Mùa “thu”!?...

Mùa thu, khi bắt đầu năm học mới cũng là lúc phụ huynh xáo trộn biết bao nỗi niềm vui buồn lẫn lộn. Còn các trường cần phải thu nhiều khoản tiền của học sinh. Rất nhiều phụ huynh nghèo đông con “toát mồ hôi” khi nghĩ về những khoản chi phí mua sắm và đóng góp cho con mình vào mùa thu. Có cả trăm thứ phải mua, đó là sách vở, cặp sách, ba lô, bút viết, phấn bảng... Một bộ sách bao gồm sách giáo khoa, sách tham khảo tùy từng lớp, cấp học cũng phải lên tới hàng chục quyển, trị giá hàng trăm nghìn đồng. Thế rồi bây giờ hầu như trường nào cũng quy định học sinh mặc đồng phục, nào là đồng phục mùa hè, áo mùa đông hay đồng phục môn thể dục... Đồng phục mỗi trường lại một khác, mỗi năm một mẫu và không thể mặc cũ được. Mỗi thứ một ít đã đè thêm gánh nặng lên đôi vai những phụ huynh nghèo. Chuyện ăn mặc tạm yên thì cũng là lúc họ phải đối mặt với nỗi lo tiền trường. Đầu năm học, ngoài học phí nộp theo quy định, học sinh còn phải nộp nhiều khoản phụ thu: tiền bồi dưỡng kỹ năng sống, học văn hóa - nghệ thuật, ôn luyện lớp chọn, ôn thi chuyển cấp, tiền điện nước, tiền ăn, tiền bảo vệ, quỹ lớp, quỹ khuyến học, lắp điều hòa, thuê lao công, rồi tiền xã hội hóa phòng học tin học - ngoại ngữ, tổ chức bán trú, tu bổ cơ sở vật chất....

Khi học sinh háo hức bước vào năm học mới cũng là lúc phụ huynh đối mặt với vô vàn các khoản thu...

Hiện nay phần lớn các khoản thu chi mạnh tay đều thông qua hội phụ huynh học sinh, nên vai trò của hội cha mẹ học sinh là rất quan trọng. Tuy nhiên, hầu hết hội cha mẹ học sinh ở các nhà trường vẫn là một tổ chức lỏng lẻo, giữ vai trò mờ nhạt trong việc đề xuất các khoản thu chi của nhà trường. Không ít phụ huynh thụ động không ý kiến phản hồi, nhưng cũng có hội lại chủ động biến thành “hội phụ thu” giúp trường. Câu chuyện về bộ đồng phục giá “khủng” của một trường tiểu học ở huyện Thường Tín, Hà Nội mấy năm trước có thể coi là một thí dụ điển hình của việc tăng thu. Mức giá của những bộ đồng phục này đều đắt gần gấp đôi so với thông thường. Đến nỗi Sở Giáo dục phải ra quyết định đình chỉ việc “trường làng” may đồng phục “giá khủng”. Bởi vậy mùa thu theo tiết trời miền Bắc chưa hề lạnh mà nhiều phụ huynh đã “run” hết người. Nhiều người tự nhủ, không biết năm nay sẽ phải đóng khoản gì cho con, không biết “hội phụ thu” có nhiều người giàu không, bởi nếu họ đã quen xài hoang, xông xênh với cô giáo, rất dễ huy động mức đóng góp ngoại lệ để như các cụ nói “muốn con hay chữ phải yêu lấy thầy” thì người nghèo thật khó theo kịp.

Một quyết định thu chi phi lý có thể khiến nhiều phụ huynh nghèo méo mặt và đó không thể nào là một “đề xuất” riêng của hội cha mẹ học sinh được. Cha mẹ học sinh là nạn nhân, đồng thời cũng là thủ phạm của việc “loạn thu”. Do vậy, cha mẹ học sinh cần chủ động để giải quyết vấn đề lạm thu đã và đang nhức nhối trong ngành giáo dục nhiều năm qua. Lãnh đạo hội phụ huynh học sinh cần thể hiện bản lĩnh, mạnh dạn nói không với các khoản thu bất hợp lý, nói không với thu chi thiếu minh bạch. Có như vậy mới ngăn chặn được tình trạng “loạn thu” trong nhà trường.

Cho dù năm nào cũng cấm, nhưng ít nhiều thì lạm thu vẫn còn. Nếu có một câu hỏi ngớ ngẩn kiểu “mùa khai giảng là mùa gì?”. Không ít trường liền trả lời đó chính là mùa “thu”. Đúng! Với các khoản phụ huynh phải đóng góp cho nhà trường thì đó thưc sự là mùa “thu” vậy! Nó làm ta liên tưởng một tới một câu thơ trong bài Đất Nước của Nguyễn Đình Thi viết năm 1948 nhưng vẫn còn đầy ý nghĩa trong bối cảnh trên: “Mùa thu nay đã khác rồi”!?

Ngô Quốc Đông