Châu Âu đang oằn mình trong cái nóng chưa từng có, và các vụ cháy rừng tiếp tục diễn ra khắp khu vực Ðịa Trung Hải. Tình hình thời tiết trở nên khắc nghiệt hơn bao giờ hết vì biến đổi khí hậu.
 |
Mùa hè cực đoan
Biến đổi khí hậu là nguyên nhân khiến các đợt sóng nhiệt ngày càng trở nên nóng hơn và xảy ra với tần suất thường xuyên hơn trước. Tình trạng này áp dụng cho đa số các khu vực trên bộ, và được các nhà khoa học khí hậu của Ủy ban Liên chính phủ về Biến đổi Khí hậu thuộc LHQ (IPCC) xác nhận thông qua nhiều báo cáo.
Khí thải gây hiệu ứng nhà kính đến từ hoạt động của con người đã đẩy nhiệt độ toàn cầu tăng thêm 1,2 độ C so với giai đoạn tiền công nghiệp. Hậu quả là thời tiết ngày càng nóng bức hơn bao giờ hết. “Mỗi đợt sóng nhiệt mà chúng ta phải trải qua hiện tại ngày càng trở nên nóng hơn và thường xuyên hơn vì biến đổi khí hậu”, Reuters dẫn lời tiến sĩ Friederike Otto của Đại học Hoàng gia London (Anh) và cũng là đồng trưởng nhóm cho các cuộc nghiên cứu về Sự phân bổ của Thời tiết Thế giới.
 |
Bên cạnh đó, những yếu tố như sự hoàn lưu khí quyển cũng đóng vai trò quan trọng gây ra tình trạng nóng kỷ lục hiện nay ở châu Âu. Báo cáo đăng trên chuyên san Nature trong tháng 7 phát hiện các đợt sóng nhiệt ở châu Âu tăng nhanh gấp 3 đến 4 lần so với khu vực ở Mỹ. Điều này đến từ sự thay đổi của dòng chảy khí quyển hẹp, di chuyển nhanh từ tây sang đông ở khu vực Bắc Bán Cầu.
Dấu ấn của biến đổi khí hậu
Để xác định chính xác mức độ ảnh hưởng đến từ biến đổi khí hậu đối với một đợt sóng nhiệt cụ thể, đội ngũ chuyên gia thực hiện các cuộc nghiên cứu về tình trạng phân bổ thời tiết trên toàn cầu. Kể từ năm 2004, hơn 400 báo cáo tương tự đã được thực hiện về đề tài các sự kiện thời tiết cực đoan, bao gồm sóng nhiệt, lũ lụt và hạn hán. Các nhà khoa học muốn tính toán được vai trò của biến đổi khí hậu trong mỗi dạng thời tiết cực đoan.
Để rút ra kết luận, họ phải tiến hành mô phỏng hàng trăm lần mô hình khí hậu hiện đại, và so sánh với những mô hình không bị ảnh hưởng bởi khí phát thải gây hiệu ứng nhà kính. Ví dụ, các nhà khoa học của dự án Sự phân bổ của Thời tiết Thế giới phát hiện nguy cơ tái diễn đợt sóng nhiệt kỷ lục ở Tây Âu trong tháng 6.2019 ở Pháp và Hà Lan hiện nay cao gấp 100 lần nếu con người không có hành động để giảm bớt khí phát thải.
 |
| Cháy rừng bùng phát khắp châu Âu |
Như đã đề cập ở trên, nhiệt độ trung bình toàn cầu đã cao hơn khoảng 1,2 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp. Rõ ràng con người đã gây nên những sự kiện thời tiết cực đoan như hiện nay, bao gồm sóng nhiệt. “Trên bộ, các đợt sóng nhiệt lẽ ra chỉ xảy đến khoảng 10 năm/lần thì nay xuất hiện với tần suất cao hơn gấp 3 lần”, AFP dẫn lời nhà khoa học Sonia Seneviratne của ETH Zurich cho biết.
Trái đất chỉ ngừng nóng lên khi con người cắt giảm khí phát thải. Cho đến khi cả thế giới hợp lực làm được điều đó, sóng nhiệt sẽ ngày càng tồi tệ hơn, theo cảnh báo của giới chuyên gia. Thậm chí trong trường hợp thất bại, con người sẽ đẩy bản thân đến ngưỡng nguy hiểm vì sóng nhiệt sẽ còn tăng mạnh. Tiến sĩ Seneviratne cảnh báo nếu nhiệt độ tăng cao hơn 1,5 độ C so với giai đoạn tiền công nghiệp, hầu như mỗi năm đều có thể xảy ra sóng nhiệt.
Bên cạnh đó, biến đổi khí hậu khiến thời tiết ngày càng khô và nóng, tạo điều kiện cho cháy rừng xảy ra ở tần suất nhanh hơn, mạnh hơn và nghiêm trọng hơn. Ở Địa Trung Hải, mùa cháy rừng năm nay đã bắt đầu sớm hơn và lan rộng hơn những năm trước đó. Năm ngoái, hơn nửa triệu héc ta rừng bị cháy ở địa phận Liên minh châu Âu (EU), và năm nay có thể sẽ còn tệ hơn. Trong thời gian gần đây, mỗi khi hè đến, các nước như Bồ Đào Nha và Hy Lạp hầu như sẽ trải qua các vụ cháy rừng. Tại châu Âu, hơn 9 trong số 10 vụ cháy đến từ hoạt động con người (bao gồm phóng hỏa, chập mạch điện, không dập lửa kỹ càng sau khi nướng thịt ngoài trời…).
 |
Để tránh nguy cơ cháy rừng ở mức độ nguy hiểm, một số nước đang áp dụng những biện pháp như cho cháy có khống chế ở mức độ thấp, tạo nên những khoảng trống giữa các khu rừng để ngăn cháy lan mạnh. Tuy nhiên, giới khoa học nhận định con người sẽ khó xoay chuyển tình thế nếu không cắt giảm khí phát thải. Hiện hành động cũng đã trễ, nhưng vẫn còn hy vọng có thể ngăn chặn nguy cơ sụp đổ dây chuyền và kích hoạt cơ chế “hủy diệt” cho môi trường sống của con người.
BẠCH LINH
Bình luận