Dịu dàng sắc xuân

Ngày Tết, ngoài bánh mứt, hoa là vật trang trí không thể thiếu. Nhà nào cũng như nhà nào, mấy ngày đầu năm ít nhiều cũng phải có hai chậu hoa đặt bên cửa. Hoa Xuân muôn màu muôn vẻ nhưng chung quy đều đem lại sự tươi mới, mang ý nghĩa may mắn. Có một làng hoa gồm cả hai phường An Bình và An Khánh (quận Ninh Kiều, thành phố Cần Thơ), qua gần trăm năm, mỗi độ Xuân về lại nô nức, rộn ràng góp cho mùa, cho đời hương sắc của ngày Xuân. Và năm nay, cũng không ngoại lệ…

Một góc vạn thọ trong vườn hoa

Làng hoa nhiều tuổi

Làng hoa Thới Nhựt là tên gọi chung cho hai xã chuyên trồng hoa kiểng An Bình và An Khánh, thuộc địa bàn quận Ninh Kiều, thành phố Cần Thơ. Thới Nhựt vào tháng này hoa đã điểm sắc đây đó trên các luống. Những búp hoa đợi ngày bung nở, phơi mình trong cái nắng ấm áp của buổi đầu mùa Xuân. Người cao tuổi cho hay nó đã gần trăm năm, trong ngần ấy thời gian“sống”, mùa Tết nào cũng xuất ra mấy ngàn giỏ hoa để bán. Cả làng hiện tại có khoảng trên 30 hộ trồng hoa. Có hộ chỉ trồng vào dịp Tết, có hộ trồng quanh năm. Anh Lê Văn Tuấn, người trồng hoa thuộc khu vực 4, phường An Bình, quận Ninh Kiều, thành phố Cần Thơ cho biết: “Vào dịp Tết các nhà ở đây sẽ trồng nhiều, cả ngàn giỏ hơn, còn có một số hộ trồng bán quanh năm hay vào ngày rằm thì họ trồng ít, khoảng mấy trăm giỏ. Bán lai rai đầu tư cho Tết. Lấy ngắn nuôi dài vậy mà”. Hoa làng Thới Nhựt, thời điểm hơn chục năm trước, được người ta vận chuyển bằng ghe xuồng để đem đi bán. Những chiếc “thuyền hoa” lướt êm trên con rạch nhỏ tạo thành một nét văn hóa đặc trưng của vùng sông nước Cần Thơ. Mấy năm gần đây, do giao thông thuận lợi hơn, nhất là khi đường 91B được mở, người ta không còn trông thấy “thuyền hoa trên sông” nữa. Thay vào đó, những chiếc xe có trọng tải dưới một tấn, chạy ngoằn ngoèo qua các ngã đường nhỏ trong khu vực làng hoa, đem hoa đến các chợ để “trình làng”.

Những nụ hoa bắt đầu bung nở

Hoa trồng cho dịp Tết có hai màu chủ đạo là vàng và đỏ. Vàng thì có cúc Đài Loan, vạn thọ, cúc nhám, cúc mâm xôi,… đỏ thì trạng nguyên, mồng gà, hoa giấy,… Ngoài ra còn có lan anh, cát tường, păng-xê, sống đời,… Một hộ có thể trồng mười mấy loại hoa. Hoa làng Thới Nhựt từ lâu đã nức tiếng gần xa về chất lượng. Hai phường An Bình và An Khánh chung nhau lập nên một câu lạc bộ hoa kiểng. Hộ trồng hoa đạt nhất của cả làng sẽ được bầu làm chủ nhiệm. Câu lạc bộ sinh hoạt theo mùa hoa, trước mỗi vụ đều có tổ chức họp mặt để trao đổi kinh nghiệm và phân chia giống cho bà con về trồng thử. Theo lời dân trong vùng, những năm trước số lượng trồng ít, càng ngày việc trồng hoa càng tấn tới là do có nhiều giống mới, lạ và độc được khách hàng ưa chuộng. Hoa Thới Nhựt chỉ “đi” từ vườn nhà ra đến các chợ ở Cần Thơ, xa hơn nữa là do khách mua đến đếm. “Đi xa thì chi phí quá đắt, tuy bán được giá cao nhưng tiền lời cũng vô hết tiền xe cộ vận chuyển luôn rồi”, bà Phạm Thị Thiên, một người trồng hoa có thâm niên tại làng giải thích.

Hoa đã được cho vào giỏ

Thới Nhựt tính đến thời điểm này tuy “tuổi” đã cao, nhưng hoa trồng ra thì không chỉ như những ngày đầu mà có phần còn đẹp hơn và chủng loại cũng đa dạng hơn. Vô số giỏ hoa ngày Tết được trưng bày ở các chợ mang tiếng thuộc “làng hoa Thới Nhựt” luôn luôn là niềm tự hào và là niềm vui to lớn về công sức đã bỏ ra của người dân vùng này.

Nhẹ mà không nhẹ

Trồng hoa, chăm sóc cây kiểng thoạt nghe qua tưởng là một công việc nhẹ nhàng. Nhưng phải đến “sống” một ngày chỉ hoa kiểng với dân làng Thới Nhựt mới biết, để có được những giỏ hoa đẹp cho ngày Tết, người trồng phải vất vả ra sao. Quy trình trồng hoa nên được kể từ giai đoạn chọn lựa giống. Muốn hoa đẹp thì giống phải tốt. Kế đến là gieo lên giàn, bầu lại đến khi lớn thì bứng cho vào giỏ. Mỗi giỏ chừng hai cây, từ đây bắt đầu chăm sóc, tỉa tót, vô chân cho đến khi hoa nở. Trong quá trình cây lớn dần trong giỏ, người ta sẽ canh để cắt đọt ba lần. Mỗi lần cắt là một lần vô phân. Sau ba lần cắt bắt đầu thả cho ra hoa. Thường, mỗi loại hoa trồng vào các tháng khác nhau, do đặc thù thời gian ra hoa của từng loại, làm sao để đến khoảng 20 Tết thì các loại sẽ nở đều để bắt đầu vận chuyển đi bán. Cúc Đài Loan thường sẽ được trồng vào khoảng tháng 7, trong khi vạn thọ vì chỉ 2 tháng 10 ngày là ra hoa nên trồng sau đó vài tháng. Trong suốt khoảng thời gian từ khi gieo hạt đến khi ra hoa, người trồng không lúc nào được ngơi chăm sóc. “Công việc tưới, chăm bón này kia cho hoa nói chung không phải là công việc nặng nhọc. Tuy nhiên, vì phải coi ngó nó tối ngày, dành hết thời gian cho nó thành ra việc không nặng cũng hóa nặng”, bà Thiên chia sẻ về nghề.

Chăm chút cho những giỏ hoa trong vườn

Cái không nhẹ thứ hai của công việc trồng hoa không thể không kể đến đó là “nhọc lòng”. Hoa ra đạt hay không một phần nhờ vào kỹ thuật chăm sóc, phần còn lại nhờ thời tiết. Hai yếu tố này nếu có chút biến đổi gì thì đợt hoa trồng ra rất dễ bị thất. Thất giá thì “vớt” được nhưng thất hoa thì người dân coi như mất trắng. Anh Tuấn kể lại: “Trồng hoa này nhiều lúc cũng “đau tim” lắm, năm nào ông trời “ổng” cho thì đỡ, năm nào “ổng” không cho thì bà con chỉ có nước ngồi khóc không ra nước mắt, mấy tháng trời bỏ công chăm sóc, rồi tiền bạc bỏ ra kể như “tiêu”. Năm kia tôi trồng 500 giỏ bị hư hết, may mà nghĩ được cách nhổ ra trồng vạn thọ bán tháng Giêng để lấy lại vốn. Tùy mình linh hoạt làm sao cho khỏi lỗ nhiều thôi. Từ đợt đó rút được kinh nghiệm cho những lần trồng sau, tay nghề cũng khá hơn”. Ông Trần Văn Xê, chủ một hộ trồng hoa tại làng cũng góp thêm kinh nghiệm về đợt thất mùa đã qua của mình: “Bệnh của hoa thường là đang tốt nó héo nhánh, thứ bệnh đó thì không cách cứu vì nhánh lây lan rất nhanh. Chứ còn như thứ mà gốc bị đen thì cây nào chết cây nấy nên “dễ xử” hơn”.

Sắc hoa nhuộm thắm khu vườn

Giá cả hoa cũng tùy loại mà khác nhau, dao động từ 40.000đ/cặp đến 150.000đ/cặp. Giá đến tại vườn thì rẻ hơn giá bán lẻ tại các chợ từ 10.000đ – 20.000đ. Trung bình đợt Tết mỗi hộ nếu trồng 1000 giỏ, trừ đi tiền vốn, sẽ thu vào khoảng 20 – 30 triệu đồng. Số tiền cũng tương đối khá cho một mùa Tết nhưng khi nhìn lại công sức bỏ ra không phải ít. Để có được thành quả cuối cùng, người trồng hoa ở làng Thới Nhựt phải “đau đầu” rồi đến “đau tim” suốt mấy tháng trời trước đó. Vậy mà, dân vẫn đi cùng cái nghề qua năm tháng. Ông Xê tâm sự: “Những lúc thất mùa còn gắng bám lấy, đến khi được mùa rồi lại phụ nghề vì cái khó coi sao được. Với lại ham thì làm, khi thấy hoa của mình không đạt thì tức lắm, đi đến mấy nơi người ta trồng tốt hơn mà học hỏi kinh nghiệm, nghề dạy nghề, trồng riết rồi cũng lên tay. Trồng hoa có cái thú riêng của nó, ngắm vườn hoa xinh đẹp do công sức của mình vun nên là một niềm hạnh phúc suốt mấy chục năm qua tôi không thể nào chối bỏ được!”.

Còn chừng nửa tháng nữa là đến Tết, nhưng ở làng hoa Thới Nhựt, sức Xuân đã căng tràn khắp nẻo. Nụ hoa vàng, đỏ từ những chiếc giỏ xinh reo vui trong nắng, chờ đến ngày bừng nở để khoe sắc muôn nơi.

Tam Nguyên