Khoảng 20 năm về trước, đa phần vật dụng trong gia đình, nhất là ở quê, thường do chính bàn tay ông bà, cha mẹ hoặc cô dì, chú bác làm từ “cây nhà lá vườn”.
Tôi còn nhớ rất kỹ cái gàu múc nước giếng được đan bằng lá dừa nước, gáo múc nước tắm hoặc nước xài làm bằng gáo dừa khô, cống múc nước mắm làm ra từ trái mù u…
 |
Những vật thông dụng ấy, tưởng chừng như dễ làm nhưng thật ra đòi hỏi nhiều công sức và bàn tay khéo léo của người làm ra sản phẩm. Làm gàu múc nước giếng, trước tiên phải chọn và chặt cây cờ bắp to khỏe, đem về xé ra, sau đó với bàn tay khéo léo, bện sao cho dày, cho đẹp. Gàu múc nước phải có sức chịu lực tốt, để khi múc nước từ giếng sâu lên không bị thất thoát. Còn cái gáo múc nước tắm hoặc nước xài, cũng không kém phần công phu. Chọn trái dừa khô có gáo không quá to, cũng không quá nhỏ. Kế đến lột vỏ, cạo sạch xơ dừa còn bám lại, dùng cưa răng nhỏ “cưa” bỏ một phần ba gáo dừa, nạo sạch “cái dừa” bên trong rồi đem đi phơi. Sau đó, dùng cây dùi bằng sắt lùi vào than lửa cho nóng, để dùi lỗ trên gáo. Cuối cùng, lấy một thanh tre gai già ưng ý làm cán tra vào lỗ. Thế là có đồ vật sử dụng.
Cống múc nước mắm làm từ trái mù u còn công phu hơn. Ngày ấy, hầu như mỗi xóm ở quê tôi thường có vài góc mù u già che bóng mát. Những trái mù u chín rụng xuống, người ta nhặt về cạo thật sạch lớp vỏ bên ngoài. Dùng lưỡi cưa sắt, cưa thật khéo phần chóp trái mù u, bỏ ruột bên trong, rửa sạch và mang đi phơi. Cũng dùng que sắt nhỏ hơ nóng và xiên qua vỏ trái. Chọn thanh tre cật thật chắc, chuốt tròn, tra vào cho vừa vặn. Thế là, có ngay cái cống múc nước mắm “độc lạ”!
Còn những thứ khác như bộ bàn ghế ngồi chơi hay chiếc kệ sách, có nhà cũng công phu tự đóng chứ không mua.
 |
Những vật dụng thủ công, từ các loại cây lá quanh nhà bền chắc vô cùng. Song có lẽ, một điều đáng trân quý khác, do tự tay làm ra và sử dụng lâu ngày nên những người “chế” ra sản phẩm có tình cảm với chúng. Hầu như ai cũng gìn giữ cẩn thận và người khác sử dụng “mạnh tay” là họ không vừa lòng. Như cha tôi, thường hay dạy con cái biết yêu quý các vật dụng trong nhà nên có vật gắn bó với chúng tôi rất lâu, đi qua những năm tháng thăng trầm của gia đình.
Ngày nay, chỉ cần ra chợ là có thể mua hàng trăm loại đồ gia dụng khác nhau được làm bằng nhựa hoặc chất liệu giá trị khác và có đủ sắc màu cho ta chọn lựa. Nhưng riêng tôi, vẫn đọng lại bao kỷ niệm về ngôi nhà lá cũ, với những vật dụng do chính tay của những người đi trước làm ra. Chúng tuy vô tri vô giác, nhưng vẫn sống mãi trong ký ức của tuổi thơ, một thời gian khó của chúng tôi…
TRẦN NHẬT HẠ (Trà Vinh)
Bình luận