Tình cờ được thưởng thức vài món đặc sản địa phương đựng trong những chiếc dĩa lá bàng biển ở thành phố Tuy Hòa (Phú Yên), với sự tò mò thích thú, chúng tôi tìm hiểu thêm về sản phẩm thân thiện môi trường này.
 |
Cây bàng biển, có nơi còn gọi là cây tra, cây nho biển hay bạc biển, thường xuất hiện nhiều ở các vùng đất ven biển, bởi đây là loài cây chắn gió, cát hữu hiệu. Lá cây có độ dày, dai chắc, lý tưởng để có thể làm thành vật dụng đựng thức ăn. Chính điều này đã thôi thúc anh Nguyễn Văn Tuyến (một người con Phú Yên) lấy lá bàng làm dĩa, chén nhỏ. Trước đó, anh đã thành công với xưởng sản xuất sản phẩm từ mo cau khi lập nghiệp ở Quảng Ngãi. Từ kinh nghiệm mo cau, anh Tuyến về quê hương Phú Yên tiếp tục thử nghiệm các loại lá như chuối, lá sen, để làm các sản phẩm mới như dĩa, khay đựng thức ăn thay thế dĩa nhựa dùng một lần. Một cơ duyên vào năm 2021, anh Tuyến phát hiện lá bàng biển rất phù hợp để ép thành những chiếc đĩa đựng thức ăn bởi nhiều ưu điểm. Ngoài độ dày, dai, gân lá đẹp mắt thì lá bàng biển có một lớp tinh dầu trên bề mặt giúp chống thấm và bền. Sản phẩm thân thiện với môi trường từ những chiếc lá bàng đã đoạt giải nhất cuộc thi Sáng kiến giảm thiểu rác thải nhựa do Tổ chức Quốc tế về Bảo vệ thiên nhiên (WWF) tổ chức tại Phú Yên. Đầu tư hàng trăm triệu đồng, anh Tuyến đã mua dàn máy ép thủy lực và cho xây dựng bồn nước rửa lá, rồi dần mở rộng xưởng sản xuất tại xã Hòa Xuân Đông, thị xã Đông Hòa, Phú Yên.
 |
| Trẻ em thích thú trải nghiệm một số khâu để làm ra dĩa bằng lá dưới sự hướng dẫn của chị Hà |
Ngay khi bắt đầu công việc này ở quê nhà, anh Tuyến đã gặp chị Vũ Thị Thu Hà, một người có nhiều ưu tư với môi trường. Chị Hà là người khởi xướng trồng thêm cây xanh ở khu vực chị sinh sống và thường xuyên tổ chức nhóm nhỏ đi nhặt rác ven biển… Sự hợp tác này đã giúp những chiếc dĩa lá ép trở thành sản phẩm được nhiều người biết đến và sử dụng, thay cho dĩa nhựa dùng một lần. Theo chị, sử dụng dĩa làm từ lá bàng biển sẽ góp phần giảm thiểu ô nhiễm rác thải nhựa, vì lá này hoàn toàn có thể phân hủy được. Lá sau khi thu mua được đem phơi nắng, sau đó rửa sạch bằng nước sạch, lau khô rồi đưa vào khuôn ép. Chỉ mất hơn 30 giây đưa vào máy ép, lá bàng trở thành một chiếc dĩa. Hiện nay, cơ sở của chị Hà đã có thể làm ra những dĩa có nhiều hình dáng như trái tim, tam giác, hình tròn. Chị nói sắp tới có thể thể làm chén, đĩa vuông kích thước lớn hơn khi ghép 2, 3 lá lại với nhau. Đây cũng là điểm hạn chế của sản phẩm hiện nay khi chỉ có thể tạo ra những chiếc dĩa, chén nhỏ do lá bàng biển có kích thước không lớn.
Tuy mới bắt đầu từ đầu năm 2021 nhưng đến nay, xưởng nhỏ này đã có những đơn hàng xuất sang nhiều nước. Tuy nhiên, thị trường trong nước vẫn chiếm chủ lực. Điều này khiến anh Tuyến, chị Hà rất vui vì sự quan tâm đến môi trường hay lối sống xanh rõ ràng đã được lan tỏa tại Việt Nam.
 |
| Chiếc máy ép lá giúp tạo ra những chiếc dĩa lá bàng biển |
Thông qua việc sản xuất và bán dĩa lá, mong muốn của người khởi xướng còn nhằm khuyến khích người dân trồng cây này nhiều hơn. Vì cây bàng biển giúp chống gió bão và sạt lở bờ biển tốt. Ban đầu xưởng làm dĩa lá thu mua lá cây bàng biển mới rụng còn nguyên, to, mới héo…, một lá được mua với giá 200 đồng. Nhiều hộ dân địa phương đã trồng thêm cây bàng, phải mất từ hơn 2 năm mới có thể thu hoạch lá đạt chuẩn. Chị Hà cho biết thêm:“Khi ép bằng thủy lực, nhờ có lớp dầu khoáng mà lá giữ được độ bóng đẹp. Ban đầu, chúng tôi chỉ dùng lá vàng mới rụng nhưng sau đó thì phát hiện có thể dùng lá đủ độ dày, già và phơi héo cũng được. Tuy nhiên, để sản phẩm đẹp mắt cũng rất cần chú ý khâu lựa lá. Những chiếc lá khác nhau cho ra thành phẩm cũng khác nhau, không cái nào giống cái nào. Điều này đã tạo nên nét đặc sắc cho sản phẩm…”.Theo chị Hà, do bàng biển có đặc trưng trồng ngay sát biển nên khi ép cũng hình thành những vệt muối rất lạ. Nhiều người mua chưa biết rõ, nghĩ rằng vệt trắng này là mốc do bảo quản chưa tốt nhưng thực tế đây là muối biển. Chia sẻ về câu chuyện bài toán kinh tế, theo chị Hà, tốn nhiều chi phí nhất là nhân công bởi dĩa lá ép gần như là sản phẩm thủ công. Muốn sản xuất phải đi nhặt lá, rửa lá, phơi lá, lau lá, xếp lá..., hoàn toàn là sức người, hiện máy chỉ hỗ trợ công đoạn ép.
 |
|
Một chiếc dĩa lá có thể tái sử dụng từ 2-5 lần hoặc hơn
|
Dĩa lá thực sự là một sản phẩm tốt để bảo vệ môi trường vì sau khi sử dụng, dĩa sẽ tự phân hủy như một vòng tuần hoàn của chính thiên nhiên. Một chiếc dĩa lá có thể tái sử dụng 2 đến 5 lần hoặc hơn, tùy vào loại thức ăn và cách bảo quản. Hiện nay, mỗi chiếc dĩa có giá bán lẻ trong nước là 2.300 - 2.500 đồng với đủ kích thước. Riêng xuất khẩu sẽ có giá từ 2.500 đồng/chiếc. Nhiều người dùng còn mê chiếc dĩa lá ở mùi thơm thiên nhiên, dễ chịu sau khi lá được ép khô. Chị Hà với nhiều ấp ủ lẫn hành động hướng đến môi sinh, như khi kết hợp kinh doanh thêm điểm lưu trú địa phương, chị thường xuyên mở cửa cho các cháu thiếu nhi trải nghiệm một số khâu làm dĩa lá, kết hợp các bài giảng giải sinh động về ý thức sống xanh. Những chiếc dĩa xinh xắn do đó lại thêm sứ mệnh gieo mầm nhận thức bảo vệ môi trường từ sự thích thú của các em nhỏ khi tham gia những “lớp học không tường” như thế.
Kết lại công việc, vừa coi như một mô hình kinh doanh khởi nghiệp vừa hiện thực ấp ủ về bảo vệ môi trường, chị Hà bày tỏ: “Phú Yên đang phát triển về du lịch và có bờ biển trải dài, có nghĩa rằng người du lịch là khách hàng tiềm năng sử dụng những sản phẩm này. Sản phẩm từ lá bàng hy vọng sẽ góp phần thay đổi nhận thức của mọi người trong việc sử dụng những sản phẩm thân thiên với môi trường, giảm nguy cơ rác thải khó phân hủy”.
Minh Hải
Bình luận