Ðưa Mẹ về từ muôn nơi

Hơn 450 bức tượng Ðức Mẹ có nguồn gốc từ nhiều quốc gia khác nhau được cha Giuse Phan Trọng Quang - chánh xứ Bà Lụa, giáo phận Phú Cường - đem về từ khắp nơi trên thế giới, với ước mong sẽ tạo nên một bảo tàng nho nhỏ về Mẹ Maria.

“Tôi hoàn toàn không ngờ mình sẽ có thành quả như hôm nay. Ban đầu, tôi sưu tầm chỉ vì suy nghĩ rằng tại sao lại không có ai kiếm tìm rồi quy tụ những bức tượng Mẹ về mà thôi”, cha Quang bảo. Đến giờ, suy nghĩ ấy đã thành niềm yêu thích, say mê trong vị mục tử.

Linh mục Giuse Phan Trọng Quang bên "gia sản" quý của mình

Là linh mục thuộc tỉnh dòng Thừa Sai Đức Tin Việt Nam, cha còn là Tổng Thư ký Liên hiệp Bề Trên Thượng cấp Việt Nam, cộng thêm trách nhiệm là chủ chăn họ đạo Bà Lụa. Công việc của dòng, của hội, của xứ đầy thách thức song cũng tạo cho cha cơ hội được đến thăm nhiều quốc gia khác nhau. Trong những chuyến công tác ấy, ngài dành gần như toàn bộ thời gian giải lao để lang thang trên những con phố và tìm về những tác phẩm tượng Đức Maria khác nhau. Từ những bức tượng nhỏ xinh của Pháp, tượng Đức Mẹ La Salette, tượng Mẹ theo kiểu búp bê Matryoshka của Nga, tượng Đức Trinh Nữ Guadalupe biểu tượng Mexico, tượng Mẹ với màu da đặc trưng của châu Phi…, đến tượng Mẹ La Vang thân thuộc với người Việt. Mỗi bức là một tác phẩm nghệ thuật, mang một câu chuyện phía sau, mang những nét đặc trưng của nơi xuất xứ.

Những bức tượng Đức mẹ mang thai Ngôi Hai "Mother of Hope" đong đầy tình mẫu tử - ảnh: Mai Lan

Dẫn chúng tôi đi tham quan kho tàng vô giá của mình, cha vui vẻ thuyết minh về từng tác phẩm trong bộ sưu tập. Những bức tượng Đức Mẹ mang thai Ngôi Hai “Mother of Hope” với khuôn mặt tỏa sáng tình mẫu tử khiến người ngắm cảm nhận sự bình yên; tượng Mẹ tháo gỡ nút thắt như muốn nhắn nhủ ai đang gặp khó khăn hãy đến cùng Mẹ; rồi các tượng Mẹ mặc trang phục truyền thống của Nhật Bản, Hàn Quốc, Thái Lan, Lào… giúp những ai chưa một lần đến các quốc gia ấy biết thêm chút ít về văn hóa và hình dung cách sống đạo của người dân nước bạn. Một chị giáo dân chia sẻ cùng chúng tôi : “Vô xem tượng Đức Mẹ của cha tui mới biết ở nước khác người ta cũng kính Mẹ nhiều như ở Việt Nam, rồi biết ở nước ngoài người ta làm tượng Mẹ cũng khác mình nhiều nữa. Càng xem càng thích lắm”. Chính cha cũng cảm nghiệm : “Càng làm công việc này tôi càng thấy gần gũi và yêu mến Đức Maria hơn. Tôi đến cùng Mẹ khi nhịp sống bình thường cũng như lúc gặp khó khăn hay cần tìm hướng đi đúng cho việc làm của mình và được Mẹ nâng đỡ rất nhiều”. Cha còn đem những bức tượng có ý nghĩa như bức tượng Mẹ bên các em khuyết tật, nạn nhân của nạn diệt chủng Pol Pot được đưa về từ Campuchia làm thành bản mô phỏng lớn hơn đặt bên hông ngôi thánh đường để các tín hữu sớm hôm nguyện cầu. Khuôn viên xứ đạo vì thế mà trở nên vườn tượng Đức Mẹ hơn nơi khác.

Tượng Đức Maria mang đậm những nét văn hóa đặc trưng của nhiều quốc gia - ảnh: Mai Lan

Hầu hết tượng được ngài thỉnh về ở các trung tâm hành hương lớn như Lộ Đức, Fatima…, số ít khác thì được tìm thấy ở những khu chợ hay được cha đặt qua mạng. Thường thì trước khi đến quốc gia, vùng miền nào, vị mục tử đọc trước những thông tin về nơi đó. Tìm những nét đặc trưng trong sinh hoạt văn hóa, tôn giáo; nghiên cứu những câu chuyện về mẹ hiện ra tại các điểm hành hương…, để rồi đem về những bức tượng đậm chất địa phương mình đi qua. Có một lần trong chuyến đi Mỹ, khi đang ngang qua nhà nọ, cha thấy một bức tượng Mẹ khá đặc biệt. “Lúc đó ngại lắm nhưng vì thích quá nên đánh liều gõ cửa. Chủ nhà sau khi nghe tôi nói về công việc sưu tầm đã đưa cho tôi tượng đó”, cha kể. Lần khác khi đi dạo phố tại Pháp, ngài gặp được một bức tượng có tuổi đời lâu năm. Cha dừng lại năn nỉ hồi lâu mới được người chủ để lại cho.

Vì chưa có đủ vât dụng trưng bày nên nhiều bức tượng được đặt chung trong các tủ kính cho mọi người chiêm ngắm

Tìm được tượng đã khó, vận chuyển về còn vất vả hơn. “Lần đầu tiên đưa tượng về nước, tôi phải gởi hết hành lý cá nhân cho người bạn, còn mình thì ôm khư khư tượng, chỉ lo bị va đập là hỏng hết. Mỗi chuyến như vậy vất vả mà mang về được ít lắm. Sau này tôi mua được một số thùng đựng chuyên dụng, có thể bị quăng quật mạnh cũng không sao nên chuyển được nhiều hơn”. Cứ thế suốt 5 năm qua, trong mỗi chuyến đi xa của ngài, bên cạnh các công tác mục vụ, rảnh là cha lại có chương trình… tìm tượng, tự tay đóng gói từng bức, xếp đặt vào thùng mang về, rồi lại gỡ ra, sắp xếp, bảo quản. Mỗi lần một chút, gom góp dần dần và hình thành nên “gia sản” hôm nay.

Tượng Đức Mẹ bên trẻ em nạn nhân diệt chủng Pôn Pốt trong khuôn viên nhà thờ Bà Lụa, mô phỏng lại từ bức tượng cha mua ở Camphuchia

Mơ ước của cha là trong tương lai sẽ có thể hình thành một bảo tàng tượng Đức Mẹ theo từng chủ đề, theo quốc gia hay câu chuyện phía sau mỗi bức. Ngày ngày, ở Bà Lụa, cánh cửa phòng trưng bày tượng luôn rộng mở để người lớn, trẻ nhỏ ghé thăm, nguyện cầu. Người đến xem thưởng thức những tác phẩm mang nặng công sức, tài năng cũng như tâm tình gởi gắm của nghệ nhân muôn nơi, và biết thêm những câu chuyện Mẹ hiện ra đó đây, hầu được hun đúc thêm lòng kính mến Mẹ Thiên Chúa.