Minh bạch

Khi người ta tham quan các di tích tôn giáo, tín ngưỡng, lịch sử văn hóa, việc công đức một số tiền cho những nơi này là chuyện bình thường, và tin rằng những đồng tiền thành tâm của họ sẽ được chi tiêu vào những công việc ích lợi cho cộng đồng, tha nhân…

Từ bao năm qua, đã có những người tự vấn rằng tiền công đức, quyên góp đó được đưa về đâu, tiêu dùng thế nào? Tự vấn rồi bỏ ngỏ, vì cho rằng những khoản tiền đó liên quan đến lĩnh vực tâm linh, tín ngưỡng, lễ hội vốn linh thiêng, vừa nhạy cảm, vừa phải tôn kính… Thế nhưng, đã có những đáng tiếc xảy ra liên quan đến việc sử dụng khoản tiền công đức, mập mờ thu chi đã làm cho chốn tâm linh đôi khi lại quá nặng nề việc thế tục.

Nhằm hạn chế những tiêu cực tồn đọng, Bộ Tài chính đã có thông tư 04/2023 hướng dẫn quản lý, thu chi tài chính cho công tác tổ chức lễ hội và tiền công đức, tài trợ cho di tích và hoạt động lễ hội. Theo thông tư này, lễ hội bao gồm lễ hội truyền thống, lễ hội văn hóa, lễ hội ngành nghề, lễ hội có nguồn gốc từ nước ngoài. Di tích gồm di tích lịch sử, di tích kiến trúc nghệ thuật, di tích khảo cổ, danh lam thắng cảnh. Nhà nước không quản lý tiền công đức, tiền tài trợ cho di tích và hoạt động lễ hội đối với cơ sở tín ngưỡng, tổ chức tôn giáo. Các cơ sở này tự quyết định và chịu trách nhiệm về tiếp nhận, quản lý, sử dụng tiền công đức, tài trợ.

Nội dung toàn bộ thông tư toát lên mục đích là: Cần minh bạch, rõ ràng trong việc quản lý tiền công đức. Trên thực tế, trước khi thông tư này đi vào hoạt động, một số nơi đã trở thành những điển hình tốt trong hoạt động này, chẳng hạn như việc quản lý tiền công đức tại đền Cửa Ông, Cẩm Phả, Quảng Ninh. Điểm nổi bật trong việc quản lý ở đây là công khai, rõ ràng và có sự giám sát của quần chúng nhân dân qua các đại diện của mình.

Nhìn rộng ra mới thấy, việc công khai, minh bạch cũng cần trong nhiều hoạt động liên quan đến những lĩnh vực dân sự khác như thuế, xây dựng, đầu tư, tài chính. Bởi chỉ có công khai, minh bạch, mới rõ ràng và hạn chế những khuất tất sai phạm. Trong việc hướng đến hiệu quả của quản lý tài sản công nói chung, rõ ràng không thể thiếu vai trò giám sát của quần chúng nhân dân.

Có lẽ khi việc quản lý tiền công đức đi vào ổn định, những vấn đề khác cần được quan tâm, đó là sử dụng ngân sách công đức để có thể phát triển sinh kế và phát huy thêm các giá trị văn hóa, tôn giáo...

Ngô Quốc Đông