Học hỏi Phúc Âm Chúa nhật III thường niên - năm A

Mt 4,12-23

Linh mục Antôn Nguyễn Cao Siêu, SJ, phụ trách

1. Tại sao khi nghe tin ông Gioan đã bị nộp thì Đức Giêsu lại lánh qua miền Galilê? 

-Trong Phúc Âm Mátthêu, Đức Giêsu thường “lánh đi” (anakhôreô) khi gặp nguy hiểm đe dọa. Không phải vì nhát sợ, nhưng vì chưa phải là lúc Thiên Chúa muốn Ngài hy sinh mạng sống. Cụ thể, khi nghe tin Gioan Tẩy giả bị nộp cho Hêrôđê, Đức Giêsu đã lánh qua miền Galilê (Mt 4,12); khi nghe tin Gioan bị giết, Ngài cũng lánh đi (Mt 14,1-13). Khi biết nhóm Pharisêu tìm cách giết mình, Đức Giêsu đã lánh khỏi nơi đó (Mt 12,14-15; Mc 3,6-7). Sau khi đụng độ lớn với những người Pharisêu và những kinh sư từ Giêrusalem đến (Mt 15,1-9), Đức Giêsu đã lánh về miền Tia và Xiđôn (Mt 15,21). Trong Phúc Âm Gioan, Đức Giêsu lánh đi để tránh đám đông định tôn mình làm vua (Ga 6,15).

2. Đức Giêsu đến Nadarét và Caphácnaum. Hai thành này nằm ở hai chi tộc nào? Việc lựa chọn này ứng nghiệm lời ngôn sứ nào và tại sao Ngài lại chọn vùng đất đó để khởi đầu sứ vụ?

- Đức Giêsu đã chịu Phép Rửa của Gioan ở vùng hoang địa miền Giuđê (phía nam Israel, Mt 3,1). Khi nghe tin Gioan bị bắt, Ngài trở về Galilê (ở phía bắc Israel). Thay vì chọn thánh đô Giêrusalem, Ngài chọn Galilê - vùng đất vốn bị xem là nơi của dân ngoại - để khởi đầu sứ vụ công khai (Mt 4,15). Ngài đến với hai thành Nadarét và Caphácnaum. Nadarét thuộc chi tộc Dơvulun ngày xưa, còn Caphácnaum thuộc chi tộc Náptali. Như thế là ứng nghiệm lời ngôn sứ Isaia 9,1-2 về hai chi tộc này. Đức Giêsu chọn Galilê để khẳng định rằng Ngài mang ánh sáng cứu độ đến cho tất cả mọi người. Không chỉ người Do Thái mà cả dân ngoại đang “ngồi trong bóng tối của sự chết” đều được ánh sáng của Ngài chiếu soi (Mt 4,16).

3. Lời rao giảng của Đức Giêsu ở Mt 4,17 có gì khác với lời rao giảng của Gioan Tiền Hô ở Mt 3,2 không?

- Lời rao giảng của Gioan Tẩy Giả và của Đức Giêsu hoàn toàn giống nhau: “Hãy hối cải vì Nước Trời đã đến gần” (Mt 3,2//4,17). Tuy nhiên, cũng có điểm khác biệt. Gioan mời người ta hối cải vì Nước Trời đã đến gần bởi một Đấng sẽ đến sau ông nhưng cao trọng hơn ông. Còn Đức Giêsu mời người ta hối cải vì chính bản thân Ngài đã khai mở Nước Trời rồi, không phải chờ ai khác. Nước Trời tuy đã được khai mở bởi Đức Giêsu, nhưng chỉ đạt đến sự viên mãn vào ngày Chúa Giêsu quang lâm.

4. So sánh Mt 4,18-20 với Mt 4,21-22. Tìm những điểm chung của hai trình thuật ấy.

- Khi so sánh Mt 4,18-20 và Mt 4,21-22 ta thấy có nhiều điểm giống nhau. Đức Giêsu đi dọc theo biển hồ Galilê, thấy hai anh em ruột Simôn và Anrê, sau đó Ngài tiếp tục đi và thấy hai anh em ruột khác là Giacôbê và Gioan. Cả bốn anh em đều là ngư phủ ở hồ này. Lúc Đức Giêsu gọi họ thì họ đều trong tư thế làm việc: Simôn và Anrê đang quăng chài xuống biển, còn Giacôbê và Gioan thì đang vá lưới ở trong thuyền với người cha. Đức Giêsu đã gọi họ. Lập tức, cả bốn ông đều bỏ lại những điều mình gắn bó, đó là dụng cụ đánh cá như lưới, thuyền. Họ còn bỏ lại người cha (Mt 4,22) và người vợ nữa (Mt 8,14), và theo Đức Giêsu.

5. Đọc Mt 4, 18-22 và tìm ra bốn động từ quan trọng để một người trở thành môn đệ Đức Giêsu.

- Qua trình thuật Đức Giêsu kêu gọi bốn môn đệ đầu tiên (Mt 4,18-22), ta thấy có bốn động từ như những cột mốc trên con đường trở thành môn đệ Đức Giêsu: thấy, gọi, bỏ, theo. Trước hết là động từ thấy. Trước khi các môn đệ biết đến Ngài, Đức Giêsu đã thấy họ. Ngài ngắm nhìn Simôn và Anrê quăng lưới mưu sinh. Ngài quan sát bầu khí gia đình ấm áp khi hai anh em Giacôbê và Gioan đang vá lưới bên cha. Ánh nhìn của Ngài thấu hiểu tận cùng cuộc đời và lao động của họ. Sau khi thấy họ, Đức Giêsu đã lên tiếng gọi. Dù động từ “gọi” xuất hiện rõ rệt ở câu 21, nhưng thực tế ở câu 19, một lời mời đầy sức nặng đã được vang lên: “Các anh hãy theo tôi”. Thấy và gọi là hai động từ khởi xướng của Thầy Giêsu. Các anh ngư phủ đáp lại bằng thái độ bỏ lập tức, bỏ tất cả: bỏ lưới, bỏ thuyền, bỏ cha…, nghĩa là bỏ nghề nghiệp, bỏ gia đình. Bỏ chính là để nhẹ nhàng mà theo Thầy Giêsu. Bỏ và theo là lời đáp của người muốn trở nên môn đệ Đức Giêsu.

6. Bạn nghĩ gì về thái độ của bốn anh ngư phủ Phêrô, Anrê, Gioan, và Giacôbê, trước lời mời của Đức Giêsu?

- Trước lời mời gọi của Đức Giêsu, bốn anh ngư phủ đã đáp lại ngay. Trạng từ “lập tức” được nhắc lại hai lần (cc. 20 và 22). Họ đáp lại một cách quảng đại, thậm chí là liều lĩnh, bằng cách bỏ lại những gì đã từng nuôi sống họ và gia đình. Bỏ lưới và thuyền là bỏ nghề đánh cá mà họ đã theo đuổi nhiều năm, bỏ thú vui với những mẻ cá nơi cái hồ quen thuộc. Khi bỏ nghề đã nuôi sống mình để đi theo Đức Giêsu, họ chưa rõ mình sẽ làm gì để sống trong tương lai, và gia đình họ sẽ sống bằng gì. Hơn nữa, để theo Đức Giêsu, họ còn phải bỏ gia đình, cha mẹ, vợ con. Đây là những giá trị lớn mà họ dám bỏ để sống cho một giá trị lớn hơn nhiều.

 7. Tại sao Thầy Giêsu lại muốn tìm người để làm môn đệ cho mình? Tại sao Thầy lại chọn những người đánh cá?

- Ngay từ khi bắt đầu sứ vụ, Đức Giêsu đã thấy mình cần người cộng tác. Ngài không thể làm một mình, vì thế giới này rộng mênh mông, Ngài đã gọi và vẫn còn gọi mãi cho đến tận thế. Điểm gây ngạc nhiên chính là tiêu chuẩn chọn người của Chúa. Người không tìm đến giới trí thức thượng lưu, những bậc quyền quý… mà lại đặt nền móng cho Giáo hội trên đôi vai của những ngư phủ vùng Galilê - những người vốn bị xem là quê mùa, ít học. Có thể Ngài chọn họ vì họ có sức khỏe cho những hành trình vất vả, có tình thần làm việc nhóm khi từng đi đánh cá với nhau, có khả năng chống chọi với sóng gió của sứ vụ, có tâm hồn đơn sơ chất phác để vâng phục ra khơi.