Lần đầu tiên, những thẻ ghi chép có liên quan đến bộ lịch cổ đại đã được tìm thấy bên trong một ngôi mộ cổ, có niên đại khoảng 2.100 năm ở Trung Quốc.
Các nhà khảo cổ học Trung Quốc đã khai quật một bộ thẻ bí ẩn gồm những mảnh gỗ hình chữ nhật có sự liên hệ với lịch thiên văn của người xưa. Cổ vật được tìm thấy bên trong một ngôi mộ được bảo tồn tuyệt hảo ở vùng Tây Nam nước này.
Bộ thẻ gồm 23 mảnh gỗ có kích thước 10 x 2,5 cm, bên trên có chữ Hán liên quan với Thiên Can Địa Chi, hoặc Thập Can Thập Nhị Chi. Đây là hệ thống đánh số theo chu kỳ được áp dụng với tổ hợp chu kỳ 60 năm theo âm lịch và được thiết lập từ thời nhà Thương. Trị vì từ khoảng năm 1600 trước Công nguyên đến khoảng 1045 trước Công nguyên, nhà Thương được xem là triều đại cổ nhất của Trung Quốc dựa trên các bằng chứng về khảo cổ.
Các nhà khảo cổ học cho rằng một trong những thẻ gỗ có lẽ đại diện cho năm của thời điểm đó, trong khi 22 thẻ còn lại có thể dùng để đề cập bất kỳ năm nào trong lịch cổ, theo trang China News. Những vết tích bên trên rìa các thẻ gỗ cho thấy bộ thẻ từng được buộc lại với nhau. Dù đến nay vẫn chưa rõ cách thức người xưa sử dụng bộ thẻ để tính toán niên đại, và các nhà nghiên cứu Trung Quốc đang tìm hiểu vấn đề này. Khám phá trên đánh dấu lần đầu tiên những cổ vật tương tự đã được tìm thấy bên trong cổ mộ Trung Quốc, dù việc dùng thẻ gỗ lưu trữ văn bản được phổ biến ở Trung Quốc trước khi giấy được phát minh.
Thời kỳ hoàng kim
Tờ Global Times đưa tin các thẻ gỗ và nhiều đồ cổ khác đã được tìm thấy bên trong một ngôi mộ ở quận Vũ Long thuộc thành phố Trùng Khánh, cách Bắc Kinh khoảng 1.400 km về hướng tây nam. Ngôi mộ có một danh sách nêu rõ toàn bộ các vật bồi táng, và cũng cho thấy mộ được xây vào năm 193 trước Công nguyên, tức vào thời Tây Hán (260 trước Công nguyên - năm thứ 9 sau Công nguyên). Tiếp theo triều đại Tây Hán là Đông Hán, trị vì đến năm 220 sau Công nguyên. Thời Tây Hán và Đông Hán được xem là “kỷ nguyên hoàng kim”, mang đến ảnh hưởng sâu sắc đối với nền văn minh Trung Hoa và cũng là giai đoạn nhiều truyền thống được thiết lập.
Nhà khảo cổ học Wang Meng cho biết ngôi mộ cổ được xem là lăng mộ gỗ được bảo tồn tốt nhất từng được tìm thấy ở vùng tây nam Trung Quốc. Còn theo Trưởng dự án Huang Wei, bên cạnh thẻ gỗ ghi lịch, họ còn tìm được hơn 600 cổ vật văn hóa khác, bao gồm các chén, hộp, lọ và đĩa bằng sơn mài. Các nhà nghiên cứu cũng tìm được đồ dùng bằng tre, nhạc cụ, những cây giáo và dụng cụ nấu ăn ba chân làm bằng đồng, các tượng nhỏ bằng gỗ cũng như đồ gốm và đồ đồng.
Bí ẩn về lịch niên đại
Nhà thiên văn học Ed Krupp, Giám đốc Đài thiên văn Griffith ở Los Angeles (bang California, Mỹ) và là tác giả của quyển sách “Echoes of the Ancient Skies: The Astronomy of Lost Civilizations” (tạm dịch “Những tiếng vọng từ bầu trời cổ đại: Thiên văn học của Những nền văn minh mất tích” - NXB Dover, năm 2003), cho biết trong khi lịch Thiên Can Địa Chi đóng vai trò chủ đạo để xác định Âm lịch của Trung Quốc, những thẻ gỗ được tìm thấy bên trong mộ ở quận Vũ Long có những điểm khác biệt.
Các thẻ gỗ với ghi chú về lịch có có ý nghĩa quan trọng vì đến nay đây vẫn là ví dụ đầu tiên và duy nhất được tìm thấy về dạng chữ viết được khắc trên thẻ lịch, theo ông Krupp, người không tham dự dự án khảo cổ trên. Tuy nhiên, chuyên gia Mỹ cho rằng có vẻ như bộ thẻ trên không có chức năng là một bộ lịch, mà thay vào đó chúng được sử dụng để chỉ bất kỳ năm nào trong chu kỳ lịch 60 năm. “Nếu là như thế, đây không phải ‘những quyển lịch’, mà là công cụ dùng để nhấn mạnh một năm cụ thể”, Giám đốc Krupp phân tích. Ông lưu ý bộ thẻ có sự tương đồng với một tập tục được thực hiện ở một ngôi chùa Đạo giáo được tìm thấy ở thành phố Tô Châu (tỉnh Giang Tô, Trung Quốc). Theo tập tục này, mỗi năm trong chu kỳ được đại diện bằng một bức tượng, và mỗi khi đến năm tương ứng, bức tượng lại được người xưa đánh dấu.
Ông Krupp cũng cho rằng những phát hiện bên trong mộ cổ Vũ Long cho thấy đây là mộ của một người quyền cao chức trọng hoặc có địa vị cao trong xã hội thời đó. “Những cổ vật bồi táng có số lượng nhiều và thật sự tinh xảo”, ông Krupp cho biết, thêm rằng những vật liệu được sử dụng rất đắt đỏ và dành cho giới thượng lưu của xã hội xưa.
ĐỊNH NGUYỄN
Bình luận