Thời gian gần đây, nhiều người theo dõi các phương tiện truyền thông cảm thấy buồn cho trường hợp một nam sinh 14 tuổi tại Scotland đã tử vong vì tình nguyện trong trò chơi thử thách trên mạng, cho người khác kẹp cổ đến chết. Ðầu 2023, một bé gái 10 tuổi tại Argentina và 1 bé trai 12 tuổi tại Colorado (Mỹ) cũng chết do tự làm theo Tiktok, lấy dây quấn quanh cổ… Không ít người lo ngại và đặt vấn đề nên chăng cấm bọn trẻ tham gia mạng xã hội, đặc biệt là Tiktok?
 |
Facebook, Twitter… và sau này là Tiktok đã trở nên phổ biến khắp thế giới. Nếu như trước đây, đi đâu người ta cũng hỏi facebook thì thời gian gần đây, Tiktok lại nhanh chóng chiếm lĩnh không gian mạng và được rất nhiều người ưa thích bởi tính nhanh và độc đáo của nó. Tại Tiktok, người ta dễ dàng tìm thấy một đoạn phim ngắn, kể câu chuyện vui do những bạn bè, người cùng gia đình hoặc một nhóm 2-3 người tham gia. Nhiều diễn viên Tiktok cho ra những đoạn phim ngắn thu hút người xem. Có khi người ta mang những câu nói, những triết lý với nhạc nền và cảnh quay hết sức thuyết phục lên Tiktok. Trên trang mạng xã hội này cũng có chương trình dạy tiếng Anh rất đời thường, với những câu từ hữu ích, vui nhộn… Tuy nhiên, xen kẽ những chương trình có nội dung tốt và giáo dục là những đoạn phim ngắn rất thô tục, dạy người trẻ thử nghiệm những tình huống có thể gây chết. Thí dụ tự treo cổ trên trần nhà với nút thắt dưới cằm sẽ có cảm giác thế nào, thay vì nút đó ở sau ót, hoặc tự nhúng đầu vào sô nước đá lạnh…
Vài năm trước, tôi ngạc nhiên với cách xử sự của một cô thư ký văn phòng. Mỗi lần tôi gọi điện thoại đến sau giờ hành chánh, cô chậm bắt máy vì đã “quăng” chiếc điện thoại di động cho con bé 3 tuổi tha hồ bấm xem. Sau này, tôi lại phát hiện cháu tôi cũng rất rành mạng ở tuổi lên 5 khi bà nội chúng vì muốn rảnh tay dọn dẹp cũng đưa chiếc Iphone của mình để cháu xem. Và dần dần cháu bị cận lúc nào chẳng hay. Bà Trần Thị Hồng, 70 tuổi (Q.1, TPHCM) cũng rơi vào tình huống ban đầu để rảnh tay nấu nướng, cứ đưa cháu trai nhỏ chiếc điện thoại thông minh, dạy nó sử dụng rồi đến một ngày, thằng bé phải mang kiếng cận ở tuổi lên 5. Người bà này từng ân hận: “Nếu có thể trở lại, tôi sẽ cho cháu một món đồ chơi nào đó như gấu bông, xe hơi… để cháu không chìm đắm vào thế giới mạng”. Ngoài chuyện bị cận, cháu bà Hồng còn mê Tiktok.
Có những thanh niên ngoài 20 tuổi, như Thanh Hùng - sinh viên một trường đại học ở TPHCM, thú nhận: “Em nghiện facebook lúc trước. Hễ ngồi rảnh là em lại mở facebook. Sau này facebook hết vui, em nghiện Tiktok…”. Và cậu sinh viên đã phải nhiều lần thi lại môn vì lên mạng giải trí nhiều hơn học.
Có những bậc phụ huynh theo sát con trong việc lên mạng, như chia sẻ của ông Trần Chánh Hùng (Q.5, TPHCM): “Lãnh vực nào cũng có mặt tốt mặt xấu. Ngay mạng xã hội facebook hay tiktok cũng vậy. Con gái tôi làm quen với mạng rất sớm. Tôi theo sát chỉ dẫn con khi con tham gia vào thế giới ảo. Cái nào không nên tin, cái nào cần bỏ qua. Điều gì cần chia sẻ trên mạng, điều gì cần giữ cho riêng mình. Sau này có những trang dạy tiếng Anh, tôi hướng con mình vào xem và con bé rất thích…”. Vì thế, điều quan trọng là phải giúp người trẻ biết “đãi cát tìm vàng” khi lên mạng. Điều này không riêng gì ông Chánh Hùng mà cũng có những người khác ở đây đó đã làm được. Em Phạm Bích Ngọc, học sinh lớp 7 trường Lê Lợi - TPHCM kể, hồi nhỏ chính ba em đưa em vào thế giới mạng. Ba chỉ em lướt qua hoặc không tìm kiếm những đoạn phim ngắn không phù hợp lứa tuổi của em. Chính ông lập trang facebook cho em, và sau này là Tiktok để khi cần giải trí sau giờ học, em lên xem những chương trình vui nhộn để tìm tiếng cười lành mạnh, vô hại. Khi cần giải trí trí tuệ hơn, em biết vào trang nào để học những câu tiếng Anh đời thường có ích trong việc rèn luyện Anh ngữ. Sau những trải nghiệm này, Ngọc nhìn nhận: “Mạng xã hội không xấu nếu biết chọn lọc. Từ nhỏ, em rất kính trọng và tin tưởng ba mẹ. Khi ba em hướng dẫn, dạy em chọn lọc từ thể loại sách đọc đến những trang mạng bổ ích, em làm theo và đã có kết quả rất tốt. Thời gian trên mạng của em cũng rất chừng mực, không thái quá để quên đi bạn bè, gia đình trong đời thực. Em dành thời gian đọc sách, đi du lịch, tập thể dục… Nói chung em cân đối tất cả chứ không chìm đắm hoàn toàn vào thế giới ảo”.
Thật bất công cho trẻ cũng như thế giới ảo nếu người lớn cấm chúng hoàn toàn không được tham gia vào mạng xã hội. Điều cần là các bậc phụ huynh hay người lớn dạy trẻ cách phân biệt các trang mạng, chọn lọc các nội dung phù hợp; và cũng nên cảnh giác con để đừng làm theo những đoạn phim ngắn mang tính vui đùa nhưng tai hại trên Tiktok…
NGUYỄN NGỌC HÀ
Bình luận