Một cuộc sống riêng tư thanh thản

Nhiều người cho rằng, khi các linh mục triều bước vào nhà hưu cũng đồng nghĩa với việc sẽ trải qua một giai đoạn tổn thương tâm lý do môi trường, hoàn cảnh sống thay đổi đột ngột. Nhưng tại các nhà hưu, chúng tôi nhận ra các ngài có một cuộc sống thanh thản và nhiều khoảng thời gian để suy tư, chiêm niệm .

Cuộc sống êm ả

Giáo phận TPHCM hiện có các nhà hưu Chí Hòa, Phát Diệm, Hà Nội, Bùi Chu và Thái Bình. Trong số này, chỉ có Chí Hòa là nhà hưu chính thức của giáo phận, những nơi khác mang tên giáo phận gốc và trực thuộc những giáo phận này. Hiện tại, nhiều linh mục thuộc giáo phận TPHCM có quê hoặc có thời gian mục vụ tại miền Bắc trước đây đang nghỉ hưu ở đó.

Nhà hưu Chí Hòa

Nhà hưu Chí Hòa được thành lập năm 1910, là nơi các linh mục giáo phận Tây Đàng Trong ngày xưa và giáo phận Sài Gòn sau này khi nghỉ hưu, không nơi nương tựa, về sống những ngày cuối đời. Nhà hưu nằm tọa lạc trong con hẻm sau nhà thờ Chí Hòa, mang vẻ yên ắng như không khí thường gặp nơi các tu viện, và được giáo xứ Chí Hòa quản lý.

Năm 1992, với mong muốn các linh mục trong giáo phận khi về hưu có một nơi cố định an dưỡng, Đức cố Tổng Giám mục TGP TPHCM Phaolô Nguyễn Văn Bình đã cho xây dựng và tổ chức lại nhà hưu Chí Hòa cũ thành nhà hưu giáo phận. Mọi hoạt động của nhà hưu không còn trực thuộc giáo xứ Chí Hòa mà nằm dưới sự điều hành của Tòa TGM. Nhà hưu có tổng cộng 40 phòng, mỗi phòng 4x6m được bài trí và thiết kế khá giống nhau. Bên trong là buồng ngủ, bên ngoài là phòng làm việc và là nơi tiếp khách. Chiếm gần hết gian phòng bên ngoài là những kệ sách, kệ tivi, nơi để thuốc uống và các vật dụng thường ngày. Góc trái gian phòng kê một chiếc bàn nhỏ làm việc. Cạnh đó, hơi chếch về bên phải là một chiếc bàn lớn hơn dùng làm nơi tiếp khách. Trên trần có gắn một chiếc quạt máy. Tất cả chỉ có thế, những vật dụng còn lại như tủ lạnh, ghế bố… đều do các cha đem vào. Hằng tháng, Tòa Tổng Giám mục dành một khoản kinh phí để trang trải mọi hoạt động của nhà hưu.

Một góc nhà hưu Chí Hòa

Hiện có 15 linh mục đang nghỉ hưu tại Chí Hòa, đều là các cha triều của giáo phận. Có 3 nữ tu dòng Phaolô chăm sóc y tế, ăn uống, vệ sinh và một vài người được thuê làm các công việc hậu cần. Những linh mục khi bệnh nặng cần đến bệnh viện điều trị thì Tòa TGM sẽ chịu phần chi phí. Hằng năm, các cha hưu được kiểm tra sức khỏe tổng quát định kỳ. Thông thường, các cha vẫn được các đoàn thể, giáo dân giáo xứ cũ đến thăm. Riêng vị chủ chăn giáo phận thường đến vào dịp Tết hoặc những ngày lễ đặc biệt của các cha hưu.

Ngoài những giờ sinh hoạt chung như dâng lễ sáng hay dùng bữa, thời khắc còn lại là của riêng các cha. Một số cha quá già, bệnh nằm một chỗ phải cần người phục vụ. Nhà hưu Chí Hòa có một câu lạc bộ sức khỏe, thực chất là một căn phòng có một số dụng cụ thể thao, bàn bóng bàn, cân… để các cha theo dõi và rèn luyện sức khỏe (hoạt động này không bắt buộc và có giờ quy định). Phần lớn các linh mục khi về hưu đều tiếp tục sở trường, sở thích riêng khi đủ sức khỏe như đọc sách, nghiên cứu kinh sách, viết chia sẻ Tin Mừng, được mời đi giảng phòng....

Không gian chiêm niệm

Theo các cha ở đây, cuộc sống ở nhà hưu là cuộc sống của sự chiêm niệm. Thường khoảng 3 giờ sáng, mọi người đã dậy đọc kinh nhật tụng và lần chuỗi, đến 5 giờ xuống nhà nguyện dâng lễ chung. Sau thánh lễ, khoảng gần 6 giờ thì ăn sáng. Xong tiếp tục lần chuỗi, cầu nguyện hoặc soạn bài giảng nếu được mời đi giảng ở bên ngoài. Đến hơn 11 giờ thì xuống ăn trưa cùng mọi người rồi nghỉ ngơi. Buổi chiều đọc báo chí hoặc đọc sách. 3 giờ chiều xuống nhà nguyện dâng lễ hay đọc kinh trong phòng. 5 giờ chiều, ăn tối, sau đó về phòng xem tivi, đọc sách, dâng kinh và đi ngủ.

Các linh mục hưu dành nhiều thời gian cho việc đọc sách và nghiên cứu

Ngoài thời gian được mời đi dâng thánh lễ ở các giáo xứ hay tại các dòng, những giây phút còn lại thường được các cha dành cho việc đọc kinh, cầu nguyện trong âm thầm lặng lẽ. Tuy nhiên, theo cha PX Nguyễn Hùng Oánh, đang hưu dưỡng tại Chí Hòa, nhiều người thường nghĩ các cha hưu bị chấn thương tâm lý, buồn chán nhưng sự thực không phải thế. “Chúng tôi đã chọn con đường dâng cho Chúa thì không có chuyện buồn dù không còn phụ trách giáo xứ hay không còn nhiều giáo dân biết tới... Phần lớn chúng tôi vui vẻ nghỉ dưỡng khi tuổi đã già. Như tôi chuẩn bị tinh thần hưu dưỡng rất nhẹ nhàng như một lẽ tất nhiên, già thì nghỉ ngơi”, cha cho biết. Cũng theo cha, các linh mục khác không gặp vấn đề gì khi lui vào nhà hưu, nếu có buồn là vì bệnh nặng nên không thể làm việc nhưng đó cũng là lúc để nhìn lại cuộc đời và cảm nghiệm tình yêu và mầu nhiệm Thiên Chúa.

Với nhiều cha, việc tiếp tục hoạt động trí óc thông qua những sở thích đã giúp các ngài vui vẻ và sống minh mẫn, khỏe hơn. Như linh mục Vinhsơn Nguyễn Bá Quý, một trong hai cha ở nhà hưu Bùi Chu, vì còn khỏe nên cha vẫn tiếp tục làm việc, cụ thể là phụ trách nhà hưu và coi sóc Đền Thánh Giuse - quận Tân Bình. Một ngày của cha khá bận rộn khi phải coi sóc, quán xuyến Đền Thánh và tư vấn, tham vấn cho giáo dân. “Khi còn trẻ, chúng tôi làm việc vì trách nhiệm bổn phận, nay khi lui vào hưu dưỡng thì làm việc do tự nguyện, sở thích và tùy thuộc vào sức khỏe nên tinh thần khá thảnh thơi. Hưu dưỡng là khoảng thời gian giúp chúng tôi suy tư nhiều hơn”, cha Quý chia sẻ.

Tại các nhà hưu, chúng tôi cảm nhận có nhiều vị một thời vô cùng nổi tiếng được nhiều người kính trọng như các cha nguyên giám đốc chủng viện, nguyên quản hạt hay nằm trong ban cố vấn giáo phận… đang thanh thản nghỉ ngơi sau thời gian dài cống hiến. Các ngài không hề sầu não, ngược lại còn coi đó như một hồng ân.

Đinh Mưa