Mới đây, Thủ tướng Ðan Mạch Mette Frederiksen công bố sự đăng quang của Vua Frederik X sau khi Nữ hoàng Margrethe II ký vào chiếu chỉ thoái vị trong buổi họp kín.
Bất chấp thời tiết lạnh giá, hàng chục ngàn người đã tràn ngập đường phố thủ đô Copenhagen để ăn mừng sự lên ngôi của Tân vương Frederik X, 56 tuổi. Trước đó 2 tuần, Nữ hoàng Margrethe II, 84 tuổi, mẹ của ông, bất ngờ thông báo quyết định thoái vị trong bài phát biểu Năm mới.
Sự kiện lịch sử
Theo thông cáo báo chí của Đại sứ quán Đan Mạch, lễ kế vị ngai vàng diễn ra vào 20 giờ tối ngày 14.1 (giờ VN) tại cuộc họp của Hội đồng Nhà nước, sau khi Nữ hoàng Margrethe II ký tuyên bố thoái vị. Nữ hoàng đã đưa chiếu chỉ tuyên bố thoái vị cho Thủ tướng Frederiksen, nói đơn giản rằng “đây này”. Một giờ sau, Vua Frederik X bước ra ban công của Cung điện Christiansborg với sự tuyên bố của Thủ tướng Frederiksen về việc lên ngôi của tân vương. Sau tuyên bố này, 3 x 27 phát đại bác được bắn từ Sixtus Battery (Holmen, Copenhagen) để chào mừng sự kiện.
Vào thời điểm bước ra ban công, Vua Frederik X không đội vương miện và mặc lễ phục sậm màu với các huy chương và cầu vai bằng vàng. Kế đến, đám đông xếp hàng dài trên đường, vẫy cờ trong lúc ô tô chở tân vương đến lâu đài, và những tiếng chuông nhà thờ vang vọng đánh dấu thời khắc trọng đại.
Trong bài phát biểu Năm mới, Nữ hoàng Margrethe II viện dẫn lý do tuổi tác và sức khỏe dẫn đến quyết định thoái vị. Cùng lúc đó, bà cho biết con trai Frederik sẽ kế vị mình. Vua Frederik X là người có tính tình dễ chịu, yêu thể thao và thân thiện môi trường. Trong thời gian làm thái tử, ông nhận được sự yêu mến đặc biệt của người dân Đan Mạch. Quốc gia vùng Scadinavia lâu nay vẫn nhiệt liệt ủng hộ chế độ quân chủ và hoàng gia. Sự kiện thoái vị cũng đánh dấu thời khắc lịch sử đặc biệt, lần đầu sau gần 900 năm mới diễn ra điều tương tự. Nữ hoàng Margrethe II rời ngai vàng sau khi hoàn tất triều đại dài nhất của một vị quân chủ trong lịch sử Đan Mạch là 52 năm. Bà đảm nhận vai trò Nữ hoàng ở tuổi 31 vào năm 1972 khi cha bà, Vua Frederik IX qua đời.
Nhìn lại lịch sử, Vua Christian IV lên ngôi khi cha của ông mất vào năm 1588, lúc đó Christian mới có 11 tuổi. Vì nhà vua chưa đủ tuổi để trị vì, một chính phủ nhiếp chính đã được thành lập và chịu trách nhiệm điều hành đất nước. Đến tháng 8.1596, Christian IV mới chính thức làm vua. Chritian IV đã trị vì đất nước từ tháng 8.1596 cho tới khi băng hà tháng 2.1648, tính tổng cộng thời gian ông trị vì là 51 năm 6 tháng.
Vai trò của nhà vua
Vua Đan Mạch đảm nhiệm vị trí nguyên thủ quốc gia và có trách nhiệm ký vào toàn bộ các dự luật của Quốc hội trước khi ban hành. Tuy nhiên, quyền lực lập pháp từ năm 1849 lại nằm trong tay các quan chức đắc cử. Ông Lars Hovbakke Sorensen, chuyên gia về hoàng gia Đan Mạch, cho biết việc thủ tướng công bố tân vương là hành động nhấn mạnh tầm quan trọng của chế độ dân chủ của nước này. “Điều đó có nghĩa là Đan Mạch có quân chủ, nhưng quân chủ lại không nắm bất kỳ quyền lực chính trị nào”, tờ The New York Times dẫn lời ông Hovbakke Sorensen.
Theo chuyên gia Hovbakke Sorensen, từ năm 1660, không có vương miện nào được đặt lên đầu quốc vương vào thời điểm đăng quang. Đây cũng là năm khởi đầu chế độ quân chủ cha truyền con nối. Trước đó, khi quốc vương lên ngôi, một thành viên của tầng lớp quý tộc chịu trách nhiệm đội vương miện cho nhà vua.
Ngày 14.1, Vua Frederik X đứng trên ban công cùng với Hoàng hậu Mary, 52 tuổi. Hoàng hậu, người Úc, nhận được sự ngưỡng mộ của toàn dân Đan Mạch vì phong cách riêng đầy thu hút và cam kết của bà đối với các mục tiêu phát triển bền vững và nữ quyền. Hai vợ chồng gặp nhau ở một quán bar của thành phố Sydney trong giai đoạn Úc đăng cai Thế vận hội 2000. Cuộc gặp được mô tả chẳng khác nào câu chuyện cổ tích ngoài đời thật.
(Vài năm sau, cũng ở Úc, Thái tử Frederik bị ngăn không cho vào một quán bar vì… quên mang giấy tờ tùy thân).
Nữ hoàng Margrethe trước đó từng nói rằng bà sẽ “ngồi trên ngai vàng cho đến khi nào quỵ ngã”. Thế nhưng, cuộc phẫu thuật ở lưng gần đây đã buộc bà phải suy nghĩ về khả năng thoái vị và truyền ngôi cho con trai. Năm 2022, bà loại bỏ tước vị hoàng gia của 4 người cháu nhằm giải phóng họ khỏi trách nhiệm trên cương vị thành viên hoàng tộc. Quyết định này gây nổi sóng trong nội bộ hoàng gia, buộc Nữ hoàng phải lên tiếng xin lỗi.
Trong tuần vừa qua, Vua Frederik X tham gia thánh lễ ở Aarhus, thành phố lớn thứ hai của Đan Mạch, nhằm chứng tỏ cho dân chúng rằng ông quan tâm đến toàn bộ vương quốc, chứ không chỉ tập trung vào thành phố thủ đô.
GIANG VÔ YÊN
Bình luận