Tại sao hít sâu giúp trấn tĩnh

Thực tế cho thấy hít sâu thở dài có thể giúp con người trở nên bình tĩnh lại, và giờ đây các nhà khoa học đã phát hiện cơ chế đằng sau bí mật có từ hàng ngàn năm trước.

Trong cuộc thí nghiệm trên chuột, các nhà khoa học đã xác định được một mạch gồm các dây thần kinh, chứa vỏn vẹn 350 tế bào, trong số hàng triệu tế bào của não chuột, nhưng lại chịu trách nhiệm điều phối sự liên kết giữa hành động hít thở và hoạt động cấp cao hơn là tác động đến hành vi bình tĩnh hay bất ổn ở con vật. Khi các nhà khoa học loại bỏ nhóm tế bào này, họ phát hiện chuột vẫn hít thở, nhưng lại tỏ ra trầm tĩnh một cách bất thường. Phát hiện mới được cho là có thể dẫn đến các liệu pháp giúp những người trong tình trạng lo lâu, bị stress và bất ổn quá mức, theo báo cáo đăng trên chuyên san Science.

Hít thở thường là một hành vi vô thức, không chủ tâm, thuộc về nhóm các hành động cơ bản nhất của sự sống. Đó là quá trình cho phép đa số các loài động vật hít khí oxygen để tạo năng lượng ở mức độ tế bào và kế đến thải ra khí carbon dioxide, một phó phẩm của quá trình hô hấp. Tuy nhiên, con người từ ngàn năm trước đã biết được nếu hít sâu, dài, chậm có thể giúp bình ổn tâm trí và giảm stress. Ngược lại, tâm trạng sợ hãi sẽ khiến con người thở một cách gấp gáp, và càng làm trầm trọng thêm cảm giác bất ổn. Các nhà nghiên cứu cũng biết về sự tồn tại của các mạch thần kinh xuyên suốt não có nhiệm vụ điều phối hoạt động hít thở, nhưng cho đến nay họ vẫn chưa tìm được con đường cụ thể kết nối giữa hoạt động thở với những trạng thái tinh thần như lo âu và bình tĩnh.

Trong cuộc nghiên cứu mới, đội ngũ chuyên gia do tiến sĩ Mark Krasnow của Đại học Stanford (Mỹ) dẫn đầu, đã tìm kiếm khu vực chủ chốt kiểm soát nhịp thở, gọi là vùng phức hợp tiền Botzinger. Khi tiến hành thí nghiệm bằng cách áp dụng nhiều kỹ thuật được phát triển qua nhiều năm như lập bản đồ thần kinh và tạo ra chuột được can thiệp gien, nhóm của ông Krasnow cuối cùng cũng xác định được mạch thần kinh chịu trách nhiệm này. Họ tìm được một tập hợp con gồm các neuron trong vùng tiền Botzinger, truyền các tín hiệu đến khu vực não quản lý các cảm giác như tỉnh táo, tập trung và stress. Họ cũng phát hiện các dây thần kinh ở đây biểu hiện hai dạng protein là cadherin-9 (CDH9) và (DBX1), lần lượt được kiểm soát bởi các gien Cdh9 và Dbx1.Kế đến, các nhà nghiên cứu chuyển sang chuột đã được can thiệp gien, cho phép họ khóa gien Cdh9 và Dbx, từ đó tiêu diệt 350 dây thần kinh nối kết hoạt động thở và cảnh giác. Kết quả cho thấy nhóm chuột sau đó thường xuyên duy trì trạng thái bình tĩnh.

Dù hít sâu thở dài là cách dễ dàng và an toàn để kiểm soát tâm trạng lo lắng và stress, các chuyên gia Mỹ cho rằng kết quả thu được có thể mở đường cho việc điều chế những loại thuốc xử lý các gien trên. Theo lập luận của các nhà nghiên cứu, trong lúc hoảng loạn, con người hầu như khó có thể kiểm soát được hơi thở của họ. Do vậy, một cách tiếp cận về dược lý có thể đóng vai trò then chốt trong việc ngăn chặn nỗi sợ hãi ngày càng nghiêm trọng hơn do thở quá gấp. Bên cạnh đó, hội chứng chết đột ngột ở trẻ con (SIDS) có thể xảy ra khi bộ não không cảm giác bị thiếu oxygen trong lúc trẻ sơ sinh đang ngủ nên không đánh thức cơ thể. Trong trường hợp này, trẻ đối mặt với nguy cơ cao bị SIDS có thể hưởng lợi từ liệu pháp giúp cải thiện tín hiệu thần kinh giữa hoạt động hít thở và trạng thái cảnh giác.

NHÀN VĂN