Chiến đấu khi cầu nguyện

Cầu nguyện là một cuộc nói chuyện thân tình với Chúa (x. GLHTCG, số 2709), nhưng thánh Phaolô lại khẳng định cầu nguyện còn là một cuộc chiến đấu trường kỳ. Ngài nói với Timôthê: “Tôi đã chiến đấu trong trận chiến cao đẹp, đã chạy hết chặng đường và giữ vững nềm tin. Giờ đây, tôi chỉ còn chờ đợi vòng hoa dành cho người công chính” (2 Tm 4,7-8).

Qua sách Giáo lý Hội Thánh Công giáo từ số 2725 - 2733, Giáo hội dạy phải biết chiến đấu khi cầu nguyện. Vì thế, hãy cùng tìm hiểu cuộc chiến đấu diễn ra như thế nào.

Chiến đấu với con người

Khi cầu nguyện, chúng ta phải chiến đấu với rất nhiều người và có khi với cả một xã hội có quan niệm sai lầm về cầu nguyện. Ngày nay nhiều người sống thực dụng, đo lường hiệu quả đời sống qua những kiến thức họ nhận được, qua những công việc đã hoàn thành, những kết quả cụ thể như danh vọng, địa vị, tiền bạc, của cải họ có.

Nếu tính chung giờ cầu nguyện mỗi ngày như thánh lễ, nguyện ngẫm, các giờ kinh phụng vụ như kinh sáng, kinh sách, kinh trưa, kinh chiều, kinh tối, lần hạt, đàng thánh giá và cầu nguyện riêng tư…, trung bình linh mục và tu sĩ cầu nguyện mỗi ngày khoảng 2 đến 3 giờ.

Nhiều người cho rằng thời gian dành cho cầu nguyện và dự lễ là vô ích vì không mang lại kiến thức hay hiệu quả mới mẻ như học tập, lao động hoặc nghỉ ngơi. Họ lập luận rằng nên dành thời gian đó để phục vụ người nghèo và giải quyết các vấn đề xã hội hơn là ngồi yên. Thậm chí, một số người còn chỉ trích việc cầu nguyện là hành động chạy trốn thực tại, xa rời trách nhiệm xã hội.

Tuy nhiên, sách Huấn ca nhắc nhở rằng: Thiên Chúa lắng nghe lời cầu nguyện của những người nghèo hèn, mồ côi, góa bụa, đang bị áp bức. Ngài sẽ chấp nhận lời họ kêu xin (x. Hc 35,12-18).

Vì thế, hãy dành thời giờ để cầu nguyện với Chúa, ta sẽ thấy Ngài hướng dẫn, soi sáng cho ta những hiểu biết còn hiệu quả hơn nhiều lần so với các giờ học hành, suy nghĩ. Qua hơn bảy chục năm sống, tôi xin chia sẻ rằng tất cả những cuốn sách tôi viết, tư tưởng tôi có, đều bắt nguồn từ những giờ cầu nguyện.

Chúa là nguồn hạnh phúc, nên trong lúc cầu nguyện, ta tìm được niềm vui, thư giãn và phục hồi sức khỏe hơn nhiều lần so với những giờ giải trí, nghe nhạc, xem phim. Nói thế, không phải là xem thường giá trị của các việc đó, mà chỉ nhắc nhở cần sắp xếp để giờ cầu nguyện hài hòa với các nhu cầu thể lý, tâm thần, tâm lý và tâm linh. Dành một vài giờ cầu nguyện, chúng ta không thiệt thòi gì mà còn được Chúa ban cho sự sống kỳ diệu, tình yêu trong sáng, hạnh phúc vô biên và sự giàu sang vô tận của Ngài.

Chiến đấu với chính mình

Khi cầu nguyện còn phải chiến đấu với chính mình và ma quỷ để chống lại tình trạng chia trí, thiếu tỉnh thức và nguội lạnh.

Trước hết, chia trí là tình trạng thường xuyên xảy ra khi cầu nguyện. Rất nhiều khi chúng ta cầu nguyện ở nhà thờ hay trong gia đình, tâm trí lại đầy những hình ảnh, sự kiện, công việc phải làm, phải nghĩ và chúng kéo ta thoát ra khỏi sự thân mật với Chúa. Chia trí có thể bắt nguồn từ chính ta khi chỉ quan tâm đến chuyện của mình mà không nói chuyện với Chúa. Chia trí cũng có thể là do ma quỷ tác động vào tinh thần để lôi ta thoát ra khỏi câu chuyện với Chúa, hoặc có thể là do Chúa muốn soi sáng cho ta một điều gì đó khi ta cầu nguyện với Ngài.

Do đó, để thoát khỏi tình trạng chia trí, hãy trình bày thẳng với Chúa về những điều ta đang bận tâm, vì đó cũng là nội dung của câu chuyện. Ta nói với Chúa: “Lạy Chúa, con đang nghĩ đến công việc phải làm, đến người bạn đau bệnh… con phải làm gì? Đó có phải là do Chúa soi sáng cho con không?”. Nếu chia trí là do ta hay ma quỷ, tâm trí ta sẽ tìm lại được sự tập trung vào Chúa. 

Điểm thứ hai là tình trạng thiếu tỉnh thức. Đây là cuộc chiến chống lại “cái tôi” thích chiếm hữu và thống trị khi cầu nguyện (x. GLHTCG, số 2730). Ta thường quên sự hiện diện gần gũi của Chúa, chỉ mãi nghĩ đến công việc, niềm vui hay nỗi khổ của riêng mình. Chúng ta quên rằng cầu nguyện là cơ hội để trò chuyện thân mật với Chúa, Đấng đang ở bên như một người bạn, người yêu và là Chúa của lòng ta.

Đó là thái độ của người Pharisêu trong dụ ngôn Tin Mừng (x. Lc 18,9-14): ông chỉ nghĩ đến tình trạng của mình: “Lạy Chúa, xin tạ ơn Chúa vì con không như bao kẻ khác: tham lam, bất chính, ngoại tình, hoặc như tên thu thuế kia. Con ăn chay mỗi tuần hai lần, con dâng cho Chúa đóng góp một phần mười thu nhập của con”… Ông kể những điều rất thật trong cuộc sống, không phải vì tự mãn, nhưng vì ông thiếu tỉnh thức, quên đi Thiên Chúa đang hiện diện bên ông. Còn người thu thuế, hiểu rõ tình trạng tội lỗi của mình và cũng biết là Chúa đang ở bên mình, nên dù đứng cuối đền thờ, ông vẫn nói: “Lạy Chúa, xin thương xót con là kẻ tội lỗi”. Ông biết Chúa hiểu rõ đời ông, nên không cần kể lể, van xin. Chính vì thế ông được nên công chính trước mặt Chúa. Quả thật, khi cầu nguyện chúng ta rất dễ đánh mất sự tỉnh thức này. Vì thế Đức Giêsu nhắc nhở: “Anh em hãy tỉnh thức và cầu nguyện để khỏi lâm vào cơn cám dỗ” (Mt 26,41).

Thái độ thứ ba đó là sự khô khan, nguội lạnh. Có những thời điểm ta cảm thấy mình cầu nguyện rất sốt sắng, nhưng có những lúc lại thấy nhạt nhẽo và chẳng nhận được ơn an ủi nào. Giờ cầu nguyện trở thành nặng nề, mệt mỏi, khiến ta nản chí, phiền muộn và không muốn cầu nguyện nữa. Đó là giai đoạn Chúa muốn thử thách để ta trưởng thành và kiên trì trong cầu nguyện. Không phải mỗi lần cầu nguyện là ta được Chúa ban cho một ơn lành nào đó giống như viên kẹo thưởng cho đứa nhỏ mỗi khi nó vâng lời hay làm theo ý mẹ cha.

Trong cầu nguyện, chúng ta trở thành chiến sĩ để chiến đấu trong cuộc chiến chính nghĩa với Chúa Giêsu. Thánh Phaolô đã cảm nghiệm được điều đó. Ngài đã chịu bao gian nan, khốn khổ và cầu nguyện rất nhiều để vượt qua cơn thử thách, “nhưng không biết cầu nguyện thế nào cho phải” (Rm 8,26). Chúa không ban ơn theo ý ngài xin, vì Chúa muốn ngài kiên trì cầu nguyện, không phải bằng sự cố gắng của riêng mình, nhưng nhờ “chính Thần Khí cầu thay nguyện giúp chúng ta bằng những tiếng rên siết khôn tả” (Rm 8,26).

Tìm hiểu về cuộc chiến đấu khi cầu nguyện, xin hãy bắt chước Chúa Giêsu cầu nguyện trong Bữa Tiệc Ly cũng như trong vườn Cây Dầu (x. Ga 17): cầu nguyện trong tinh thần khiêm tốn, tỉnh thức và kiên trì trong tình yêu (x. GLHTCG, số 2742-2746). 

Lm Antôn Nguyễn Ngọc Sơn