Tọa đàm và khai mạc triển lãm “Báo Xuân tiến bước thời đại số”

Sáng 28.1.2026, tại Đường Sách Thành phố Hồ Chí Minh, triển lãm “Báo Xuân tiến bước thời đại số” đã chính thức khai mạc, mở đầu chuỗi hoạt động kéo dài 5 ngày từ 28.1-1.2.2026 phục vụ bạn đọc trong dịp Tết Bính Ngọ. Sự kiện được tổ chức lần đầu tiên, nhằm tôn vinh giá trị văn hóa của các ấn phẩm báo Xuân - một phần đặc sắc trong lãnh vực báo chí và ghi dấu hành trình thích ứng của báo chí Việt Nam trong kỷ nguyên chuyển đổi số. Trước giờ khai mạc là bàn tròn chia sẻ về báo Xuân xưa và nay, cũng như vai trò của việc số hóa báo chí trong thời hiện đại, với sự tham gia của ông Trần Đình Ba - Phó Giám đốc, Phó Tổng Biên tập Nhà xuất bản Tổng hợp TPHCM; nhà báo Lê Hữu Tuấn - Phó Tổng Biên tập báo Công giáo và Dân tộc; tác giả Trung Nghĩa - Đại sứ văn hóa đọc TPHCM; cùng Á hậu Phạm Hồng Thúy Vân và đại diện các đơn vị truyền thông, xuất bản khác.

Phát biểu tại bàn tròn, ông Trần Đình Ba nhấn mạnh việc đưa các ấn phẩm báo Xuân qua nhiều thời kỳ ra không gian mở như Đường Sách là một cách “ôn cố tri tân”, giàu tính thời sự và văn hóa. Việc trưng bày những bìa báo quý hiếm từ báo Xuân Nam Phong (Tết Mậu Ngọ 1918) đến các ấn phẩm báo Xuân hiện đại giúp độc giả hiểu sâu hơn giá trị truyền thống và sự phát triển không ngừng của báo chí Việt Nam trong dòng chảy hiện đại. Đặc biệt, trong triển lãm có trưng bày bìa báo Xuân năm 1976 của 4 tờ báo Sài Gòn Giải Phóng, Tuổi Trẻ, Giác Ngộ và Công giáo và Dân tộc, được xem là những tờ báo Xuân sớm nhất của làng báo thành phố, vừa tròn 50 năm.  

Nhà báo Lê Hữu Tuấn chia sẻ góc nhìn nghề nghiệp khi nhận định báo Xuân là “kết tinh của nghề báo”, nơi hội tụ tâm sức, sự sáng tạo, chắt lọc đề tài của người làm báo mỗi dịp Tết. Trong bối cảnh hiện nay, việc các tòa soạn vừa giữ gìn bản sắc truyền thống, vừa mở rộng các định dạng mới trên nền tảng số để thu hút độc giả trẻ là một thách thức nhưng cũng là cơ hội lớn của nghề. Vấn đề số hóa báo chí, theo ông, là một bước nhảy vọt về lưu trữ, không chỉ giúp các nhà báo tiếp cận đề tài, so sánh thời kỳ hay lục tìm tư liệu dễ dàng, mà còn là nền tảng cho nhiều ngành nghiên cứu hay sinh viên học sinh tra cứu thông tin.

Từ góc độ văn hóa đọc, tác giả Trung Nghĩa cho biết, triển lãm không chỉ giúp người lớn ôn lại ký ức báo Xuân qua nhiều giai đoạn lịch sử, mà còn là dịp để thế hệ trẻ, đặc biệt là bạn đọc Gien Z, học hỏi về lịch sử và văn hóa báo chí qua ấn phẩm báo Xuân.

Tại triển lãm, cụm “Bìa báo Xuân qua nửa thế kỷ” tuyển chọn những bìa báo tiêu biểu của nhiều tờ báo ở TPHCM như Sài Gòn Giải Phóng, Tuổi Trẻ, Thanh Niên, Người Lao Động, Giác Ngộ; Công giáo và Dân tộc… Ngoài ra, kệ đọc giai phẩm báo Xuân Bính Ngọ 2026 cũng được bố trí ngay tại Đường Sách từ ngày khai mạc, phục vụ bạn đọc tại chỗ với hơn 20 ấn phẩm báo Xuân mới nhất của các cơ quan báo chí Trung ương và địa phương, tạo điều kiện cho công chúng trải nghiệm trực tiếp các ấn phẩm đặc sắc ngày Tết.

Trải qua nhiều giai đoạn lịch sử, báo Xuân dần trở thành một “đặc sản” của báo chí Việt Nam, hội tụ thông tin, văn hóa, nghệ thuật... Mỗi ấn phẩm báo Xuân thường được đầu tư công phu cả về nội dung lẫn hình thức, phản ánh không khí thời đại cũng như trình độ thẩm mỹ, kỹ thuật của từng giai đoạn làm báo. Việc số hóa tư liệu báo chí được xem là một bước đi quan trọng trong công tác bảo tồn. Thay vì trưng bày trực tiếp các bản in dễ hư hại, hình thức số hóa giúp độc giả tiếp cận chi tiết từng trang báo, đồng thời mở ra khả năng tương tác thông qua mã QR, nội dung thuyết minh và tư liệu mở rộng. Thông qua các hoạt động, triển lãm góp phần làm mới hình ảnh báo Xuân, biến các giai phẩm ngày Tết trở nên sinh động, đi vào đời sống văn hóa đô thị hiện đại.

ANH THƯ