rộng 8.196m2 với ao cá, vườn rau, cây ăn trái…, nhằm đem đến cho các cụ không gian thư giãn và sinh hoạt gần gũi với thiên nhiên. Dự kiến năm 2026 sẽ đi vào hoạt động, sẵn sàng đón tiếp khoảng 300 cụ ông cụ bà không nơi nương tựa, không tự lo được cho cuộc sống, ưu tiên các cụ ở vùng đồng bằng sông Cửu Long, không phân biệt tôn giáo, sắc tộc. Đây sẽ là nơi các cụ được chăm sóc hoàn toàn miễn phí, được yêu thương và trân trọng như những thành viên trong một đại gia đình. Về tổng thể, Nhà dưỡng lão Láng Sen là một cơ sở mang ý nghĩa lâu dài, thể hiện tầm nhìn mục vụ của giáo phận Long Xuyên trong việc gắn kết sứ mạng loan báo Tin Mừng với hành động cụ thể phục vụ con người. Dù phía trước vẫn còn những thách thức về nguồn lực tài chính và nhân sự để duy trì hoạt động bền vững, nhưng với sự chung tay của Giáo hội và cộng đồng xã hội, công trình được kỳ vọng sẽ trở thành mái nhà ấm áp, nơi các bậc cao niên tìm thấy sự an ủi, bình an cuối đời.
ĐẠI HỘI LẦN THỨ XVI CỦA HỘI ĐỒNG GIÁM MỤC
Đại hội lần thứ XVI của Hội đồng Giám mục Việt Nam tổ chức tại Tòa Giám mục Đà Lạt trong các ngày từ 6-10.10.2025, với sự tham dự của các Đức Giám mục của 27 giáo phận trên toàn quốc, cùng sự hiện diện của Đại diện Tòa Thánh tại Việt Nam - Đức Tổng Giám mục Marek Zalewski, và Đức Hồng y Phêrô Nguyễn Văn Nhơn. Đại hội là dịp quan trọng để các vị chủ chăn gặp gỡ, hiệp thông, lượng giá đời sống Giáo hội, và cùng nhau phân định những định hướng mục vụ cho giai đoạn sắp tới. Các vị mục tử đã lắng nghe tổng kết nhiệm kỳ, thảo luận về tình hình Giáo hội và xã hội, cũng như bàn thảo nhiều vấn đề liên quan đến đời sống đức tin, mục vụ, bác ái - xã hội và việc phương cách sống tinh thần hiệp hành trong Giáo hội tại Việt Nam. Đại hội cũng đã tín nhiệm bầu lại Ban Thường vụ Hội đồng Giám mục Việt Nam nhiệm kỳ 2025-2028, gồm Chủ tịch là Đức Tổng Giám mục Giuse Nguyễn Năng, Phó Chủ tịch là Đức Tổng Giám mục Giuse Vũ Văn Thiên, Tổng Thư ký là Đức Giám mục Giuse Đỗ Mạnh Hùng và Phó Tổng Thư ký là Đức Giám mục Louis Nguyễn Anh Tuấn. Đại hội đã kiện toàn các Ủy ban trực thuộc HĐGMVN, nhằm phục vụ hiệu quả hơn cho các lãnh vực mục vụ, truyền giáo, giáo dục, bác ái, truyền thông, xã hội...
Một điểm nhấn quan trọng của Đại hội XVI là việc công bố Thư Chung năm 2025, gởi tới toàn thể cộng đoàn Dân Chúa tại Việt Nam. Các Đức Giám mục đã xác định sứ mạng loan báo Tin Mừng là trọng tâm của đời sống và hoạt động mục vụ trong 3 năm tới, nhấn mạnh vai trò của từng Kitô hữu, của mỗi cộng đoàn trong sứ mạng thừa sai của Hội Thánh. Thư Chung cũng kêu gọi các cộng đoàn đức tin hãy dựng xây tinh thần hiệp hành, tăng cường hiệp thông, liên đới với xã hội, yêu thương nâng đỡ người nghèo, những nạn nhân của thiên tai, và tích cực dấn thân xây dựng quê hương theo các giá trị Tin Mừng.
Bình luận