Ðộc quyền

Độc quyền kinh doanh sản xuất, độc quyền phân phối, độc quyền làm việc thiện…, thực sự là những chước cám dỗ khó vượt qua. Khi đã nắm độc quyền thì vị thế là như bất khả xâm phạm và dĩ nhiên luôn có lợi ích của chúng. Đằng sau những thứ độc quyền ấy, có một thứ độc quyền chủ yếu chi phối tất cả, đó là độc quyền chân lý, nghĩa là chỉ riêng mình ta mới đúng, ai khác ta hay ngược với ta đều là sai lạc.

Sách Dân Số đã thuật lại sự việc Đức Chúa ban Thần khí cho cả hai người là Enđát và Mêđát là những người không đến Lều Hội Ngộ. Giosuê thấy vậy, đã xin Môsê ngăn cấm họ. Nhưng ông đã ngỡ ngàng trước câu trả lời Môsê: “Anh ghen dùm tôi à? Phải chi Đức Chúa ban Thần khí của Người trên toàn dân của Người để họ đều là ngôn sứ!” (Ds 11,29). Chắc chắn Môsê muốn nhắc bảo Giosuê rằng chớ nên độc quyền ân ban của Đức Chúa. Thần Khí Thiên Chúa luôn tự do như gió trời, muốn thổi đâu thì thổi (x. Ga 3,8).

Lòng ganh tương, đố kỵ xui khiến bao người tìm đủ lý do, đủ mọi cách thế để kìm hãm tha nhân, dìm kẻ khác xuống, hoặc ít ra là ngăn cản không cho người ta phát triển hay tiến lên. Thánh Giacôbê khẳng định: “Ở đâu có ganh tương và tranh chấp, ở đó có xáo trộn và đủ mọi thứ xấu xa” (Gc 3,16). Điều xấu xa, tồi tệ nhất đó là cả người ganh tương và người bị đố kỵ đều bị hạn chế phát triển và khó có thể làm được sự gì tốt đẹp cách đúng nghĩa.

Tân Ước cũng thuật lại tình huống về sự ghen tuông qua việc Gioan thấy có những người nhân danh Đức Giêsu để trừ quỷ: “Thưa Thầy, chúng con thấy có người lấy danh Thầy mà trừ quỷ. Chúng con đã cố ngăn cản, vì người ấy không theo chúng ta” (Mc 9,38). Khi ông Gioan nhắc Đức Giêsu điều này, ông đã nêu một lý do xem ra có phần hữu lý. Nhưng đằng sau hai từ “chúng ta”, không biết thầy Giêsu có được bao nhiêu phần, nhưng phần của tập thể nhóm Mười Hai và cách riêng phần của ngài Gioan thì không nhỏ. Ẩn sâu dưới sự độc quyền chính là sự kiêu ngạo, tham danh, hám lợi. Chỉ có ta hay phe nhóm ta mới là duy nhất đúng… Đã từng có thời Kitô hữu cũng rơi vào tình trạng độc quyền chân lý. Chỉ có người Công giáo mới nắm được chân lý, còn ngoài ra đều là tà đạo hay lạc đạo. Hậu quả của thái độ độc tôn, độc quyền thật đáng ghê sợ mà lịch sử ghi lại đó là những cuộc chiến tranh, những sự đàn áp bất công, loại trừ tha nhân cách này cách khác… Thánh Giáo Hoàng Gioan Phaolô II đã nhiều lần xin lỗi công khai về những điều này.

Kitô hữu tin rằng, muốn được hạnh phúc đích thực và trường tồn thì phải qua Chúa Kitô, vì không ai có thể đến với Chúa Cha mà không qua Người, Đấng là Đường, là Sự Thật và là Sự Sống (x. Ga 14,6). Thế mà Chúa Giêsu đã nói với Gioan: “Ai không chống lại chúng ta là ủng hộ chúng ta” (Mc 9,40). Lời khẳng định của Đức Giêsu đã xác quyết rằng cho dù chân lý là duy nhất, nhưng vẫn có nhiều ngõ lối để tiếp cận. Hạnh phúc Nước Trời chỉ có một, nhưng Thiên Chúa có nhiều cách thế để ban chính mình cho nhân loại mọi thời và mọi nơi, trong mọi hoàn cảnh. Chúa Giêsu trong dụ ngôn ngày thế mạt đã minh họa sự thật này. Ngay cả những người tự nhận là khi sinh thời đâu có biết Người, thế mà họ cũng đã “ủng hộ” Người, nghĩa là tiếp bước theo Người và sống cho Người, để rồi đáng được hưởng phúc muôn đời (x. Mt 25,31-46).

“Xin chớ để chúng con sa chước cám dỗ” (Mt 6,13). Một trong những chước cám dỗ mà ta cần xin Chúa cứu đỡ, đó là thái độ tự tôn. Tự tôn là một hình thái của kiêu ngạo. Khi tự tôn được hỗ trợ bằng chút thế, chút lực thì người ta sẽ tìm cách giữ độc quyền trong hành động và sẽ độc đoán trong phán quyết.

Đức Phanxicô và nhiều vị mục tử trong Giáo hội đã khẳng định chủ nghĩa giáo sĩ trị là một hình thái độc tôn, độc quyền. Đức Hồng y Jean Claude Hollerich trong phiên họp chung thứ 12 về tính hiệp hành ngày 18.10.2023 tại hội trường Phaolô VI đã nói rằng, nó là một trong những nguyên nhân chính làm phát sinh nhiều điều xấu xa trong Giáo hội.

Ngoài việc cảnh giác cho bản thân, thì bạn, tôi, chúng ta cần làm gì để hạn chế và tiến dần đến chỗ loại bỏ những hình thái độc quyền, độc tôn trong Giáo hội. Hãy chặt chúng đi! Hãy móc chúng đi!

Đây là mệnh lệnh mang tính sống còn.

Lm Giuse Nguyễn Văn Nghĩa, GP Ban Mê Thuột