Thương người như thể thương thân

Khi Tin Mừng được loan báo trên quê hương chúng ta, truyền thống Việt Nam “thương người như thể thương thân” đã gặp gỡ giáo huấn của Tin Mừng “yêu người như mình ta vậy”. Cả hai cùng chung một mục đích là phục vụ con người. Thời Cựu Ước, ngôn sứ Isaia đã ca tụng những nghĩa cử chia sẻ liên đới với người nghèo. Đối với những ai luôn dấn thân phục vụ người cơ bần, cởi trói cho người bị gông cùm, nhường miếng ăn cho người đói khát…, khi họ kêu cầu Chúa, Ngài sẽ mau mắn trả lời. Sau này, Chúa Giêsu khẳng định, khi chúng ta giúp đỡ người nghèo là giúp đỡ chính Chúa; khi chúng ta nhắm mắt làm ngơ trước nỗi khổ của anh chị em là nhắm mắt làm ngơ với chính Chúa (x. Mt 25, 1-46). Ngôn sứ Isaia nói đến một ánh sáng thiêng liêng toát ra từ những nghĩa cử bác ái đối với tha nhân, đồng thời những nghĩa cử ấy cũng giúp con người được ơn tha thứ và chữa lành: “Bấy giờ, ánh sáng ngươi sẽ bừng lên như rạng đông, vết thương ngươi sẽ mau lành” (Bài đọc I). Như thế, khi giúp đỡ người khác, không chỉ là chúng ta cho đi, mà còn lãnh nhận nữa. Tình thương của chúng ta đối với người nghèo không bị rơi vào quên lãng, nhưng được Chúa ghi nhận. Những anh chị em lương dân cũng tin rằng, làm việc thiện là tích lũy công phúc cho mình đời này và đời sau, vì “gieo nhân nào, gặt quả nấy - gieo phúc đức, gặp an bình”. 

Tiếp nối giáo huấn của Cựu Ước, Chúa Giêsu gọi các môn đệ là muối đất và là ánh sáng thế gian. Hai yếu tố này rất thiết thực cho cuộc sống con người. Thiếu chúng, cuộc sống không thể tồn tại và phát triển. Qua hình ảnh muối và ánh sáng, Chúa muốn mời gọi những ai tin vào Người hãy chiếu tỏa sự thánh thiện và lòng bác ái đối với cuộc sống xung quanh. Hãy trở nên muối để ướp mặn cuộc đời. Hãy trở nên ánh sáng để chiếu soi những ai đang bước đi trong đêm tối. Cuộc sống hôm nay đang trở nên nhạt thếch và đơn điệu vì thiếu tình người. Xã hội hôm nay có những khoảng tối do lòng ích kỷ, gian dối và bạo lực. Những ai theo Chúa hãy cố gắng mỗi ngày đem cho cuộc đời vị mặn của tình thương và ánh sáng của lòng tốt. Trong nghi thức rửa tội trước Công đồng Vatican II, vị chủ sự đặt một chút muối vào miệng người được rửa tội với lời nguyện xin cho người tín hữu này được sống như muối ướp trần gian. Ngày nay, nghi thức chỉ còn giữ lại phần trao cây nến cháy với lời mời gọi người vừa được rửa tội hãy sống như con cái sự sáng. 

Thời nào cũng có những người nghèo khó. Khái niệm “nghèo” hôm nay không dừng lại ở nghèo vật chất, nhưng còn đói khát về tình người, về tri thức, về thông tin, về văn minh nhân loại. Ngay ở các nước giàu có, vẫn có những người sống dưới ngưỡng nghèo, thậm chí có những người vô gia cư, cô đơn chết trong mùa đông giá lạnh. Ngay từ những thế kỷ đầu, Giáo hội Kitô vẫn trung thành với giáo huấn của Chúa Giêsu, chọn người nghèo làm đối tượng phục vụ ưu tiên. Giáo hội đứng về phía người nghèo, lên án những bất công, bảo vệ phẩm giá con người - nhất là những người bị gạt ra bên lề cuộc sống, như người di cư, những nạn nhân của đường dây buôn bán người… Giáo hội thực hiện lời dạy bác ái của Chúa Giêsu, và coi đó là cốt lõi, là định hướng quan trọng cho tất cả những hoạt động của mình. Chính vì chọn lựa phục vụ người nghèo, mà Giáo hội (và cả Kitô hữu) trở nên hiện thân của Chúa Giêsu giữa trần gian. 

Cuộc sống này là một cuộc tranh đấu không ngừng giữa sự thiện và sự ác; giữa ánh sáng và tối tăm. Vì thế mà muối có thể bị mất vị mặn, ánh sáng có thể bị che mờ. Vị mặn làm nên giá trị của muối; chiếu soi là vai trò chính của ánh sáng. Mất vị mặn, muối chẳng còn là muối; ánh sáng bị che phủ sẽ trở thành vô dụng. Đời sống Kitô hữu mà không còn khả năng ướp mặn cuộc đời hay không còn khả năng chiếu soi nhân loại sẽ trở thành hư vô trống rỗng. 

Đức Kitô là ánh sáng trần gian. Người đến để soi chiếu nhân loại. Hôm nay, Người vẫn hiện diện để tiếp tục soi sáng cho những người đang đi trong tối tăm trên đường lữ hành trần thế. Giáo huấn của Người vẫn là muối ướp cho đời, đem cho cuộc sống này vẻ đẹp và sức sống thần linh. Chúa Giêsu đã đem lại cho con người niềm vui và hạnh phúc bằng cái chết trên thập giá. Điều đó cho thấy, việc bác ái nhằm đem lại niềm vui cho tha nhân bao giờ cũng cần đến sự hy sinh. Có những hy sinh âm thầm, nhưng cũng có những hy sinh đòi hỏi người tín hữu phải cố gắng đến mức anh hùng. Thánh Phaolô đã trải qua kinh nghiệm quý báu này, và ngài quả quyết: “Quả thật, tôi không muốn biết đến chuyện gì khác ngoài Đức Giêsu Kitô, mà là Đức Giêsu Kitô chịu đóng đinh” (Bài đọc II). Thánh nhân khẳng định điều này sau khi đã trải nghiệm một đời bôn ba tìm kiếm Chân lý và nỗ lực rao giảng Đức Kitô. Một khi sống tinh thần hy sinh của Đức Giêsu, chúng ta sẽ nên giống Người. Khi chịu treo trên thập giá, Chúa Giêsu đã thực hiện điều Người đã quả quyết: “Không có tình thương nào cao cả hơn tình thương của người đã hy sinh tính mạng vì bạn hữu của mình” (Ga 15,13).

Xin cho mỗi Kitô hữu biết nhân rộng lòng bác ái qua cách sống hằng ngày, để trở nên muối và ánh sáng trong một xã hội rất cần đến những chứng nhân của tình thương Thiên Chúa. 

Tổng Giám mục Giuse Vũ Văn Thiên