Đổi mới tâm hồn mà tôi nhắm tới, là phát huy thêm nơi tôi những khả năng “người” mà ai cũng có.
Trước hết là khả năng hiện diện với chính mình
Có nghĩa là biết đi vào nội tâm, để nhận ra ý nghĩa đời mình, kiểm tra hướng đi mình chọn, cân đo trách nhiệm mình gánh, từ quan niệm đến phán đoán, từ phân tích đến tổng hợp, từ những hiểu biết rời rạc đến những hiểu biết có hệ thống, để rồi từ đó vận dụng cho những sáng tạo trong các lĩnh vực. Sao cho danh xứng với thực, thuật hợp với luật, hành đúng với tri.
Phát triển khả năng suy nghĩ là một đòi hỏi bức thiết. Con người sẽ xuống cấp nếu lười suy nghĩ, nếu không thể tự mình suy nghĩ, hoặc nếu suy nghĩ của mình chỉ là những từ ngữ vay mượn. Sẽ là một thảm họa khi ta cảm thấy trống vắng những lúc phải đối diện với chính mình. Sẽ là một sự nghèo nàn đáng ngại khi không nếm và không rút tỉa được những tinh túy ẩn đằng sau vô số những điều mình thấy, mình nghe, mình đọc.
Phát huy khả năng hiện diện với chính mình là điều phải làm và có thể làm trong bất cứ hoàn cảnh nào.
Tiếp đến là khả năng hiện diện với thiên nhiên và xã hội
Thiên nhiên và xã hội là những khối lớn, con người chỉ là một thành phần nhỏ. Phải kể là đạo đức, khi nhận thức được những liên đới qua lại giữa mình với xã hội và thiên nhiên, khi biết ngạc nhiên trước những giá trị mới của nhân loại, khi biết rung cảm với những biến chuyển của xã hội, khi biết có trách nhiệm trong việc bảo vệ và làm đẹp môi trường.
Có thể nói, vận mệnh của mình nằm trong vận mệnh của xã hội và thiên nhiên. Bởi vì tất cả đều liên hệ với nhau, tương tác sang nhau, bồi đắp cho nhau, chuyển hóa lẫn nhau, thấm nhập vào nhau. Nếu mình cố gắng hiện diện như một ngọn đèn công lý, tình thương và sự thực, thì bóng tối sự ác sẽ giảm bớt, ánh sáng sự lành sẽ lan ra. Nhiều người đã chứng minh họ có khả năng hiện diện như thế. Hơn nữa, họ đã chứng minh khả năng hiện diện đó đã luôn được phát triển. Ðó là những mẫu gương mời gọi tôi.
Rồi đến khả năng hiện diện với những người khác
Tất nhiên, hiện diện nói ở đây phải là loại được xây dựng bằng kính trọng, cảm thông, phục vụ, yêu thương, tha thứ. Ðây là chuyện của lý trí, nhưng nhất là của con tim.
Phải coi chừng, đừng để trái tim mình trở nên cằn cỗi, xơ cứng, chai đá, lạnh lùng trước những vui buồn của những người xung quanh. Phải coi chừng, đừng để trái tim mình trở thành quá chật hẹp, chỉ đủ chỗ cho “chiếc bàn thờ” tôn vinh cái tôi ích kỷ.
Kiên nhẫn, bao dung, cảm thông, thương xót và yêu thương là những mầm non có sẵn trong trái tim, nhưng phải chăm sóc bằng gẫm suy, chiêm niệm và tập luyện. Phát huy khả năng hiện diện với những người khác bằng bác ái, đó là dấu chỉ chắc chắn nhất của những ai thuộc về Ðức Kitô. Và đó cũng là bảo đảm chắc chắn nhất cho phần rỗi, bởi vì trong ngày phán xét, Chúa sẽ căn cứ vào bác ái để phân loại người lành kẻ dữ. Thế thì phải phát huy hơn nữa, phát huy không ngừng khả năng đó.
Sau cùng là khả năng hiện diện với Thiên Chúa
Thường xuyên tôi đi tìm Chúa, thường xuyên tôi gọi tên Ngài.
Tôi đã nhận ra Ngài nơi những người hiền lành, khiêm nhường, xây dựng hòa bình và gieo rắc yêu thương; và trong những người thao thức cho sự phát triển niềm tin và hy vọng.
Ngài hiện diện qua những người dẫn dắt cộng đoàn bằng sức mạnh nội tâm và đời sống đạo đức, chứ không bằng áp đặt hay hứa hẹn suông. Tôi thấy Ngài nơi những người biết xây dựng sự đoàn kết trên nền tảng kính trọng những khác biệt; ở những người tận hiến tài năng và thời giờ cho công ích; và nơi những “người canh thức” khôn ngoan biết hành động cho Nước Trời trước những thời cơ hay nguy biến.
Tôi gặp Ngài nơi những người nghèo khổ cần cù, nơi ký ức về tổ tiên và các đấng sinh thành. Và kỳ diệu thay, tôi cảm nghiệm được lòng nhân hậu của Ngài giữa những tình huống thời sự phức tạp nhất. Bởi ngay cả trong khổ đau cũng có một con đường dẫn tới Ngài - nơi mà khổ đau không còn là thất bại, mà là bóng dáng của Thánh Giá đang báo hiệu niềm vui Phục Sinh.
Nhất là tôi đã gặp được Ngài khi tôi chân thành sám hối và chân thành tìm về với Phúc Âm. Dù với những kinh nghiệm trên đây, tôi nghĩ rằng khả năng hiện diện với Chúa là một kho tàng tôi chưa biết hết, chưa khai thác hết. Cần phát huy thêm.
*
Ngày Xuân, tôi nhìn vào bốn khả năng hiện diện của tôi. Và tôi thấy phát huy bốn khả năng này là một nhu cầu của ơn gọi làm người, chứ chưa nói là nhu cầu của ơn gọi làm môn đệ Ðức Kitô. Phát huy bốn khả năng đó là đổi mới chính mình, có ảnh hưởng đến việc đổi mới xã hội và Giáo hội. Ước mơ đầu năm của tôi là đơn sơ, chân thành như thế. Xin chia sẻ như một hiện diện bé nhỏ đón chào mùa Xuân.
Giám mục GB. Bùi Tuần (+)
Bình luận