Từ một nhóm tín hữu nhỏ bé, trải qua 160 năm, họ đạo Tân Ðông, hạt Hóc Môn, TGP TPHCM, đã trở thành một cộng đoàn đức tin vững mạnh, không ngừng phát triển về mọi mặt.
Từ những viên gạch đầu tiên...
Ít ai biết rằng, để có một ngôi thánh đường như ngày hôm nay, giáo xứ Tân Đông đã phải bốn lần di chuyển địa điểm nhà thờ. Từ nhà nguyện mái lá đơn sơ cho đến ngôi nhà thờ vững chắc ngày nay là một hành trình dài của bà con giáo dân nơi đây.
Chúng tôi có cơ hội gặp gỡ anh Phanxicô Xaviê Trần Thanh Phương (49 tuổi), cháu nhiều đời của ông Tôma Trương Văn Nhạn và bà Madalena Trần Thị Bảy. Ông bà Nhạn thuộc trong số ít gia đình giáo dân đầu tiên của họ đạo Tân Đông. Lúc đó chưa có nhà thờ, nên ông bà phải đi xe bò ra tới Gia Định để tham dự thánh lễ. Đường xa, nhiều chi phí phát sinh nên dần dần ông bà lơ là việc lễ lạy. Một thời gian sau, khi các thừa sai đến vùng Tân Đông, ông bà được các cha khuyên nhủ trở lại với đức tin.
Theo lời anh Thanh Phương, năm 1864, nhà thờ lần đầu được xây dựng bằng mái lá, sát nhà của ông Nhạn, nay là nhà ông Võ Trung Trực thuộc địa chỉ 14/10 ĐT7 ấp 4 Đông Thạnh, Hóc Môn, TPHCM. Nơi đây đã diễn ra thánh lễ đầu tiên, đặt nền móng cho họ đạo Tân Đông. Một thời gian sau, nhà thờ bị hỏa hoạn. Nhà thờ thứ hai với mái lá được dựng ở nơi gần nhà ông Antôn Nguyễn Văn Quý, một giáo dân lúc bấy giờ của họ đạo. Giáo dân tiếp tục có thánh lễ một lần một tuần. Đến lần di dời thứ ba, nhà thờ được chuyển đến gần nhà ông Năm Cánh, cũng là giáo dân Tân Đông. Lược sử Giáo xứ Tân đông ghi: “Năm 1925, cha quản nhiệm Phêrô Lê Quang Tự (cha sở họ Tân Quy) xây nhà thờ Tân Đông lần III, bằng vật liệu bán kiên cố, dâng kính Thánh Tâm Chúa Giêsu”. Cứ dựng rồi lại phải dời, mãi đến lần thứ tư thì nhà thờ mới ổn định địa điểm như hiện nay, như ghi trong lược sử: “Năm 1939, cha quản nhiệm Gioan Baotixita Nguyễn Phụng Dưỡng (cha sở họ Tân Quy) xây lại nhà thờ Tân Đông lần IV”.
Do không có sự ổn định về dân cư, nên dù giáo đoàn đã có từ lâu đời nhưng Tân Đông vẫn là một họ nhánh của Tân Quy, dù được thành lập trước. Ngay đến những năm 1980, họ đạo cũng chỉ vỏn vẹn hơn 18 hộ gia đình được coi là gốc rễ tại xứ. Lúc bấy giờ số giáo dân chưa đông, còn nhiều khó khăn nên thánh lễ chỉ được cử hành vào mỗi Chúa nhật, do các cha ở giáo xứ Tân Quy đến dâng lễ. Thời gian này có sự hiện diện, đồng hành của dì Sáu Thảo, một nữ tu dòng Mến Thánh Giá Thủ Thiêm, đến dạy giáo lý cho các em thiếu nhi. Do chưa có linh mục nên việc lãnh nhận các bí tích của các em hay tân tòng đều phải di chuyển qua xứ Tân Quy.
Đến năm 1992, thời của linh mục quản nhiệm Phanxicô Xaviê Bùi Văn Minh, số giáo dân bắt đầu tăng lên khoảng gần 500 người.
Ngày 25.7.2005, họ đạo Tân Đông được nâng lên hàng giáo xứ, dưới sự coi sóc của linh mục chánh xứ tiên khởi Giuse Phạm Quốc Tuấn. Lúc này số giáo dân đã trên 6 ngàn người, đánh dấu sự phát triển của một giáo xứ đông đảo người di dân.
Đức cha Phanxicô Xavie Trần Thanh Khâm, Giám mục phụ tá Tổng Giáo phận Sài Gòn từ 1965-1976, có gốc gác dòng họ từ Tân Đông. Khi được thụ phong linh mục, Đức cha đã về Tân Đông làm lễ mở tay. Tuy nhiên, do không được ghi chép cụ thể, lớp người sau này không biết về sự kiện này, và câu chuyện chỉ được các cụ ông, cụ bà trong giáo xứ truyền miệng lại.
Hiện nay linh mục Phêrô Phan Khắc Triển trông coi giáo xứ với số giáo dân đã lên đến 12 ngàn người.
... đến giáo xứ lớn mạnh ngày nay
Địa bàn giáo xứ Tân Đông giờ đây nằm trong địa giới hành chánh xã Đông Thạnh, đã trải qua nhiều cột mốc quan trọng, thể hiện sự thích nghi và lớn mạnh trước những thay đổi của thời đại.
Khi được nâng lên hàng giáo xứ, Tân Đông chia thành năm giáo khu để thuận tiện cho việc mục vụ: Giáo khu Fatima (gồm giáo dân ấp 1, ấp 2 và ấp 6), giáo khu Vô Nhiễm (ấp 7), giáo khu La Vang (ấp 3), giáo khu Mân Côi (ấp 4), và giáo khu Truyền Tin (ấp 5). Việc phân chia này tạo nền tảng cho sự gắn kết cộng đoàn và hiệu quả trong các sinh hoạt mục vụ.
Ngày 21.10.2006, giáo xứ khánh thành nhà thờ mới, đánh dấu bước ngoặt trong việc đáp ứng nhu cầu tâm linh. Dầu vậy, từ năm 2007, làn sóng di dân đến Tân Đông gia tăng nhanh chóng, khiến nhà thờ cũ dần quá tải. Giáo xứ đã mở rộng nhà thờ, nhà giáo lý, nhà sinh hoạt và nhà tình thương để hỗ trợ các hoạt động tôn giáo và bác ái. Năm 2018, thêm giáo điểm Tân Thạnh được thành lập. Sau đó là một nhà thờ mới quy mô lớn hơn được khánh thành vào ngày 27.6.2019, đáp ứng tốt hơn nhu cầu mục vụ. Năm 2024, nhân kỷ niệm 160 năm thành lập, giáo xứ có thêm nhà mục vụ mới với diện tích 150m2, gồm tầng hầm, tầng trệt và hai tầng lầu.
Sự phát triển của các khu công nghiệp và nhà máy tại xã Đông Thạnh đã thu hút lượng lớn người di cư từ khắp nơi đến Tân Đông để an cư và làm việc. Theo cha Phêrô Phan Khắc Triển, điều này làm gia tăng dân số giáo xứ. Với khoảng 20.000 giáo dân sinh hoạt, trong đó 12.000 người định cư tại chỗ, việc quản lý giáo xứ đối mặt nhiều thách thức. Số lượng thiếu nhi từ 3.000 đến 4.000 em khiến cơ sở vật chất và nhân sự dạy giáo lý còn hạn chế, phải nhờ sự hỗ trợ của các nữ tu dòng Thừa Sai Bác Ái Chúa Kitô. Nhưng bù lại, đông nhân sự lại là một lợi thế, giúp giáo xứ dễ dàng huy động sự tham gia trong các dịp lễ và hoạt động cộng đồng.
Để dung hòa sự đa dạng văn hóa của giáo dân từ nhiều vùng miền, cha Phêrô xây dựng các chương trình mục vụ chung, đồng thời tôn trọng truyền thống quê hương. Ví dụ việc tổ chức nguyện ngắm vào mùa Chay theo phong cách ba miền, giúp giáo dân xa quê cảm nhận sự gần gũi và không quên cội nguồn.
Năm 2024, nhân Năm Thánh kỷ niệm 160 năm thành lập, giáo xứ tổ chức Tuần Đại Phúc, khuyến khích giáo dân làm mới đời sống đức tin qua các hoạt động thăm viếng gia đình, đọc kinh chung hai đến ba lần mỗi tuần. Các đoàn thể trong giáo xứ hoạt động tích cực, góp phần nâng cao đời sống đạo đức và lan tỏa tinh thần bác ái.
Cộng đoàn Tân Đông hôm nay trưởng thành trong đời sống đức tin, tích cực trong các hoạt động mục vụ và bác ái, trở thành một dấu ấn sống động của Tin Mừng trên mảnh đất Hóc Môn có bề dày lịch sử.
Hà Giang
Bình luận