Những người trẻ chăm sóc mẹ thiên nhiên

Kỳ 1: “GOM”và chàng thanh niên độc - lạ

Gom là cái tên mà anh Phạm Công Luật (sinh năm 1993, Quảng Trị) dí dỏm tự đặt cho mình khi gắn bó với dự án Hành trình Gom do chính anh khởi xướng. Chương trình qua nhiều năm thực hiện với những chuyến đạp xe gom rác, dọn dẹp vệ sinh, gây quỹ trồng cây…, đã lan tỏa và kết nối nhiều bạn trẻ chung tay bảo vệ môi trường, chăm sóc mẹ thiên nhiên.

VÌ SAO GỌI LÀ GOM?

Chúng tôi thắc mắc nguồn gốc danh xưng. Anh đáp lẹ làng: “Vì tôi đang gom rác nên gọi là Gom cho dễ nhớ”. Hành trình Gom của anh Luật bắt đầu từ giữa năm 2020. Vốn là người yêu thích xê dịch, từ bỏ công việc ở công ty du lịch, anh muốn tự mình đi xe đạp xuyên Việt, khám phá đất nước. Dọc đường đi, Luật xót lòng khi thấy có nhiều bãi rác lớn, ảnh hưởng nặng nề tới cuộc sống người dân địa phương và môi trường. Nghĩ về điều này và nghĩ về trách nhiệm với chính không gian sống, Hành trình Gom đã được nhen nhóm ý tưởng. Nhớ về những chuyến đi với nỗi ám ảnh rác, anh cho biết cảm thấy áy náy và tự trách mình khi nhìn thấy những bãi rác trên đường đi nhưng không đủ can đảm dừng xe để dọn. Và rồi, “Tôi muốn làm gì đó cho môi trường và hy vọng việc làm của mình sẽ là thông tin tích cực có thể lan tỏa đến nhiều người”, anh chia sẻ. Những chuyến đạp xe xuyên Việt để truyền tải thông điệp sống xanh, bảo vệ môi trường và thực hiện nhiều buổi gom rác một mình hay cùng cộng đồng bắt đầu khởi động, duy trì xuyên suốt từ bấy tới nay, trở nên một niềm vui lớn trong chính cuộc sống người trẻ. Tận dụng sự tiện lợi và tốc độ ảnh hưởng của mạng xã hội, ở những chặng đường của mình, anh Luật ghi lại những khoảnh khắc, đôi dòng suy nghĩ, truyền tải thông điệp sống tích cực.

Anh đặt mục tiêu: “Theo dự định và đòi hỏi của mình, mỗi năm trôi qua thì sự kiện, chiến dịch năm đó sẽ phải có quy mô, có tác động hơn và mang nhiều giá trị hơn năm cũ. Năm 2020 là một chuỗi hoạt động xã hội như Thắp Sáng Trung Thu - một chương trình hỗ trợ người vô gia cư có một mùa Trung Thu ấm áp hơn; Cứu Trợ Miền Trung, hỗ trợ người dân trong đợt lũ lịch sử với số quỹ quyên góp được là 400 triệu đồng; và sau cùng là chương trình quyên góp sách vở cho trẻ em vùng cao Quảng Trị. Năm 2021, do dịch Covid-19, mình mắc kẹt ở miền Tây nên không thể làm được gì ngoài việc làm diễn giả cho đôi số sự kiện môi trường. Năm 2022, cùng tham gia dự án dọn dẹp, làm sạch một phần bãi biển Qui Nhơn; đạp xe Sài Gòn - Hà Nội. Năm 2023 là chương trình kêu gọi trồng rừng qua hình thức đạp xe gây quỹ”, anh điểm lại và bật mí kế hoạch năm 2024 là đạp xe loanh quanh Đông Nam Á. Ở chàng trai trẻ này, trong những lần gặp gỡ, tiếp xúc, ngoài những câu chuyện trên các hành trình đạp xe, gom rác đầy mê hoặc, còn là chân dung năng động, trẻ trung.

TRÊN NHỮNG CUNG ĐƯỜNG…

Luật thường tự đi một mình. Nhiều lúc anh thầm nghĩ giá như có ai đó đi cùng sẽ vui hơn nhưng thật khó vì đòi hỏi sự kiên trì, bền bỉ, cùng chí hướng và cả tính cách. Nói về hành trình đạp xe gom rác, gây quỹ, anh trải lòng: “Nếu có ai hỏi mình đạp xe mệt không thì có. Nhưng nên hỏi là có vui không thì tôi nói ngay chắc chắn là vui. Có lắm khi vẫn cảm thấy cô đơn, nếu có 2-3 người đi thì sẽ vui nhưng phải hợp. Có những cung đường khắc nghiệt, không có nhà ai ở, sình lầy, không nước uống… Và những chuyến đi đó giúp mình có thêm trải nghiệm”. Trong hành trình đạp xe, anh hồi tưởng, một trong những kỷ niệm đáng nhớ vì sự khó khăn là đường đèo Vĩnh Hy, Ninh Thuận, dài 19km, đỉnh đèo cao gần 1.000m: “Tôi phải đạp qua những con dốc dài và cao, gió từ biển tạt vào, nhiều lúc làm lung lay chiếc xe đạp và cái nắng mùa hè ở Ninh Thuận thực sự khắc nghiệt. Con đường rất ít nhà dân và có những lúc khát khô cả họng nhưng vẫn tìm không ra nhà ai để xin nước. Trong lúc đang đạp lên một con dốc thì có hai anh thanh niên đi ngược chiều, thấy tôi đã nói với: Dốc này mà mày đạp? Mày có khùng không?”. Với anh, để có thể bôn ba xuôi ngược như thế, cũng phải chọn cho mình lối sống riêng đó là sự tối giản. Những lần rày đây mai đó, tiền không phải là vấn đề lớn bởi bạn trẻ này có thể xin tá túc lại ở các nhà thờ, các chùa hay nhà người dân. Thế rồi, những điểm đến bất chợt một cách ngoài dự kiến đó ở vùng này, vùng khác, khi miền biển, lúc trên non cao…, những khác biệt văn hóa vùng miền mang đến cho anh nhiều niềm cảm xúc.

Nhìn lại quãng thời gian kể từ khi dám buông việc để tập trung cho hành trình đạp xe, gom rác, anh cho rằng, những trải nghiệm có ý nghĩa quan trọng với mình: “Nếu như tôi cứ loay hoay ở thành phố, chắc hẳn tôi sẽ chẳng thể nào có được”. Anh nói thêm về quan niệm của mình với cuộc sống và việc làm hiện tại: “Tôi thích nghi trước mọi sự thay đổi của cuộc sống. Tôi cọ xát thực tế nhiều hơn và quan trọng nhất là niềm tin vào cộng đồng lẫn vào cuộc sống của tôi ngày càng mạnh mẽ. Tôi nghĩ mình cứ làm tròn bổn phận của mình, làm gì được cứ làm, miễn là đúng và hợp đạo đức. Gom chỉ là gom rác, gom và phân loại rác để gọn, làm đẹp khu đất, còn việc xử lý rác là việc của một bộ phận khác. Sức lực của mình đến đâu thì làm đến đấy, đôi khi hy vọng cho một điều hoàn hảo lại khiến chúng ta quên mất giá trị cơ bản mà cá nhân có thể tạo ra cho một vấn đề cần giải quyết trước mắt”.

Người bạn mà anh Luật mang theo suốt những chặng đường vào Nam ra Bắc là chiếc xe đạp và chiếc khăn rằn. Dọc hành trình, anh kết nối, bắt gặp những người cùng đam mê, có ý hướng bảo vệ môi trường và lan tỏa những thông điệp tích cực. Vì vậy, anh cảm nhận bây giờ không chỉ đi một mình do luôn có nhiều người bạn ủng hộ, dõi theo. Thực vậy, Phạm Công Luật cùng Hành trình Gom đang truyền thông điệp tích cực về lối sống xanh và ý thức bảo vệ môi trường cho cộng đồng, nhất là những bạn trẻ. Một điều mà Luật tâm niệm về cuộc sống và cách ứng xử: “Đừng mong cầu một cuộc đời quá bình an, sẽ chẳng có đâu vì chúng ta sống trong một xã hội luôn luôn biến động. Điều chúng ta cần làm là học cách thích nghi, cân bằng và linh động với những áp lực, đổi thay của cuộc sống này. Đừng ghét chúng, đừng ghét mình và cũng đừng ghét cuộc đời này”. Với sự phân định như thế, anh kiên quyết theo đuổi lòng đam mê của mình là bảo vệ môi trường và gần 4 năm qua không ngừng kêu gọi cộng đồng hành động tử tế với mẹ thiên nhiên.

Hùng Luân