Nước Anh thương nhớ Nữ hoàng Elizabeth II

Sau hơn 70 năm trị vì, Nữ hoàng Elizabeth II đã qua đời ở tuổi 96, chấm dứt triều đại lâu dài nhất ở Anh và là biểu tượng của sự ổn định trong một kỷ nguyên đầy biến cố.

Kể từ ngày 6.2.1952, bà trở thành Nữ hoàng của Vương quốc Anh, trong giai đoạn nước này vừa được tái thiết sau Thế chiến thứ hai, bị hủy hoại, kiệt quệ về tài chính và đánh mất đế chế rộng lớn. Anh chính thức gia nhập Liên minh châu Âu (EU) từ ngày 1.1.1973 (đã rời khỏi vào ngày 1.1.2021). Trong triều đại của mình, Nữ hoàng bổ nhiệm tổng cộng 15 thủ tướng Anh, từ ông Winston Churchill đến bà Liz Truss. Bà cũng là vị quân chủ tại nhiệm lâu nhất của Anh, hơn 70 năm, và chỉ đứng sau vua Pháp Louis XIV giữ kỷ lục triều đại dài nhất trong lịch sử nhân loại với 72 năm và 110 ngày.

Khi Elizabeth mới 21 tuổi, gần 5 năm trước khi đăng cơ, bà đã trao cho người dân Vương quốc Anh và Khối Thịnh Vượng Chung lời hứa rằng “tôi dành trọn cuộc đời, dù ngắn hay dài, để phụng sự cho các bạn”. Đó là lời hứa bà đã thực hiện trong hơn 7 thập niên. Hai ngày trước khi qua đời, Nữ hoàng đã bổ nhiệm vị thủ tướng thứ 15 dưới triều đại của mình là bà Liz Truss. Bất chấp các mối quan hệ phức tạp và thường xuyên căng thẳng với các cựu thuộc địa, Nữ hoàng Elizabeth II luôn nhận được sự tôn trọng và là nguyên thủ của hơn 12 quốc gia, từ Canada đến Tuvalu. Trong 70 năm qua, bà cũng gặp 13 trong số 14 tổng thống Mỹ.

Hình ảnh của bà, trên tem, tiền đồng, tiền giấy, nằm trong số những hình ảnh được in ấn nhiều nhất trên thế giới. Bà và phu quân - cố Hoàng thân Philip, tạ thế năm 2021 ở tuổi 99, có tổng cộng 4 người con, 8 cháu và 12 chắt.

Sẽ là nữ hoàng tương lai?

Elizabeth Alexandra Mary Windsor, tên khai sinh của Nữ hoàng Elizabeth II, chào đời ở London vào ngày 21.4.1926 và là con đầu của Công tước và Công nương xứ York. Bà không được sinh ra để làm nữ hoàng, vì quyền thừa kế ngai vàng khi ấy thuộc về Hoàng tử Edward, anh của cha bà, và truyền lại cho con cái. Tuy nhiên, năm 1936, khi Elizabeth mới lên 10, vua Edward VIII thoái vị sau chưa đầy 1 năm vì muốn cưới phu nhân Wallis Simpson, người Mỹ đã có hai đời chồng. Cha của bà đã kế vị và trở thành vua George VI. Công chúa Margaret, em gái của Công chúa Elizabeth, từng hỏi chị mình phải chăng điều này có nghĩa là Elizabeth sẽ lên ngôi nữ hoàng trong tương lai. “Phải, chị nghĩ thế”, Công chúa Elizabeth trả lời.

Công chúa Elizabeth chỉ mới 13 tuổi khi Anh bước vào cuộc chiến với Đức năm 1939. Trong khi Vua George VI và Hoàng hậu Elizabeth ở Cung điện Buckingham vào thời chiến tranh, Công chúa Elizabeth và Margaret chủ yếu ở Lâu đài Windsor, phía tây thủ đô Anh. Khoảng 300 quả bom đã rơi xuống công viên đối diện lâu đài, và hai vị công chúa phải qua đêm trong hầm trú bom.

Năm 1940, khi mới 14 tuổi, Công chúa Elizabeth đã có bài phát biểu toàn quốc đầu tiên, gởi thông điệp thời chiến cho trẻ em Anh đang được cha mẹ sơ tán về vùng nông thôn hoặc di cư ra nước ngoài. Năm 1945, sau nhiều tháng thuyết phục cha mẹ, cô công chúa là người thừa kế ngai vàng Anh khi đó đã tòng quân và gia nhập lực lượng hỗ trợ hậu cần (ATS), nhánh nữ binh của Lục quân Hoàng gia Anh. Cô hăng hái học lái xe và sửa chữa xe cộ, bao gồm xe tải hạng nặng. Vào đêm chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc ở châu Âu (8.5.1945), Công chúa Elizabeth và em gái Margaret đã xoay sở hòa mình vào đám đông hân hoan vì chiến thắng ở London. Nhiều năm sau, bà chia sẻ với Đài BBC rằng đêm đó là một trong những thời khắc đáng nhớ nhất trong cuộc đời mình.

Tháng 11.1947, tại tu viện Westminster, bà kết hôn với sĩ quan Hải quân Hoàng gia Anh Philip Mountbatten, hoàng tử Hy Lạp và Đan Mạch. Đôi vợ chồng trẻ ban đầu sống ở Malta, nơi Philip đóng quân và Elizabeth tận hưởng thời gian yên bình như bất kỳ người vợ nào của quân nhân. Con trai cả Charles chào đời năm 1948, kế đến là Anne (năm 1950), Andrew (năm 1960) và Edward (năm 1964).

Năm 1952, vua George VI qua đời ở tuổi 56 sau thời gian bệnh tật. Lúc đó, Công chúa Elizabeth đang thăm Kenya và được báo tin mình đã trở thành nữ hoàng Anh. Thư ký riêng của bà là Martin Charteris sau đó kể lại thời điểm Elizabeth biết tin: “Bà ngồi thẳng lưng, không khóc, mặt chỉ hơi đỏ, hoàn toàn chấp nhận số phận của mình”. “Theo một cách nào đó, tôi không trải qua thời gian tập sự. Cha tôi qua đời quá sớm, và mọi thứ ập đến quá sức đột ngột”, Nữ hoàng Elizabeth II nhớ lại vào thời điểm ghi hình phim tài liệu của Đài BBC năm 1992.

Biểu tượng của sự ổn định

Hơn một năm sau, lễ đăng quang diễn ra một cách tráng lệ tại tu viện Westminster, với hàng triệu người theo dõi qua truyền hình. Phản ứng đầu tiên của Thủ tướng Winston Churchill khi nghe tin vua George VI qua đời chính là nữ hoàng kế nhiệm “chỉ là một đứa trẻ”, nhưng sau một thời gian, ông trở thành người ngưỡng mộ nhiệt thành của nữ hoàng.

Hiến pháp Anh quy định nữ hoàng là nguyên thủ nhưng lại ít có quyền lực trực tiếp. Tuy nhiên, trên thực tế Nữ hoàng Elizabeth II thật sự có ảnh hưởng. Dù là một trong những người giàu nhất thế giới, bà luôn tiết kiệm và giữ gìn lợi ích chung, chẳng hạn như luôn tắt đèn ở những căn phòng không có người. Bà cũng không hề sợ hãi khi bị một thanh niên chĩa súng và đe dọa trong lúc đang cưỡi ngựa vào năm 1981 hoặc khi phát hiện một kẻ đột nhập đang ngồi trên giường mình ở Điện Buckingham năm 1982.

Nữ hoàng Elizabeth II là biểu tượng của sự ổn định, vững chắc

Đến tháng 4.2020, trong lúc nước Anh thực hiện biện pháp phong tỏa và Thủ tướng Boris Johnson nhập viện vì mắc Covid-19, Nữ hoàng đã phát biểu trong một đoạn clip hiếm hoi, kêu gọi người dân hãy đoàn kết. Bà nhắc lại tinh thần của dân tộc Anh vào thế chiến thứ hai, khi mà mọi người cùng nhau vượt qua khó khăn và tin tưởng rằng ngày mai sẽ tốt đẹp hơn. “Chúng ta sẽ hội ngộ cùng bạn bè. Chúng ta sẽ gặp được những người thân yêu. Chúng ta sẽ gặp lại nhau”, bà nói. Và nước Anh đã vượt qua giai đoạn khủng hoảng đó.

Hơn hết, Nữ hoàng Elizabeth II là biểu tượng của sự ổn định, vững chắc. Và cuộc đời bà đã ghi lại nhiều dấu ấn đẹp trong lòng những người dân Anh và nhiều bạn bè trên thế giới.