Xóm Mới - những xứ đạo mang hồi ức quê hương (kỳ 3)

XỨ ĐẠO HÒA MÌNH NƠI ĐẤT MỚI

Cùng với những xứ đạo mang tên gọi quê hương, tại Xóm Mới còn có những cộng đoàn chọn danh xưng, mang ý nghĩa biểu trưng cho tinh thần đoàn kết, an hòa và hy vọng về một khởi đầu tốt đẹp trên miền đất phương Nam. Bắc Dũng, Hợp An, Trung Bắc và Tân Hưng là những nơi khởi nguồn của tình làng nghĩa xóm, nơi đức tin được xây đắp vững chãi từ những ngày đầu gian khó của người di cư.

Giữa lòng Xóm Mới nhộn nhịp, nhà thờ Bắc Dũng nổi bật như một điểm hẹn của tình thân và lòng bác ái. Giáo xứ được thành lập năm 1954, do cha Phêrô Đoàn Cung Nhượng sáng lập, quy tụ phần đông giáo dân gốc Bắc Ninh. Cái tên Bắc Dũng xuất phát từ tên gọi đất cũ Bắc Ninh và đất Yên Dũng - quê hương của vị linh mục lập xứ. Ngay những ngày đầu đến vùng đất còn hoang sơ của Xóm Mới, cha Nhượng đã dựng ngôi nhà thờ tiền chế bằng tôn, làm nơi quy tụ cộng đoàn và bắt đầu hành trình mới.

Đến thời cha Giuse Trần Cao Thăng (2011-2021), giấc mơ xây dựng ngôi thánh đường khang trang của bà con giáo dân trở thành hiện thực. Ngôi nhà thờ mới mang phong cách Gothic, được cha Thăng cùng kiến trúc sư người Hà Lan thiết kế. Kiến trúc La Mã cổ điển kết hợp hài hòa với nét truyền thống Công giáo, tận dụng tối đa không gian. Bắc Dũng hiện có hơn 3.000 giáo dân, chia thành 5 khu, với các hội đoàn tích cực. Các chương trình “Quà tặng tình yêu”, “Chợ phiên Bác ái”, “Nguyện ca Giáng Sinh” trở thành truyền thống hằng năm, nối kết mọi thế hệ. Giới trẻ cũng góp thêm sức sống cho cộng đoàn qua những hội chợ, tiệc buffet, khiêu vũ, các hoạt động thiện nguyện mỗi dịp Tết…, tất cả tạo nên bức tranh sinh động của một giáo xứ luôn tràn đầy niềm tin, niềm vui và tinh thần phục vụ.

Cách Bắc Dũng không xa là giáo xứ Hợp An. Ban đầu, xứ đạo được gọi đơn giản là giáo xứ Khu 8, nhưng rồi tên gọi Hợp An ra đời, mang ý nghĩa “hiệp nhất trong bình an”, như tâm nguyện của bao người xa quê muốn tìm lại sự gắn bó, an hòa sau những ngày dong duổi dặm trường. Từ giữa thập niên 1950, cùng nhịp với các xứ đạo lân cận, giáo dân Hợp An có những ngày đầu khai khẩn gian khó trên vùng đất mới. Theo lược sử ghi lại, những người con từ các làng Thạch Bích, Ngọc Thị, Thanh Hà, Lai Tô... thuộc các giáo phận Hà Nội, Bùi Chu, Phát Diệm đã theo bước cha Phêrô Nguyễn Ngọc Bích vào vùng Xóm Mới, vừa dựng nhà, vừa dựng thánh đường bằng mái tranh, vách đất. Khi ấy, cộng đoàn chỉ hơn 300 người, đa phần sống bằng nghề chài lưới, trồng rau, chăn nuôi hoặc lao động tay chân. Hợp An dần lớn lên, đến năm 1992, cha Gioan Hoan Nguyễn Hữu Vịnh tiến hành xây dựng ngôi thánh đường kiên cố, là nơi quy tụ đời sống thiêng liêng cho hơn 3.000 giáo dân lúc bấy giờ.

Không chỉ có nhà thờ, các hạng mục cơ sở của giáo xứ cũng mang đậm dấu ấn của từng thời kỳ. Năm 1962, cha Augustinô Thái Văn Tỵ dựng nhà xứ. Ba thập niên sau, cha Vinh Sơn Vũ Thế Hưng tu sửa lại, đồng thời cùng giáo dân xây đài Thánh Giuse và nhà An Bình (1998). Chính nơi đây, phòng khám An Bình được khai trương, phục vụ hoàn toàn miễn phí cho người nghèo trong và ngoài xứ, với hơn 4.000 lượt khám mỗi năm. Đội ngũ y bác sĩ và nhân viên tình nguyện gồm 20 người âm thầm dấn thân, không nhận thù lao. Giữa nhịp sống thành phố ngày càng đổi thay, giáo xứ Hợp An vẫn giữ được vẻ hiền hòa, gắn bó. Nhà thờ, nhà xứ, phòng khám, nhà sinh hoạt, tất cả đều là dấu chỉ của một cộng đoàn biết hiệp lực trong yêu thương. Ở đó người ta thấy rõ tinh thần “hợp nhất trong bình an” không chỉ ở tên gọi, mà đã trở thành linh hồn của một xứ đạo di cư.

Nếu Hợp An mang âm hưởng của sự hòa hợp trong ý nghĩa từng con chữ, thì giáo xứ Trung Bắc lại mang mác nỗi nhớ quê trong tên gọi. Cùng làn sóng di cư năm 1954, cha Phêrô Nguyễn Đình Thất, nguyên chánh xứ Trung Lai, giáo phận Bắc Ninh đã cùng một số giáo dân đã chọn khu đất hiện nay làm nơi lập nghiệp. Cha đặt tên giáo xứ là Trung Bắc để gợi nhớ cội nguồn - chữ Trung lấy từ tên xứ gốc, chữ Bắc ý chỉ giáo phận Bắc Ninh - và chọn Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội làm bổn mạng. Ngôi nhà thờ đầu tiên khi ấy chỉ là căn nhà tiền chế đơn sơ. Năm 1967, dưới thời cha Giuse Nguyễn Văn Tạ, một ngôi nhà thờ khang trang hơn được xây dựng, có gác lửng cho ca đoàn, cùng với tháp chuông và đền Đức Mẹ Vô Nhiễm. Năm 1990, cha Giuse Trần Văn Thụy khởi công xây nhà thờ mới, được khánh thành vào tháng 12.1991. Gần ba thập niên sau, ngôi thánh đường xuống cấp, cha Phêrô Nguyễn Văn Trọng tiếp tục viết tiếp trang mới khi đặt viên đá đầu tiên tái thiết vào ngày 8.12.2019.

Trải qua các giai đoạn phát triển, giáo xứ hiện có khoảng 1.500 giáo dân, được chia thành ba giáo khu: Mân Côi, Thánh Đích Mỹ và Thánh Giuse. Tiếp nối các bậc tiền nhân, cha Phêrô Nguyễn Văn Trọng không ngừng khơi dậy đời sống đức tin, phát huy các hoạt động bác ái và chăm lo giáo lý thiếu nhi mỗi Chúa nhật. Ngài đã cùng Caritas và chính quyền địa phương hỗ trợ người khó khăn; tổ chức các hội chợ Xuân, đêm hoạt cảnh Giáng Sinh để gắn kết đời sống cộng đoàn Dân Chúa.

Cách Trung Bắc không xa là giáo xứ Tân Hưng - một cộng đoàn nhỏ nhưng ấm áp, tràn đầy sức sống và niềm vui. Tên gọi Tân Hưng ra đời cũng mang theo một câu chuyện đầy tình nghĩa. Thời điểm hình thành sau Hiệp định Genève, phần đông giáo dân nơi đây là người gốc Hưng Hóa, cùng hai linh mục thuộc địa phận này. Cộng đoàn đã chọn tên gọi Tân Hưng - nghĩa là “Hưng Hóa mới”, vừa gợi nhắc nguồn cội, vừa gởi gắm niềm hy vọng về một cuộc sống mới bình an.

Những ngày đầu, cuộc sống của người dân còn đầy thiếu thốn. Phần đông là công chức, lao động chân tay, hoặc làm nông với nghề trồng rau muống. Dẫu nghèo vật chất, nhưng Tân Hưng lại giàu tinh thần, giàu tri thức và đức tin. Cái nghèo không khiến người ta khép lại, trái lại, hun đúc nên nếp sống đoàn kết, nghĩa tình. Với gần 350 gia đình gồm gần 2000 giáo dân, giáo xứ được chia thành bốn giáo khu: Duy Tân, Tân Hợp, Đông Thịnh và Bắc Hợp. Các hội đoàn, dòng tu và ban ngành như Dòng Đa Minh, Hiệp hội Thánh Mẫu, Giới Gia trưởng, Ban Mục vụ Giới trẻ, Ban Văn hóa Giáo dục... vẫn hoạt động sôi nổi.

Ngôi thánh đường khang trang hôm nay là kết tinh của bao công sức chung tay từ những ngôi nhà lá đầu tiên. Trải qua ba lần xây dựng, nay nhà thờ Tân Hưng rộng hơn 400m², có tháp chuông, nhà xứ, hội trường, trường học… Đặc biệt, đài Đức Mẹ La Vang được khánh thành năm 1965 vẫn là điểm đến quen thuộc mỗi sớm mai. Trước khi ra phố mưu sinh, người Tân Hưng đều ghé chào Mẹ, chiều về lại ngả mũ tạ ơn. Cử chỉ nhỏ ấy đã trở thành nét văn hóa đức tin thân thương của xứ đạo. Dù chỉ là một giáo xứ khiêm tốn, Tân Hưng vẫn âm thầm vun trồng nhiều ơn gọi linh mục và tu sĩ nam nữ, là những hạt mầm được nuôi dưỡng từ lòng đạo đức và sự gắn bó cộng đoàn. Ngày nay, nhắc đến Tân Hưng, người ta vẫn nhớ về một cộng đoàn hiệp nhất và chan hòa yêu thương.

 (còn nữa)

Mai An Thu