Học hỏi Phúc Âm Chúa nhật XV thường niên - năm C

Lc 10,25-37

Lm Antôn Nguyễn Cao Siêu, SJ, phụ trách

 1. Người thông luật giỏi về gì? Ông có kính nể Đức Giêsu không? Có ai hỏi câu tương tự ông không? (x. Lc 18,18). Thay vì trả lời, Đức Giêsu đã làm gì?

- “Người thông luật” (nomikós) là người thông thạo về Luật và chuyên giải thích Luật trong Kinh Thánh. Luca hay dùng từ này (Lc 7,30; 10,25; 11,45.46.52.53; 14,3). Nhưng Luca còn dùng một từ khác, đó là “kinh sư” (grammateús) để chỉ người giỏi về Luật (Lc 5,21; 6,7; 9,22; 11,53). Ý nghĩa hai từ này không khác biệt mấy. Trong bài Tin Mừng này, ông thông luật đã hỏi với ý định thử Đức Giêsu (Lc 10,25), sau đó ông còn hỏi thêm để chứng tỏ là mình có lý (Lc 10,29). Những điều đó cho thấy ông không thật sự trong sáng. Câu hỏi của ông rất giống với câu hỏi của một người khác sau này (Lc 18,18). Đức Giêsu đã không trả lời ông, nhưng đặt câu hỏi ngược lại để chính ông đưa ra câu trả lời dựa trên hiểu biết chuyên môn của ông về Kinh Thánh (x. Lc 10,26).

2. Đọc Lc 10,27. Câu trả lời của ông có giống với các sách Đệ Nhị Luật 6,5 và Lêvi 19,18 không? Bạn có để ý đến từ nào trong câu trả lời của ông không?

- Câu trả lời của người thông luật (Lc 10,27) nối kết hai câu trong Kinh Thánh: Đệ Nhị Luật 6,5 và Lêvi 19,18, bằng liên từ “và”. Tuy nhiên, ông này đã thêm vào cụm từ “hết trí khôn ngươi”. Nguyên văn câu Lc 10,27 có thể được dịch như sau: “Ngươi phải yêu mến Đức Chúa, Thiên Chúa của ngươi với trọn cả trái tim ngươi, và với trọn cả linh hồn ngươi, và với trọn cả sức lực ngươi, và với trọn cả trí khôn ngươi, và người thân cận như chính mình”. Chỉ có một động từ yêu mến, hướng đến Chúa và người thân cận. “Trọn cả” được lặp lại nhiều lần cho thấy phải yêu bằng toàn bộ mọi khả năng của con người mình.

 3. Đối với người Do Thái, ai được coi là người thân cận?

- Dựa trên Lv 19,17-18, nhiều người Do Thái cho rằng “người thân cận” là người đồng bào của mình, cùng là người Do Thái như mình. Dù Lv 19,33-34 dạy phải yêu như chính mình cả những người nước ngoài sống trên đất Do Thái, nhưng nhiều người Do Thái chỉ coi người đồng đạo với mình mới là “người thân cận” thật sự: chỉ người dân ngoại nào trở lại đạo Do Thái mới được coi là “người thân cận”. Như thế nói chung, đối với phần đông người Do Thái, người đồng bào hay đồng đạo với mình mới là “người thân cận,” người mình phải yêu mến.

 4. Lc 10,25 và Lc 10,28 có gì giống nhau?

- Lc 10,25 và Lc 10,28 cùng có động từ “làm”. Ông này đã hỏi Đức Giêsu phải làm gì. Sau khi khen ông trả lời đúng, Đức Giêsu mời ông hãy làm như ông vừa nói. Biết đúng cần làm đúng nữa.

 5. Nạn nhân bị cướp có thể là người nước nào? Thầy tư tế và thầy Lêvi là người nước nào? Người Samari có được người Do Thái coi là người thân cận không?

- Không rõ nạn nhân bị cướp là người nước nào. Đức Giêsu chỉ nói “một người kia từ Giêrusalem xuống Giêricô” (Lc 10,30). Ba người gặp nạn nhân trên đường có thể cũng không biết anh là ai, vì trước mắt họ là một người bị lột sạch và đầy thương tích. Thầy Tư tế và thầy Lêvi là những người Do Thái phục vụ Đền Thờ Giêrusalem. Giữa người Do Thái và người Samari có mối hiềm khích sâu xa. Dù gốc người Samari là Do Thái, nhưng họ bị người Do Thái đối xử như dân ngoại, chứ không như người thân cận.

6. Theo bạn, tại sao hai thầy này trông thấy nhưng lại tránh qua bên kia mà đi?

- Hai thầy Tư tế và Lêvi trông thấy nạn nhân nhưng đã cố tình tránh qua bên kia mà đi. Có thể vì nhiều lý do: vì họ không rõ đây có phải là một “người thân cận” không, hay đây là một người tội lỗi gian ác (x. Huấn ca 12,1-7); vì thầy tư tế sợ bị ô uế nếu đụng đến xác người chết (Dân số 19,11-19; Lêvi 21,1-3); hay vì họ sợ bị dính dáng vào một công việc phức tạp mang lại nhiều rủi ro và đòi hỏi nhiều thời giờ, công sức. 

7. Theo bạn, người Samari đã cho nạn nhân điều gì quý nhất của mình?

- Người Samari, khi thấy nạn nhân, không lảng tránh như hai người kia mà “chạnh lòng thương”. Chính tình thương thôi thúc anh dừng lại, cứu giúp nạn nhân bất kể họ là ai, lo liệu mọi việc sau đó. Tình thương khiến anh hy sinh thời gian, công sức, tiền bạc và chấp nhận rủi ro, dù nạn nhân có thể đã chết hay bọn cướp còn lẩn khuất. Tình thương là món quà quý giá anh dành cho nạn nhân. 

8. Câu hỏi của Đức Giêsu ở Lc 10,36 có khác với câu hỏi của người thông luật ở Lc 10,29 không?

- Người thông luật hỏi Đức Giêsu: “Ai là người thân cận của tôi?” (Lc 10,29). Đức Giêsu hỏi ngược lại ông: “Ai là người thân cận với người bị cướp?” (Lc 10,36). Ông đã trả lời đúng. Khi thương xót ai thì ta biến họ thành người thân cận của mình, và trở thành thân cận với người ấy. Thương yêu bằng những hành động cụ thể là cách làm cho chúng ta có nhiều người thân cận với mình.

 9. Bài Phúc Âm này có mấy động từ làm?

- Bài Tin Mừng Chúa nhật có 4 động từ “làm”, nhấn mạnh đến yêu thương bằng hành động cụ thể, ở Lc 10,25.28. Ở Lc 10,37 có thêm hai động từ làm, vì “thực thi” chính là “làm”.