Có những nơi chốn bình dị nhưng ẩn chứa một dòng chảy lịch sử và tâm linh mạnh mẽ. Như Tân Triều - vùng đất nổi danh với trái bưởi ngọt lành, nhưng đồng thời cũng là nơi lưu giữ những câu chuyện đức tin suốt hơn ba thế kỷ.
Cha Phêrô Trần Quốc Tuấn, chánh xứ Tân Triều, đã nói một cách hóm hỉnh nhưng đầy tự hào: “Nhiều người nghĩ Tân Triều thì có gì ngoài bưởi? Nhưng tôi xin bật mí, nơi đây có 6 điều rất đặc biệt. Ai nghe rồi, ai một lần đến rồi, chắc chắn sẽ nhớ mãi”. Và quả thực, mỗi bước chân trên mảnh đất này đều mở ra một trang sử sống động.
Tân Triều là một trong những giáo xứ lâu đời nhất của giáo phận Xuân Lộc, và cũng là một trong những nơi đầu tiên hạt giống Tin Mừng bén rễ tại vùng đất phía Nam Việt Nam. Được hình thành từ năm 1709, khi phương Nam còn hoang sơ dưới thời chúa Nguyễn Phúc Chu, Tân Triều đã đón nhận những bước chân đầu tiên của các nhà thừa sai. Từ những mái tranh đơn sơ, những con đường đất đỏ, đức tin đã được gieo trồng và nuôi dưỡng qua 5 thế hệ. Hơn 300 năm thăng trầm, từ thời cấm đạo, loạn lạc đến những cuộc chiến tranh, ngọn đèn đức tin tại Tân Triều chưa bao giờ tắt. Nhà thờ cổ kính, với từng viên gạch, viên ngói, cây thánh giá đều là chứng nhân cho sự kiên định ấy. Như lời cha Phêrô nhấn mạnh: “Ngôi nhà thờ này đã chứng kiến từng bước đi của tổ tiên chúng ta, những người đã chọn Chúa, giữ đạo, dù phải trả giá bằng chính mạng sống”.
Nếu chiều dài lịch sử là điều làm nên sự bền bỉ của Tân Triều, thì Thánh Phaolô Trần Văn Hạnh lại là điểm sáng và là minh chứng đức tin mạnh mẽ đã cắm rễ nơi giáo xứ xưa cổ này. Sinh ra tại Tân Triều năm 1827, trong một gia đình nghèo khó, đạo đức, ngài lớn lên giữa bao thử thách của thời cấm đạo. Ở tuổi 32, nhiều người vẫn đang loay hoay tìm hướng đi cuộc đời, ngài đã chọn hiến trọn thân mình cho Chúa, và đón nhận cái chết để làm chứng cho Tin Mừng cứu độ.
Lời tuyên xưng của Thánh Hạnh trước khi chịu tử đạo là một tuyên ngôn mạnh mẽ mà người tín hữu hôm nay vẫn còn xúc động mỗi khi nhắc lại: “Tôi là Kitô hữu. Tôi không bao giờ chối Chúa bỏ đạo, và tôi sẽ là Kitô hữu cho đến chết”. Điều xúc động hơn nữa là cuộc đời ngài không kết thúc ở cái chết, mà như hạt giống đã nảy sinh những mùa gặt lớn lao. Cháu nội của ngài là linh mục Giuse Trần Văn Trang sau này trở thành người sáng lập Hội dòng Con Đức Mẹ Đi Viếng tại Huế, một hội dòng nữ đã và đang phục vụ âm thầm suốt hơn một thế kỷ qua.
Giữa không gian phòng truyền thống tại Tân Triều, cây Thánh Giá cổ bằng đồng, cao tầm 2 gang tay, nặng không quá 1 ký, vẫn âm thầm tồn tại suốt gần hai thế kỷ rưỡi qua. Ít ai biết, đằng sau đó là một câu chuyện đầy mầu nhiệm. Cây Thánh giá được Đức cha Bá Đa Lộc mang từ Pháp sang năm 1778, là món quà tặng quý giá của Đức Thánh Cha Piô IX. Trong những năm chiến sự khốc liệt, Đức cha phải rời khỏi Tân Triều một cách vội vã và chính vì “vô tình quên mang theo”, mà báu vật ấy được để lại cho mảnh đất này đến tận hôm nay.
Đặc biệt, bên trong cây Thánh Giá ấy có chứa một mảnh gỗ Thánh Giá thật nơi Đức Kitô đã chịu đóng đinh tại đồi Canvê cách đây 2000 năm. Một thánh tích cực kỳ hiếm quý, hiện nay chỉ có mặt tại một số địa danh lớn của Giáo hội hoàn vũ như Vatican, Giêrusalem, Paris… Và giờ đây, Tân Triều được vinh danh là một trong những nơi được Thiên Chúa quan phòng gìn giữ của báu này.
Tại gian cung thánh của nhà thờ, một bảo vật linh thiêng khác đang hiện diện trong âm thầm: hào quang thánh tích của 9 vị Thánh Tử Đạo Việt Nam. Trong số này, có hai vị khiến cộng đoàn Tân Triều đặc biệt tự hào là thánh tích của Thánh Phaolô Trần Văn Hạnh, người con của vùng đất này; và của Thánh Anê Lê Thị Thành, vị thánh nữ duy nhất trong số 117 Thánh Tử Đạo Việt Nam. Là một người phụ nữ bình thường, một người vợ, một người mẹ của gia đình, Thánh Anê Thành đã không ngần ngại chọn sự tử đạo khi bị bắt bớ, tra tấn. Hào quang thánh tích là một biểu tượng tôn kính, là lời mời gọi từng người tín hữu hôm nay hãy sống đức tin một cách can đảm, không chỉ bằng lời nói, mà bằng cả hành động của mình.
Lặng lẽ nằm trên tháp chuông nhà thờ là một hiện vật khác có tuổi đời đáng nể: hai quả chuông cổ được đúc từ năm 1866 và một quả từ năm 1896. Ban đầu, chuông 1866 được gởi lên nhà thờ Đức Bà Sài Gòn để phục vụ thánh lễ và các dịp trọng đại. Nhưng theo dòng lịch sử, đã được đưa về lại Tân Triều và ở lại từ đó cho đến nay. Tiếng chuông ấy, suốt gần 160 năm, vẫn vang lên đều đặn mỗi sáng, mỗi trưa, mỗi chiều, như một lời nhắn gọi nhẹ nhàng giữa một thế giới ngày càng bận rộn, nơi âm thanh điện thoại, mạng xã hội và tiếng ồn ào thị thành lấn át nội tâm… Cha Phêrô hài hước: “Ngày nay, người ta quen với âm báo từ Zalo, Facebook, TikTok…, nhưng Chúa thì không dùng điện thoại. Ngài gọi chúng ta bằng tiếng chuông nhà thờ, hãy đừng quên lắng nghe”.
Và cuối cùng, món quà không thể thiếu của Tân Triều cũng là điều đầu tiên người ta nhớ đến khi nhắc đến vùng đất này chính là bưởi. Loại trái cây được trồng và chăm sóc suốt hàng trăm năm nay, từ những ngày các bậc tiền nhân lập xóm, đào ao, lên liếp… cho đến hôm nay, bưởi Tân Triều đã vươn xa đến khắp cả nước và cả ngoài nước.
Bưởi Tân Triều ngon bởi giống, bởi đất đai, bởi bàn tay cần cù và “lòng mến đạo” của người dân. Trái bưởi nơi đây từng được dâng tiến cho triều đình xưa, nay lại tiếp tục làm phong phú bàn ăn của các gia đình, trở thành nguyên liệu cho hàng loạt món đặc sản như chè bưởi, nem bưởi, rượu bưởi, gỏi bưởi… Tương truyền và đã được xác thực, thì năm 1869, sau khi nhà thờ Tân Triều được xây dựng, một linh mục thừa sai đã đem hai cây bưởi từ Brazil về trồng trước sân. Sau đó giống này được dân trong vùng nhân giống, lâu dần thành một làng bưởi nức tiếng. Sau mỗi chuyến hành hương, ngồi dưới gốc bưởi mát rượi, thưởng thức ly nước bưởi mát lành, người ta như cảm nhận được cả hương đất, tình người và ơn thiêng chan hòa.
Cha Phêrô nói vui, nhưng cũng rất thật: “Ai hành hương về Tân Triều mà chưa ăn bưởi, thì coi như… hành hương chưa trọn vẹn!”.
Quỳnh Giao
Bình luận