Văn hóa giao thông

Tháng 3, tôi có dịp công tác 2 tuần trong thành phố nọ. Quan sát trải nghiệm hằng ngày nhịp sống người dân nơi đây, tôi có cảm giác rằng, hình như người dân địa phương tham gia giao thông nề nếp, trật tự hơn ngoài Hà Nội. Cụ thể người ta ít khi đi sai làn, chèn vạch, vượt đèn đỏ.

Mấy tuần qua ở Hà Nội, giao thông bị khó khăn vào giờ cao điểm do học sinh đi học lại. Hiện trạng giao thông ở Hà Nội vào những giờ đi làm, tan tầm phải nói là rất lộn xộn. Sự việc này không phải do không có cảnh sát điều khiển giao thông, mà do áp lực dân cư và quan trọng là ý thức của nhiều người tham gia giao thông.

Lượng dân cư quá lớn với sự gia tăng của các phương tiện cá nhân đã làm cho mạng lưới giao thông ở Hà Nội bị quá tải từ nhiều năm nay. Giao thông ở Hà Nội ngày nay dường như không có giải pháp hữu hiệu để giảm tải do phương tiện gia tăng hằng ngày. Ðiều này chắc hẳn là do tầm nhìn quy hoạch đô thị từ nhiều năm trước vẫn chưa theo kịp những phát triển và đòi hỏi của thực tế hôm nay. Thêm vào đó là hệ thống giao thông công cộng không đáp ứng và còn quá lạc hậu, nên người dân ít lựa chọn. Với đà này, trong tương lai, kịch bản hạn chế phương tiện vào nội đô hoặc phải trả phí khi di chuyển là điều dễ hiểu.

Nhưng còn một vấn đề nữa với giao thông là văn hóa giao thông. Văn hóa giao thông mới là cái gốc của bức tranh giao thông đô thị khiến cho nó đẹp hay xấu. Vào các giờ cao điểm, có lẽ giao thông đã không tệ đến như thế, nếu không có tình trạng khá nhiều người điều khiển phương tiện coi thường pháp luật, không chấp hành các quy định và ứng xử kém văn hóa khi tham gia giao thông. Trong cuộc sống hằng ngày, dễ bắt gặp tình trạng ô tô, xe máy vượt đèn đỏ, lấn làn, ô tô đi vào làn xe máy, xe máy ken vào làn ô tô, chạy quá tốc độ, chuyển làn không bật xi nhan, dừng đỗ xe ở nơi cấm, thậm chí đi cả vào đường ngược chiều.

Rõ ràng, bên cạnh những bất cập về hạ tầng cũng như mạng lưới vận tải hành khách công cộng chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển, thì sự yếu kém ứng xử của một bộ phận người điều khiển phương tiện giao thông cũng là một nguyên nhân quan trọng gây ùn tắc, tai nạn. Các cơ sở đào tạo lái xe đều có giáo trình đạo đức lái xe, văn hóa giao thông, song dường như phần lớn chỉ chú trọng đào tạo kỹ năng mà xem nhẹ việc rèn giũa ý thức chấp hành pháp luật cũng như bồi dưỡng đạo đức, văn hóa ứng xử cho học viên. Có lẽ chúng ta phải nghĩ lại về những quy trình đào tạo cấp giấy phép lái xe, trong đó phải lưu ý tới văn hóa là cái gốc của an toàn giao thông. Nếu không coi trọng văn hóa trong đào tạo cấp giấy phép lái xe, mỗi cá nhân tốt nghiệp mà thiếu ý thức khi tham gia giao thông đều có thể trở thành những tác nhân nguy hiểm.

Ngô Quốc Ðông